మార్కణ్డేయపురాణమ్

పితుః పత్నీమమర్యాదం యన్మాం తర్జయసే పదా । భువి తస్మాదయం పదాస్తవాద్యైవ పతిష్యతి ॥ ౭౭.

నీ తండ్రి భార్యను, నన్ను, మర్యాద లేకుండా కాలితో బెదిరించినందుకు, ఈ రోజు నీ కాలు భూమిపై పడిపోతుంది.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇత్యాకర్ణ్య యమః శాపం మాత్రా దత్తం భయాతురః । అభ్యేత్య పితరం ప్రాహ ప్రణిపాతపురః సరమ్ ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: తల్లి ఇచ్చిన ఆ శాపాన్ని విని, భయంతో యముడు తన తండ్రిని నమస్కరించి దగ్గరికి వెళ్లి అన్నాడు.

యమ ఉవాచ తాతైతన్మహదాశ్చర్యం న దృష్టమితి కేనచిత్ । మాతా వాత్సల్యముత్సృజ్య శాపం పుత్రే ప్రయచ్ఛతి ॥ ౭౭.

యముడు అన్నాడు: తండ్రి గారూ, ఇది గొప్ప ఆశ్చర్యం. ఎవరూ చూడని విషయం. తల్లి తన ప్రేమను విడిచిపెట్టి తన కుమారుడికి శాపం ఇస్తుందంటే!

యథా మనుర్మమాచష్టే నేయం మతా తథా మమ । విగుణేష్వపి పుత్రేషు న మాతా విగుణా భవేత్ ॥ ౭౭.

మనువు చెప్పినట్లే, నాకు కూడా అదే అభిప్రాయం. పిల్లలు తప్పు చేసినా, తల్లి మాత్రం ఎప్పుడూ తప్పు చేయదు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ యమస్యైతద్వచః శ్రుత్వా భగవాంస్తిమిరాపహః । ఛాయాసంజ్ఞాం సమాహూయ పప్రచ్ఛ క్వ గతేతి సా ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: యముని మాటలు విని, అంధకారాన్ని తొలగించేవాడు భగవంతుడు ఛాయను పిలిపించి, 'నువ్వు ఎక్కడికి వెళ్లావు?' అని అడిగాడు.

సా చాహ తనయా త్వష్టురహం సంజ్ఞా విభావసో । పత్నీ తవ త్వయాపత్యాన్యేతాని జనితాని మే ॥ ౭౭.

ఆమె ఇలా చెప్పింది: నేను త్వష్టృ కుమార్తె సంజ్ఞ, వివస్వంతుని భార్యను. నీకు పుట్టిన ఈ పిల్లలు నన్నుంచి పుట్టారు.

ఇత్థం వివస్వతః సా తు బహుశః పృచ్ఛతో యదా । నాచచక్షే తతః క్రుద్ధో భాస్వాంస్తాం శప్తుముద్యతః ॥ ౭౭.

వివస్వంతుడు పదే పదే అడిగినా, ఆమె నిజాన్ని చెప్పలేదు. దాంతో, భాస్కరుడు కోపంతో ఆమెను శపించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

తతః సా కథయామాస యథావృత్తం వివస్వతః । విదితార్థశ్చ భగవాన్ జగామ త్వష్టురాలయమ్ ॥ ౭౭.

అప్పుడు ఆమె జరిగిన సంగతులన్నీ వివస్వంతునికి చెప్పింది. భగవంతుడు ఆ విషయం తెలుసుకొని త్వష్టృ ఇంటికి వెళ్లాడు.

తతః స పూజయామాస తదా త్రైలోక్యపూజితమ్ । భాస్వన్తం పరయా భక్త్యా నిజగేహముపాగతమ్ ॥ ౭౭.

మూడు లోకాల్లో పూజించబడే భాస్కరుడు తన ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, త్వష్టృ అతన్ని పరమ భక్తితో సత్కరించాడు.

సంజ్ఞాం పృష్టస్తదా తస్మై కథయామాస విశ్వకృత్ । ఆగతైవేహ మే వేశ్మ భవతః ప్రేషితేతి వై ॥ ౭౭.

సంజ్ఞ గురించి అడిగినప్పుడు, సృష్టికర్త అయిన విశ్వకర్ముడు ఇలా చెప్పాడు: 'మీరు పంపిన సంజ్ఞ ఇక్కడ నా ఇంటికి వచ్చింది.'

దివాకరః సమాధిస్థో వడవారూపధారిణీమ్ । తపశ్చరన్తీం దదృశే ఉత్తరేషు కురుష్వథ ॥ ౭౭.

ధ్యానంలో లీనమైన సూర్యుడు, ఉత్తర కురుదేశంలో, అశ్విగా రూపం ధరించి తపస్సు చేస్తున్న సంజ్ఞను చూశాడు.

సౌమ్యమూర్తిః శుభాకారో మమ భర్తా భవేదితి । అభిసన్ధిఞ్చ తపసో బుబుధేఽస్యా దివాకరః ॥ ౭౭.

నా భర్త మృదువైన రూపంతో, శుభంగా ఉండాలని తపస్సు చేస్తోంది అని, ఆమె సంకల్పాన్ని సూర్యుడు గ్రహించాడు.

శాతనం తేజసో మేఽద్య క్రియతామితి భాస్కరః । తఞ్చాహ విశ్వకర్మాణం సంజ్ఞాయాః పితరం ద్విజ ॥ ౭౭.

నా తేజస్సు తగ్గించాలి అని భాస్కరుడు, సంజ్ఞ తండ్రి అయిన విశ్వకర్మునితో అన్నాడు.

సంవత్సరభ్రమేస్తస్య విశ్వకర్మా కరవేస్తతః । తేజసః శాతనఞ్చక్రే స్తూయమానశ్చ దైవతైః ॥ ౭౭.

దేవతలు స్తుతిస్తూ ఉండగా, ఒక సంవత్సరం పాటు శ్రమించి, విశ్వకర్ముడు సూర్యుని తేజస్సును తగ్గించాడు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ సావర్ణిః సూర్యతనయో యో మనుః కథ్యతేఽష్టమః । నిశామయ తదుత్పత్తిం విస్తరాద్ గదతో మమ॥౮౧.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: ఎనిమిదవ మనువు అయిన సావర్ణి, సూర్యుని కుమారుడు. అతని జననాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను, విను.

మహామాయానుభావేన యథా మన్వన్తరాధిపః । స బభూవ మహాభాగః సావర్ణిస్తనయో రవేః॥౮౧.

మహామాయ యొక్క మహిమ వల్ల, సూర్యుని కుమారుడైన సావర్ణి మహాభాగుడై, ఒక మన్వంతరానికి అధిపతిగా అయ్యాడు.

స్వారోచిషేఽన్తరే పూర్వం చైత్రవంశసముద్భవః । సురథో నామ రాజాభూత్ సమస్తే క్షితిమణ్డలే॥౮౧.

గతంలో స్వారోచిషమన్వంతరంలో, చైత్ర వంశంలో పుట్టిన సురథుడు అనే రాజు, భూమండలాన్ని మొత్తం పాలించాడు.

తస్య పాలయతః సమ్యక్ ప్రజాః పుత్రానివౌరసాన్ । బభూవుః శత్రవో భూపాః కోలావిధ్వంసినస్తథా॥౮౧.

ఆ రాజు తన رعజ్యాన్ని తన సంతానంలా ప్రేమించి రక్షిస్తూ ఉండగా, కొంతమంది రాజులు అతని వంశాన్ని, శక్తిని నాశనం చేయడానికి శత్రువులుగా ఎదిరించారు.

తస్య తైరభవద్ యుద్ధమతిప్రబలదణ్డినః । న్యూనైరపి స తైర్యుద్ధే కోలావిధ్వంసిభిర్జితః॥౮౧.

అతను గొప్ప అధికారంతో ఉన్నప్పటికీ, ఆ కొంతమంది వంశద్వంసక శత్రువులతో యుద్ధం జరిగింది. వారు తక్కువమందే అయినా, ఆ యుద్ధంలో అతను వారి చేతిలో ఓడిపోయాడు.

తతః స్వపురమాయాతో నిజదేశాధిపోఽభవత్ । ఆక్రాన్తః స మహాభాగస్తైస్తదా ప్రబలారిభిః॥౮౧.

తర్వాత అతను తన నగరానికి తిరిగి వచ్చి, తన దేశానికి అధిపతిగా ఉన్నాడు. కానీ ఆ సమయంలో, ఆ బలమైన శత్రువులు అతన్ని మళ్లీ ఇబ్బంది పెట్టారు.

అమాత్యైర్బలిభిర్దుష్టైర్దుర్బలస్య దురాత్మభిః । కోషో బలఞ్చాపహృతం తత్రాపి స్వపురే తతః॥౮౧.

అక్కడ, తన నగరంలోనే, బలమైన కానీ దుష్టమైన మంత్రులు, దుర్మార్గులు అతని బలహీనతను ఆసరాగా చేసుకుని, అతని ఖజానా, సైన్యాన్ని లాక్కున్నారు.

తతో మృగయావ్యాజేన హృతస్వామ్యః స భుపతిః । ఏకాకీ హయమారుహ్య జగామ గహనం వనమ్॥౮౧.

అప్పుడు వేటకోసమని నెపంతో, తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయిన ఆ రాజు ఒంటరిగా గుర్రంపై ఎక్కి, దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు.

స తత్రాశ్రమమద్రాక్షీద్ ద్విజవర్యస్య మేధసః । ప్రశాన్తశ్వాపదాకీర్ణం మునిశ్ష్యోపశోభితమ్॥౮౧.

అక్కడ అతను మహర్షి మేధసు ఆశ్రమాన్ని చూశాడు. ఆ ఆశ్రమం శాంతంగా, క్రూరమృగాల్లేని చోటుగా, ముని మరియు ఆయన శిష్యులతో అలంకరించబడింది.

తస్థౌ కఞ్చిత్ స కాలఞ్చ మునినా తేన సత్కృతః । ఇతశ్చైతశ్చ విచరంస్తస్మిన్ మునివరాశ్రమే॥౮౧.

ఆ రాజు అక్కడ కొంతకాలం ఆ ముని ఆదరణతో ఉండి, ఆ మహర్షి ఆశ్రమంలో ఇక్కడ అక్కడ సంచరించాడు.

సోఽచిన్తయత్ తదా తత్ర మమత్వాకృష్టచేతనః । మత్పూర్వైః పాలితం పూర్వం మయా హీనం పురం హి తత్ । మద్భృత్యైస్తైరసద్వృత్తైర్ధర్మతః పాల్యతే న వా॥౮౧.

అక్కడ అతని మనసు మమకారంతో ఆకర్షితమై, ఇలా ఆలోచించాడు: 'నా పూర్వీకులు, నేనూ రక్షించిన ఆ నగరం ఇప్పుడు నాశమైపోయింది. నా సేవకులు చెడ్డ ప్రవర్తనతో, ధర్మబద్ధంగా పాలిస్తున్నారుా లేదా లేదో తెలియదు.'

న జానే స ప్రధానో మే శూరహస్తీ సదామదః । మమ వైరివశం యాతః కాన్ భోగానుపలప్స్యతే॥౮౧.

'నా ప్రధాన సేవకుడు, ధైర్యవంతుడు, ఎప్పుడూ గర్వంతో ఉండే యానెడు యోధుడు, ఇప్పుడు నా శత్రువుల చేతిలో ఉన్నాడు. అతను ఏవైనా సుఖాలు అనుభవిస్తున్నాడో లేదో నాకు తెలియదు.'

యే మమానుగతా నిత్యం ప్రసాదధనభోజనైః । అనువృత్తిం ధ్రువం తేఽద్య కుర్వన్త్యన్యమహీభృతామ్॥౮౧.

'ఎప్పుడూ నా అనుగ్రహం, ధనం, భోజనం పొందిన వారు, ఇప్పుడు ఖచ్చితంగా ఇతర రాజులకు సేవ చేస్తున్నారు.'

అసమ్యగ్వ్యయశీలైస్తైః కుర్వద్భిః సతతం వ్యయమ్ । సంచితః సోఽతిదుః ఖేన క్షయం కోశో గమిష్యతి॥౮౧.

'వారు ఎప్పుడూ దుర్వినియోగంతో, అనవసర ఖర్చులతో వ్యవహరిస్తూ ఉండటం వల్ల, ఎంతో కష్టపడి కూడబెట్టిన ఖజానా త్వరలో ఖాళీ అయిపోతుంది.'

ఏతచ్చాన్యచ్చ సతతం చిన్తయామాస పార్థివః । తత్ర విప్రాశ్రమాభ్యాసే వైశ్యమేకం దదర్శ సః॥౮౧.

ఈ విధంగా, ఇంకా ఇతర విషయాలను ఆ రాజు ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ ఉండేవాడు. అప్పుడు ఆ మహర్షి ఆశ్రమం దగ్గర ఒక వాణికుడిని చూశాడు.