మార్కణ్డేయపురాణమ్

ప్రబోధఞ్చ జగత్స్వామీ నీయతామచ్యుతో లఘు । బోధశ్చ క్రియతామస్య హన్తుమేతౌ మహాసురౌ॥౮౧.

ప్రపంచానికి అధిపతి అయిన అచ్యుతుడు త్వరగా మేల్కొనాలని, అతడికి జ్ఞానం కలగాలని, ఆ ఇద్దరు మహాసురులను సంహరించేందుకు సిద్ధమవాలని కోరుతున్నాము.

ఋషిరువాచ ఏవం స్తుతా తదా దేవీ తామసీ తత్ర వేధసా । విష్ణోః ప్రబోధనార్థాయ నిహన్తుం మధుకైటభౌ॥౮౧.

ఋషి అన్నారు: అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు ఇలా స్తుతించగా, మధు, కైటభులను సంహరించేందుకు విష్ణువును మేల్కొలిపేందుకు ఆ తామసీ దేవి అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యింది.

నేత్రాస్యనాసికా-బాహు-హృదయేభ్యస్తథోరసః । నిర్గమ్య దర్శనే తస్థౌ బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః॥౮౧.

బ్రహ్మదేవుని కళ్ళు, నోరు, ముక్కు, చేతులు, హృదయం, ఛాతీ నుంచి బయటకు వచ్చి, ఆ అవ్యక్త జన్మ కలిగినవారి ఎదుట ఆమె ప్రత్యక్షమైంది.

ఉత్తస్థౌ చ జగన్నాథస్తయా ముక్తో జనార్దనః । ఏకార్ణవేఽహిశయనాత్తతః స దదృశే చ తౌ॥౮౧.

ఆమె వల్ల విముక్తుడైన జగన్నాథుడు జనార్దనుడు ఏకార్ణవంలో ఆహిశయనంపై నుంచి లేచి, ఆ ఇద్దరిని చూశాడు.

మధుకైటభౌ దురాత్మానావతివీర్యపరాక్రమౌ । క్రోధరక్తేక్షణావత్తుం బ్రహ్మాణం జనితోద్యమౌ॥౮౧.

మధు, కైటభులు దుష్టబుద్ధి కలవారు, అపారమైన బలంతో ఉన్నారు, కోపంతో కళ్ళు ఎర్రగా మెరుస్తూ, బ్రహ్మను చంపాలని ఉత్సాహంతో ఉన్నారు.

సముత్థాయ తతస్తాభ్యాం యుయుధే భగవాన్ హరిః । పఞ్చవర్షసహస్రాణి బాహుప్రహరణో విభుః॥౮౧.

అప్పుడా భగవంతుడు హరి లేచి, తన చేతులతో ఆయుధంగా తీసుకుని, ఆ ఇద్దరితో అయిదువేల సంవత్సరాలు యుద్ధం చేశాడు.

తావప్యతిబలోన్మత్తౌ మహామాయావిమోహితౌ । ఉక్తవన్తౌ వరోఽస్మత్తో వ్రియతామితి కేశవమ్॥౮౧.

ఆ ఇద్దరూ అపారమైన బలంతో మత్తులో, మహామాయ వల్ల మోహితులై, కేశవుడిని చూచి: 'మా దగ్గర నుంచి ఒక వరం కోరుకో' అని చెప్పారు.

భగవానువాచ భవనేతామద్య మే తుష్టౌ మమ వధ్యావుభావపి । కిమన్యేన వరేణాత్ర ఏతావద్ధి వృతం మమ॥౮౧.

భగవంతుడు పలికాడు: 'మీరు ఇద్దరూ నాతో సంతోషంగా ఉన్నారు కదా, మీరు ఇద్దరూ నేడు నా చేతిలో మరణించాలి. ఇంకేమి వరం కావాలి? ఇదే నాకు కావలసినది.'

ఋషిరువాచ వఞ్చితాభ్యామితి తదా సర్వమాపోమయం జగత్ । విలోక్య తాభ్యాం గదితో భగవాన్ కమలేక్షణః॥౮౧.

ఋషి అన్నారు: అప్పుడు వారు మోసపోయామని గ్రహించి, మొత్తం లోకం నీటితో నిండిపోయినదిగా చూసి, ఆ ఇద్దరిని కమలాక్షుడు ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.

ఆవాం జహి న యత్రోర్వో సలిలేన పరిప్లుతా । ప్రీతౌ స్వస్తవ యుద్ధేన శ్లాఘ్యస్త్వం మృత్యురావయోః॥౮౧.

మేమిద్దరినీ నీ చేతిలో యుద్ధంలో చనిపోవాలని కోరుతున్నాము. భూమి నీటితో మునిగిపోని చోట మమ్మల్ని సంహరించు. నీవు యుద్ధంలో గెలిచినవాడివి, మాకు మరణమే శ్రేయస్కరం.

ఋషిరువాచ తథేత్యుక్త్వా భగవతా శఙ్ఖ-చక్ర-గదాభృతా । కృత్వా చక్రేణ వై చ్ఛిన్నే జఘనే శిరసీ తయోః॥౮౧.

ఋషి ఇలా అన్నాడు: "అలా జరుగుగాక" అని శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన భగవంతుడు సమ్మతించాడు. వెంటనే తన చక్రంతో వారిద్దరి తలల్ని, నడుం భాగాన్ని వేరు చేశాడు.

ఏవమేషా సముత్పన్నా బ్రహ్మణా సంస్తుతా స్వయమ్ । ప్రభావమస్యా దేవ్యాస్తు భూయః శృణు వదామి తే॥౮౧.

ఇలా ఆ దేవి ప్రత్యక్షమై, బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా ఆమెను స్తుతించాడు. ఈ దేవి మహిమను మరింత వివరంగా చెబుతాను, విను.

ఏకాశీతితమోఽధ్యాయః

ఎనభై ఒకటవ అధ్యాయం