మార్కణ్డేయపురాణమ్

కిఙ్కరోమి క్వ గచ్ఛామి క్వ గతాయాశ్చ నిర్వృతిః । భవేన్మమ కథం భర్తా కోపమర్కశ్చ నైష్యతి ॥ ౭౭.

నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? నాకు ఎక్కడ శాంతి లభిస్తుంది? నా భర్త అయిన సూర్యుడు నాపై కోపపడకుండా ఎలా ఉంటాడు?

ఇతి సంచిన్త్య బహుధా ప్రజాపతిసుతా తదా । బహు మేనే మహాభాగా పితృసంశ్రయమేవ సా ॥ ౭౭.

అలా ఎన్నో విధాలుగా ఆలోచించిన ఆ ప్రజాపతిపుత్రిక, ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు, తండ్రి ఆశ్రయమే ఉత్తమమని భావించింది.

తతః పితృగృహే గన్తుం కృతబుద్ధిర్యశస్వినీ । ఛాయామయీమాత్మతనుం నిర్మమే దయితాం రవేః ॥ ౭౭.

అప్పుడా యశస్విని తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకొని, తన నుండి ఒక నీడ రూపాన్ని సూర్యునికి ప్రియమైనదిగా సృష్టించింది.

తాఞ్చోవాచ త్వయా వేశ్మన్యత్ర భానోర్యథా మయా । తథా సమ్యగపత్యేషు వర్తితవ్యం యథా రవౌ ॥ ౭౭.

ఆమె ఆ నీడరూపానికి ఇలా చెప్పింది: "నేను భాను ఇంట్లో ఎలా ప్రవర్తించానో, అలాగే నీవు కూడా సూర్యుని పిల్లలతో, సూర్యునితో ఎలా ఉండాలో అలా నడుచుకో."

పృష్టయాపి న వాచ్యన్తే తథైతద్గమనం మమ । సైవాస్మి నామ సంజ్ఞేతి వాచ్యమేతత్సదా వచః ॥ ౭౭.

"ఎవరైనా అడిగినా, నేను వెళ్లిన విషయాన్ని చెప్పకూడదు; ఎప్పుడూ నేను సంజ్ఞ అనే పేరుతోనే ఉన్నానని మాత్రమే చెప్పాలి."

ఛాయసంజ్ఞోవాచ ఆకేశగ్రహణాద్దేవి ! ఆశాపాచ్చ వచస్తవ । కరిష్యే కథయిష్యామి వృత్తన్తు శాపకర్షణాత్ ॥ ౭౭.

ఆ చాయ అనే ఆమె ఇలా అంది: "దేవీ! నీవు నా జుట్టు పట్టి ఆజ్ఞ ఇచ్చినందున, నీ మాటను పాటిస్తాను. శాపం వల్ల తప్పనిసరిగా చెప్పాల్సినప్పుడు నిజం చెబుతాను."

ఇత్యుక్తా సా తదా దేవీ జగామ భవనం పితుః । దదర్శ తత్ర త్వష్టారం తపసా ధూతకల్మషమ్ ॥ ౭౭.

అలా చెప్పిన తర్వాత ఆ దేవి తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లి, అక్కడ తపస్సుతో పాపాలు తొలగించుకున్న త్వష్టను చూశింది.

బహుమానాచ్చ తేనాపి పూజితా విశ్వకర్మణా । తస్థౌ పితృగృహే సా తు కఞ్చిత్కాలమనిన్దితా ॥ ౭౭.

విశ్వకర్మ అయిన తండ్రి కూడా ఆమెను ఎంతో గౌరవంతో ఆదరించాడు. ఆమె కొంతకాలం తండ్రి ఇంట్లో అపవాదం లేకుండా ఉండింది.

తతస్తాం ప్రాహ చార్వఙ్గీ పితా నాతిచిరోషితామ్ । స్తుత్వా చ తనయాం ప్రేమబహుమానపురః సరమ్ ॥ ౭౭.

తర్వాత, తండ్రి ఆమె ఎక్కువ కాలం ఉండకపోవడాన్ని గమనించి, ప్రేమతో, గౌరవంతో తన అందమైన కూతురిని స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నాడు.

త్వాన్తు మే పశ్యతో వత్సే దినాని సుబహూన్యపి । ముహూర్తార్ధసమాని స్యుః కిన్తు ధర్మో విలుప్యతే ॥ ౭౭.

"బిడ్డా! నిన్ను ఎన్నో రోజులు చూస్తున్నా, ఆ రోజులు నాకు క్షణార్థం లాగానే అనిపిస్తున్నాయి. కానీ ధర్మం మాత్రం తగ్గిపోతున్నది."

బాన్ధవేషు చిరం వాసో నారీణాం న యశస్కరః । మనోరథో బాన్ధవానాం నార్యా భర్తృగృహే స్థితిః ॥ ౭౭.

"స్త్రీలు బంధువుల ఇంట్లో ఎక్కువ కాలం ఉండడం మంచి పేరు తేవదు. బంధువుల కోరిక ఏమిటంటే, స్త్రీ భర్త ఇంట్లో ఉండాలి అన్నదే."

సా త్వం త్రైలోక్యనాథేన భర్త్రా సూర్యేణ సఙ్గతా । పితృగేహే చిరం కాలం వస్తుం నార్హసి పుత్రికే ॥ ౭౭.

"మూడు లోకాల అధిపతి అయిన సూర్యుడు నీ భర్త. కాబట్టి, బిడ్డా! తండ్రి ఇంట్లో ఎక్కువ కాలం ఉండడం నీకు తగదు."

సా త్వం భర్తృగృహం గచ్ఛ తుష్టోఽహం పూజితాసి మే । పునరాగమనం కార్యం దర్శనాయ శుభే మమ ॥ ౭౭.

"కాబట్టి, నువ్వు భర్త ఇంటికి వెళ్ళు. నేను సంతోషించాను, నువ్వు నన్ను గౌరవించావు. కానీ, మళ్లీ నన్ను చూడటానికి తప్పక రావాలి, శుభే!"

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇత్యుక్తా సా తదా పిత్రా తథేత్యుక్త్వా చ సా మునే । సంపూజయిత్వా పితరం జగామాథోత్తరాన్ కురూన్ ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: "తండ్రి అలా చెప్పగానే, ఆమె 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం చెప్పి, తండ్రిని గౌరవించి, ఉత్తర కురువులకు వెళ్లింది."

సూర్యతాపమనిచ్ఛన్తీ తేజసస్తస్య బిభ్యతీ । తపశ్చచార తత్రాపి వడవారూపధారిణీ ॥ ౭౭.

సూర్యుని వేడి ఇష్టపడక, ఆయన తేజస్సుకు భయపడి, అక్కడ ఆమె అశ్వి రూపంలో తపస్సు చేసింది.

సంజ్ఞేయమితి మన్వానో ద్వితీయాయామహస్పతిః । జనయామాస తనయౌ కన్యాఞ్చైకాం మనోరమామ్ ॥ ౭౭.

ఆమెనే సంజ్ఞ అని భావించిన సూర్యుడు, రెండవ భార్యగా ఆమెతో ఇద్దరు కుమారులను, ఒక అందమైన కుమార్తెను పొందాడు.

ఛాయాసంజ్ఞా త్వపత్యేషు యథా స్వేష్వతివత్సలా । తథా న సంజ్ఞాకన్యాయాం పుత్రయోశ్చాన్వవర్తత ॥ ౭౭.

చాయ తన పిల్లల పట్ల ఎంత ప్రేమ చూపిందో, అంతగా సంజ్ఞ కుమార్తె మరియు ఇద్దరు కుమారుల పట్ల చూపలేదు.

లాలనాద్యుపభోగేషు విశేషమనువాసరమ్ । మనుస్తత్క్షాన్తవానస్య యమస్తస్యా న చక్షమే ॥ ౭౭.

ప్రతి రోజూ లాలన, సుఖాలలో తేడా చూపింది. మనువు సహనంగా భరించాడు, కానీ యముడు మాత్రం భరించలేకపోయాడు.

తాడనాయ చ వై కోపాత్పాదస్తేన సముద్యతః । తస్యాః పునః క్షాన్తిమతా న తు దేహే నిపాతితః ॥ ౭౭.

కోపంతో యముడు ఆమెను కొట్టేందుకు తన కాలును పైకి ఎత్తాడు. కానీ ఆమె సహనంతో ఉండి, ఆ కాలు తన శరీరంపై పడనీయలేదు.

తతః శశాప తం కోపాచ్ఛాయాసంజ్ఞా యమం ద్విజ । కిఞ్చిత్ప్రస్ఫురమాణౌష్ఠీ విచలత్పాణిపల్లవా ॥ ౭౭.

ఆ సమయంలో, కోపంతో పెదవులు కొంచెం కంపించుతూ, చేతులు వణుకుతూ, ఛాయా యముని శపించింది, ఓ ద్విజుడా.

పితుః పత్నీమమర్యాదం యన్మాం తర్జయసే పదా । భువి తస్మాదయం పదాస్తవాద్యైవ పతిష్యతి ॥ ౭౭.

నీ తండ్రి భార్యను, నన్ను, మర్యాద లేకుండా కాలితో బెదిరించినందుకు, ఈ రోజు నీ కాలు భూమిపై పడిపోతుంది.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇత్యాకర్ణ్య యమః శాపం మాత్రా దత్తం భయాతురః । అభ్యేత్య పితరం ప్రాహ ప్రణిపాతపురః సరమ్ ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: తల్లి ఇచ్చిన ఆ శాపాన్ని విని, భయంతో యముడు తన తండ్రిని నమస్కరించి దగ్గరికి వెళ్లి అన్నాడు.

యమ ఉవాచ తాతైతన్మహదాశ్చర్యం న దృష్టమితి కేనచిత్ । మాతా వాత్సల్యముత్సృజ్య శాపం పుత్రే ప్రయచ్ఛతి ॥ ౭౭.

యముడు అన్నాడు: తండ్రి గారూ, ఇది గొప్ప ఆశ్చర్యం. ఎవరూ చూడని విషయం. తల్లి తన ప్రేమను విడిచిపెట్టి తన కుమారుడికి శాపం ఇస్తుందంటే!

యథా మనుర్మమాచష్టే నేయం మతా తథా మమ । విగుణేష్వపి పుత్రేషు న మాతా విగుణా భవేత్ ॥ ౭౭.

మనువు చెప్పినట్లే, నాకు కూడా అదే అభిప్రాయం. పిల్లలు తప్పు చేసినా, తల్లి మాత్రం ఎప్పుడూ తప్పు చేయదు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ యమస్యైతద్వచః శ్రుత్వా భగవాంస్తిమిరాపహః । ఛాయాసంజ్ఞాం సమాహూయ పప్రచ్ఛ క్వ గతేతి సా ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: యముని మాటలు విని, అంధకారాన్ని తొలగించేవాడు భగవంతుడు ఛాయను పిలిపించి, 'నువ్వు ఎక్కడికి వెళ్లావు?' అని అడిగాడు.

సా చాహ తనయా త్వష్టురహం సంజ్ఞా విభావసో । పత్నీ తవ త్వయాపత్యాన్యేతాని జనితాని మే ॥ ౭౭.

ఆమె ఇలా చెప్పింది: నేను త్వష్టృ కుమార్తె సంజ్ఞ, వివస్వంతుని భార్యను. నీకు పుట్టిన ఈ పిల్లలు నన్నుంచి పుట్టారు.

ఇత్థం వివస్వతః సా తు బహుశః పృచ్ఛతో యదా । నాచచక్షే తతః క్రుద్ధో భాస్వాంస్తాం శప్తుముద్యతః ॥ ౭౭.

వివస్వంతుడు పదే పదే అడిగినా, ఆమె నిజాన్ని చెప్పలేదు. దాంతో, భాస్కరుడు కోపంతో ఆమెను శపించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

తతః సా కథయామాస యథావృత్తం వివస్వతః । విదితార్థశ్చ భగవాన్ జగామ త్వష్టురాలయమ్ ॥ ౭౭.

అప్పుడు ఆమె జరిగిన సంగతులన్నీ వివస్వంతునికి చెప్పింది. భగవంతుడు ఆ విషయం తెలుసుకొని త్వష్టృ ఇంటికి వెళ్లాడు.

తతః స పూజయామాస తదా త్రైలోక్యపూజితమ్ । భాస్వన్తం పరయా భక్త్యా నిజగేహముపాగతమ్ ॥ ౭౭.

మూడు లోకాల్లో పూజించబడే భాస్కరుడు తన ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, త్వష్టృ అతన్ని పరమ భక్తితో సత్కరించాడు.