మార్కణ్డేయపురాణమ్

తవ పుత్రో మహావీర్యో భవిష్యతి నరాధిప । తస్మాప్రతిహతం చక్రమస్యాం భువి భవిష్యతి ॥ ౭౨.

"రాజా! మీ కుమారుడు మహాశక్తిశాలి అవుతాడు. ఈ భూమిపై అతని రాజ్యచక్రాన్ని ఎవరూ ఆపలేరు."

సర్వార్థశాస్త్రతత్త్వజ్ఞో ధర్మానుష్ఠానతత్పరః । మన్వన్తరేశ్వరో ధీమాన్ ! భవిష్యతి స వై మనుః ॥ ౭౨.

"అతను అన్ని శాస్త్రాల సారాన్ని తెలిసినవాడు, ధర్మాచరణలో నిబద్ధుడవాడు. మానవులలో అత్యంత తెలివైనవాడవు! అతనే మన్వంతరాధిపతి, మనువు అవుతాడు."

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇతి దత్వా వరం తస్మై నాగరాజసుతా తతః । సఖీం తాం సంపరిష్వజ్య పాతాలమగమన్మునే ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "అలా వరం ఇచ్చి, నాగరాజు కుమార్తె తన స్నేహితురాలిని ఆలింగనం చేసి, మునీశ్వరా! పాతాళానికి తిరిగి వెళ్లింది."

తత్ర తస్య తయా సార్ధం రమతః పృథివీపతేః । జగామ కాలః సుమహాన్ ప్రజాః పాలయతస్తథా ॥ ౭౨.

అక్కడ భూమిపతి తన భార్యతో ఆనందంగా గడుపుతూ, ప్రజలను రక్షిస్తూ చాలా కాలం గడిపాడు.

తతః స తస్యాన్తనయో జజ్ఞే రాజ్ఞో మహాత్మనః । పౌర్ణమాస్యాం యథా కాన్తశ్చన్ద్రః సంపూర్ణమణ్డలః ॥ ౭౨.

ఆ తర్వాత ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు, పౌర్ణమి రాత్రి వెలుగులో పరిపూర్ణ చంద్రుడు ఎలా అందంగా కనిపిస్తాడో, అలా ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.

తస్మిన్ జాతే ముదం ప్రాపుః ప్రజాః సర్వా మహాత్మని । దేవదున్దుభయో నేదుః పుష్పవృష్టిః పపాత చ ॥ ౭౨.

ఆ మహాత్ముడు పుట్టినప్పుడు, ప్రజలందరూ ఆనందంతో ఉల్లాసించారు; దేవతల డప్పులు మోగాయి, పుష్పవృష్టి కురిసింది.

తస్య దృష్ట్వా వపుః కాన్తం భవిష్యం శీలమేవ చ । ఔత్తమశ్చేతి మునయో నామ చక్రుః సమాగతాః ॥ ౭౨.

అతని అందమైన రూపాన్ని, భవిష్యత్తును, స్వభావాన్ని చూసి, అక్కడికి వచ్చిన మునులు అతనికి 'ఉత్తముడు' అని పేరు పెట్టారు.

జాతోఽయముత్తమే వంశే తత్ర కాలే తథోత్తమే । ఉత్తమావయవస్తేన ఔత్తమోఽయం భవిష్యతి ॥ ౭౨.

ఈయన ఉత్తమ వంశంలో, ఉత్తమ సమయంలో, ఉత్తమ లక్షణాలతో పుట్టాడు కనుక, ఇతడిని ఉత్తముడు అని పిలుస్తారు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఉత్తమస్య సుతః సోఽథ నామ్నా ఖ్యాతస్తథౌత్తమః । మనురాసీత్తత్ప్రభావో భాగురే శ్రూయతాం మమ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: ఉత్తమునికి ఉత్తముడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు పుట్టాడు. భాగురీ! అతని మహిమను నన్ను విను.

ఉత్తమాఖ్యానమఖిలం జన్మ చైవోత్తమస్య చ । నిత్యం శృణోతి విద్వేషం స కదాచిన్న గచ్ఛతి ॥ ౭౨.

ఉత్తముని జన్మకథను ఎవరైనా ఎప్పుడూ వినేవారు, వారు ఎప్పుడూ శత్రుత్వంలో పడరు.

ఇష్టైర్దారైస్తథా పుత్రైర్బన్ధుభిర్వా కదాచన । వియోగో నాస్య భవితా శృణ్వతః పఠతోఽపి వా ॥ ౭౨.

వారు వినేవారికి లేదా పఠించే వారికి, ప్రియమైన భార్యలు, కుమారులు, బంధువులతో ఎప్పుడూ వేరుపాటు కలగదు.

తస్య మన్వన్తరం బ్రహ్మన్ ! వదతో మే నిశామయ । శ్రూయతాం తత్ర యశ్చేన్ద్రో యే చ దేవాస్తథర్షయః ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణా! ఇప్పుడు నేను అతని మన్వంతరాన్ని చెబుతాను. ఆ సమయంలో ఎవరు ఇంద్రుడు, ఎవరు దేవతలు, ఎవరు ఋషులు అన్నదీ విను.

మార్తణ్డ రస్యవేర్భార్యా తనయా విశ్వకర్మణః । సంజ్ఞా నామ మహాభాగ తస్యాం భానురజీజనత్ ॥ ౭౭.

రశి కుమారుడు మార్తండుడికి, విశ్వకర్మ కుమార్తె అయిన సంజ్ఞ అనే మహాభాగ్యవంతురాలు భార్యగా ఉండేది. ఆమెలో భాను జన్మించాడు.

మనుం ప్రఖ్యాతయశసమనేకజ్ఞానపారగమ్ । వివస్వతః సుతో యస్మాత్తస్మాద్వైవస్వతస్తు సః ॥ ౭౭.

వివస్వంతునికి పుట్టిన కుమారుడు, అనేక విద్యల్లో నిపుణుడై, ప్రతిష్టితుడైన మనువు. అందుకే అతడిని వైవస్వతుడు అంటారు.

సంజ్ఞా చ రవిణా దృష్టా నిమీలయతి లోచనే । యతస్తతః సరోషోర్ఽకః సంజ్ఞాం నిష్ఠురమబ్రవీత్ ॥ ౭౭.

సంజ్ఞను సూర్యుడు చూశాడు. ఆమె కన్నులు మూసుకుంది. అందుకు కోపంతో సూర్యుడు ఆమెను కఠినంగా పలికాడు.

మయి దృష్టే సదా యస్మాత్కురుషే నేత్రసంయమమ్ । తస్మాజ్జనిష్యసే మూఢే ప్రజాసంయమనం యమమ్ ॥ ౭౭.

నన్ను చూస్తున్నప్పుడు నీవు ఎప్పుడూ కన్నులు అదుపులో పెట్టుకుంటున్నావు కనుక, ఓ మూర్ఖురాలా! నీవు భూతాలను నియంత్రించే యముడిని ప్రసవిస్తావు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతః సా చపలాం దృష్టిం దేవీ చక్రే భయాకులా । విలోలితదృశం దృష్ట్వా పునరాహ చ తాం రవిః ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: అప్పుడు భయంతో ఆ దేవత తన చూపును చంచలంగా మార్చింది. ఆమె కళ్లలో చలనం చూసి, సూర్యుడు మళ్లీ ఆమెతో మాటలాడాడు.

యస్మాద్విలోలితా దృష్టిర్మయి దృష్టే త్వయాధునా । తస్మాద్విలోలాం తనయాం నదీం త్వం ప్రసవిష్యసి ॥ ౭౭.

ఇప్పుడు నన్ను చూస్తూ నీవు చూపును చంచలంగా ఉంచినందున, నీవు చంచలంగా ప్రవహించే విలోల అనే నదిని కుమార్తెగా ప్రసవిస్తావు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతస్తస్యాన్తు సంజజ్ఞే భర్తృశాపేన తేన వై । యమశ్చ యమునా చేయం ప్రఖ్యాతా సుమహానదీ ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: అప్పుడు భర్త శాపంతో సంజ్ఞకు యముడు, ఈ ప్రసిద్ధమైన మహానది యమునా జన్మించారు.

సాపి సంజ్ఞా రవేస్తేజః సేహే దుః ఖేన భామినీ । అసహన్తీ చ సా తేజశ్చిన్తయామాస వై తదా ॥ ౭౭.

ఆ భామైన సంజ్ఞ సూర్యుని తేజస్సును ఎంతో కష్టంగా భరించింది. భరించలేక, ఆమె ఆలోచించసాగింది.

కిఙ్కరోమి క్వ గచ్ఛామి క్వ గతాయాశ్చ నిర్వృతిః । భవేన్మమ కథం భర్తా కోపమర్కశ్చ నైష్యతి ॥ ౭౭.

నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? నాకు ఎక్కడ శాంతి లభిస్తుంది? నా భర్త అయిన సూర్యుడు నాపై కోపపడకుండా ఎలా ఉంటాడు?

ఇతి సంచిన్త్య బహుధా ప్రజాపతిసుతా తదా । బహు మేనే మహాభాగా పితృసంశ్రయమేవ సా ॥ ౭౭.

అలా ఎన్నో విధాలుగా ఆలోచించిన ఆ ప్రజాపతిపుత్రిక, ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు, తండ్రి ఆశ్రయమే ఉత్తమమని భావించింది.

తతః పితృగృహే గన్తుం కృతబుద్ధిర్యశస్వినీ । ఛాయామయీమాత్మతనుం నిర్మమే దయితాం రవేః ॥ ౭౭.

అప్పుడా యశస్విని తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకొని, తన నుండి ఒక నీడ రూపాన్ని సూర్యునికి ప్రియమైనదిగా సృష్టించింది.

తాఞ్చోవాచ త్వయా వేశ్మన్యత్ర భానోర్యథా మయా । తథా సమ్యగపత్యేషు వర్తితవ్యం యథా రవౌ ॥ ౭౭.

ఆమె ఆ నీడరూపానికి ఇలా చెప్పింది: "నేను భాను ఇంట్లో ఎలా ప్రవర్తించానో, అలాగే నీవు కూడా సూర్యుని పిల్లలతో, సూర్యునితో ఎలా ఉండాలో అలా నడుచుకో."

పృష్టయాపి న వాచ్యన్తే తథైతద్గమనం మమ । సైవాస్మి నామ సంజ్ఞేతి వాచ్యమేతత్సదా వచః ॥ ౭౭.

"ఎవరైనా అడిగినా, నేను వెళ్లిన విషయాన్ని చెప్పకూడదు; ఎప్పుడూ నేను సంజ్ఞ అనే పేరుతోనే ఉన్నానని మాత్రమే చెప్పాలి."

ఛాయసంజ్ఞోవాచ ఆకేశగ్రహణాద్దేవి ! ఆశాపాచ్చ వచస్తవ । కరిష్యే కథయిష్యామి వృత్తన్తు శాపకర్షణాత్ ॥ ౭౭.

ఆ చాయ అనే ఆమె ఇలా అంది: "దేవీ! నీవు నా జుట్టు పట్టి ఆజ్ఞ ఇచ్చినందున, నీ మాటను పాటిస్తాను. శాపం వల్ల తప్పనిసరిగా చెప్పాల్సినప్పుడు నిజం చెబుతాను."

ఇత్యుక్తా సా తదా దేవీ జగామ భవనం పితుః । దదర్శ తత్ర త్వష్టారం తపసా ధూతకల్మషమ్ ॥ ౭౭.

అలా చెప్పిన తర్వాత ఆ దేవి తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లి, అక్కడ తపస్సుతో పాపాలు తొలగించుకున్న త్వష్టను చూశింది.

బహుమానాచ్చ తేనాపి పూజితా విశ్వకర్మణా । తస్థౌ పితృగృహే సా తు కఞ్చిత్కాలమనిన్దితా ॥ ౭౭.

విశ్వకర్మ అయిన తండ్రి కూడా ఆమెను ఎంతో గౌరవంతో ఆదరించాడు. ఆమె కొంతకాలం తండ్రి ఇంట్లో అపవాదం లేకుండా ఉండింది.

తతస్తాం ప్రాహ చార్వఙ్గీ పితా నాతిచిరోషితామ్ । స్తుత్వా చ తనయాం ప్రేమబహుమానపురః సరమ్ ॥ ౭౭.

తర్వాత, తండ్రి ఆమె ఎక్కువ కాలం ఉండకపోవడాన్ని గమనించి, ప్రేమతో, గౌరవంతో తన అందమైన కూతురిని స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నాడు.