మార్కణ్డేయపురాణమ్

రాజోవాచ నిః శఙ్కం బ్రూహి మత్తో యద్భవాత్యా కిఞ్చిదీప్సితమ్ । తదలభ్యం న తే భీరు ! తవాయత్తోఽస్మి నాన్యథా ॥ ౭౨.

రాజు ఇలా అన్నాడు: "ఏదైనా నీకు కావాలనిపిస్తే, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా చెప్పు. నీకు సాధ్యం కానిది ఏదీ లేదు, భయపడేవాడా! నేను పూర్తిగా నీకు ఆధీనంగా ఉన్నాను."

పత్న్యువాచ మదర్థం తేన నాగేన సుతా శప్తా సఖీ మమ । మూకా భవిష్యసీత్యాహ సా చ మూకత్వమాగతా ॥ ౭౨.

భార్య ఇలా చెప్పింది: "నా కోసం, ఆ నాగకన్య నా స్నేహితురాలిని మూగగా మారిపో అని శపించింది. అందుకే ఆమె ఇప్పుడు మాటలేని స్థితికి చేరింది."

తస్యాః ప్రతిక్రియాం ప్రీత్యా మమ శక్నోతి చేద్భవాన్ । వాగ్విఘాతప్రశాన్త్యర్థం తతః కిం న కృతం మమ ॥ ౭౨.

"మీరు నన్ను ప్రేమించి, ఆమె మూగతను పోగొట్టగలిగితే, నా కోరికను నెరవేర్చడంలో ఏమి అడ్డం ఉంది?"

మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతః స రాజా తం విప్రమాహాస్మిన్ కీదృశీ క్రియా । తన్మూకతాపనోదాయ స చ తం ప్రాహ పార్థివమ్ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "అప్పుడు రాజు ఆ బ్రాహ్మణుడిని అడిగాడు — ఇక్కడ ఆమె మూగతను పోగొట్టడానికి ఏం చేయాలి? అని. ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజుకి వివరంగా చెప్పాడు."

బ్రాహ్మణ ఉవాచ భూప ! సారస్వతీమిష్టిం కరోమి వచనాత్తవ । పత్నీ తవేయమానృణ్యం యాతు తద్వాక్ప్రవర్తనాత్ ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "రాజా! మీరు చెప్పినట్లుగా నేను సరస్వతీ యాగం చేస్తాను. మీ భార్యకు అప్పు తీరిపోవాలి, ఆమె మాటలు తిరిగి రావాలి."

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇష్టిం సారస్వతీం చక్రే తదర్థం స ద్విజోత్తమః । సారస్వతాని సూక్తాని జజాప చ సమాహితః ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆమె కోసం సరస్వతీ యాగం చేశాడు. మనస్సును ఏకాగ్రతచేసి సరస్వతీ స్తోత్రాలను పఠించాడు."

తతః ప్రవృత్తవాక్యాన్తాం గర్గః ప్రాహ రసాతలే । ఉపకారః సఖీభర్త్రా కృతోఽయమతిదుష్కరః ॥ ౭౨.

తర్వాత గర్గుడు మాటలతో ప్రారంభించి, పాతాళంలో ఇలా అన్నాడు: "నా స్నేహితురాలికోసం ఆమె భర్త చేసిన సహాయం చాలా గొప్పది, చేయడం కూడా చాలా కష్టం."

ఇత్థం జ్ఞానం సమాసాద్య నన్దా శీఘ్రగతిః పురమ్ । తతో రాజ్ఞీం పరిష్వజ్య స్వసఖీమురగాత్మజా ॥ ౭౨.

మాటలు తిరిగి వచ్చిన నందా వెంటనే నగరానికి వెళ్లి, అక్కడ రాణిని, తన స్నేహితురాలిని, నాగకన్యను ఆలింగనం చేసి ఆనందించింది.

తఞ్చ సంస్తూయ భూపాలం కల్యాణోక్త్యా పునః పునః । ఉవాచ మధురం నాగీ కృతాసనపరిగ్రహా ॥ ౭౨.

ఆమె రాజును పునఃపునః మంగళకరమైన మాటలతో స్తుతించి, ఆసనంలో కూర్చొని మధురంగా మాట్లాడింది.

ఉపకారః కృతో వీర ! భవతా యో మమాధునా । తేనాస్మ్యాకృష్టహృదయా యద్బ్రవీమి శృణుష్వ తత్ ॥ ౭౨.

"వీరా! మీరు నాకు చేసిన ఉపకారం నా హృదయాన్ని ఆకర్షించింది. ఇప్పుడు నేను చెప్పేది వినండి."

తవ పుత్రో మహావీర్యో భవిష్యతి నరాధిప । తస్మాప్రతిహతం చక్రమస్యాం భువి భవిష్యతి ॥ ౭౨.

"రాజా! మీ కుమారుడు మహాశక్తిశాలి అవుతాడు. ఈ భూమిపై అతని రాజ్యచక్రాన్ని ఎవరూ ఆపలేరు."

సర్వార్థశాస్త్రతత్త్వజ్ఞో ధర్మానుష్ఠానతత్పరః । మన్వన్తరేశ్వరో ధీమాన్ ! భవిష్యతి స వై మనుః ॥ ౭౨.

"అతను అన్ని శాస్త్రాల సారాన్ని తెలిసినవాడు, ధర్మాచరణలో నిబద్ధుడవాడు. మానవులలో అత్యంత తెలివైనవాడవు! అతనే మన్వంతరాధిపతి, మనువు అవుతాడు."

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇతి దత్వా వరం తస్మై నాగరాజసుతా తతః । సఖీం తాం సంపరిష్వజ్య పాతాలమగమన్మునే ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "అలా వరం ఇచ్చి, నాగరాజు కుమార్తె తన స్నేహితురాలిని ఆలింగనం చేసి, మునీశ్వరా! పాతాళానికి తిరిగి వెళ్లింది."

తత్ర తస్య తయా సార్ధం రమతః పృథివీపతేః । జగామ కాలః సుమహాన్ ప్రజాః పాలయతస్తథా ॥ ౭౨.

అక్కడ భూమిపతి తన భార్యతో ఆనందంగా గడుపుతూ, ప్రజలను రక్షిస్తూ చాలా కాలం గడిపాడు.

తతః స తస్యాన్తనయో జజ్ఞే రాజ్ఞో మహాత్మనః । పౌర్ణమాస్యాం యథా కాన్తశ్చన్ద్రః సంపూర్ణమణ్డలః ॥ ౭౨.

ఆ తర్వాత ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు, పౌర్ణమి రాత్రి వెలుగులో పరిపూర్ణ చంద్రుడు ఎలా అందంగా కనిపిస్తాడో, అలా ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.

తస్మిన్ జాతే ముదం ప్రాపుః ప్రజాః సర్వా మహాత్మని । దేవదున్దుభయో నేదుః పుష్పవృష్టిః పపాత చ ॥ ౭౨.

ఆ మహాత్ముడు పుట్టినప్పుడు, ప్రజలందరూ ఆనందంతో ఉల్లాసించారు; దేవతల డప్పులు మోగాయి, పుష్పవృష్టి కురిసింది.

తస్య దృష్ట్వా వపుః కాన్తం భవిష్యం శీలమేవ చ । ఔత్తమశ్చేతి మునయో నామ చక్రుః సమాగతాః ॥ ౭౨.

అతని అందమైన రూపాన్ని, భవిష్యత్తును, స్వభావాన్ని చూసి, అక్కడికి వచ్చిన మునులు అతనికి 'ఉత్తముడు' అని పేరు పెట్టారు.

జాతోఽయముత్తమే వంశే తత్ర కాలే తథోత్తమే । ఉత్తమావయవస్తేన ఔత్తమోఽయం భవిష్యతి ॥ ౭౨.

ఈయన ఉత్తమ వంశంలో, ఉత్తమ సమయంలో, ఉత్తమ లక్షణాలతో పుట్టాడు కనుక, ఇతడిని ఉత్తముడు అని పిలుస్తారు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఉత్తమస్య సుతః సోఽథ నామ్నా ఖ్యాతస్తథౌత్తమః । మనురాసీత్తత్ప్రభావో భాగురే శ్రూయతాం మమ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: ఉత్తమునికి ఉత్తముడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు పుట్టాడు. భాగురీ! అతని మహిమను నన్ను విను.

ఉత్తమాఖ్యానమఖిలం జన్మ చైవోత్తమస్య చ । నిత్యం శృణోతి విద్వేషం స కదాచిన్న గచ్ఛతి ॥ ౭౨.

ఉత్తముని జన్మకథను ఎవరైనా ఎప్పుడూ వినేవారు, వారు ఎప్పుడూ శత్రుత్వంలో పడరు.

ఇష్టైర్దారైస్తథా పుత్రైర్బన్ధుభిర్వా కదాచన । వియోగో నాస్య భవితా శృణ్వతః పఠతోఽపి వా ॥ ౭౨.

వారు వినేవారికి లేదా పఠించే వారికి, ప్రియమైన భార్యలు, కుమారులు, బంధువులతో ఎప్పుడూ వేరుపాటు కలగదు.

తస్య మన్వన్తరం బ్రహ్మన్ ! వదతో మే నిశామయ । శ్రూయతాం తత్ర యశ్చేన్ద్రో యే చ దేవాస్తథర్షయః ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణా! ఇప్పుడు నేను అతని మన్వంతరాన్ని చెబుతాను. ఆ సమయంలో ఎవరు ఇంద్రుడు, ఎవరు దేవతలు, ఎవరు ఋషులు అన్నదీ విను.

మార్తణ్డ రస్యవేర్భార్యా తనయా విశ్వకర్మణః । సంజ్ఞా నామ మహాభాగ తస్యాం భానురజీజనత్ ॥ ౭౭.

రశి కుమారుడు మార్తండుడికి, విశ్వకర్మ కుమార్తె అయిన సంజ్ఞ అనే మహాభాగ్యవంతురాలు భార్యగా ఉండేది. ఆమెలో భాను జన్మించాడు.

మనుం ప్రఖ్యాతయశసమనేకజ్ఞానపారగమ్ । వివస్వతః సుతో యస్మాత్తస్మాద్వైవస్వతస్తు సః ॥ ౭౭.

వివస్వంతునికి పుట్టిన కుమారుడు, అనేక విద్యల్లో నిపుణుడై, ప్రతిష్టితుడైన మనువు. అందుకే అతడిని వైవస్వతుడు అంటారు.

సంజ్ఞా చ రవిణా దృష్టా నిమీలయతి లోచనే । యతస్తతః సరోషోర్ఽకః సంజ్ఞాం నిష్ఠురమబ్రవీత్ ॥ ౭౭.

సంజ్ఞను సూర్యుడు చూశాడు. ఆమె కన్నులు మూసుకుంది. అందుకు కోపంతో సూర్యుడు ఆమెను కఠినంగా పలికాడు.

మయి దృష్టే సదా యస్మాత్కురుషే నేత్రసంయమమ్ । తస్మాజ్జనిష్యసే మూఢే ప్రజాసంయమనం యమమ్ ॥ ౭౭.

నన్ను చూస్తున్నప్పుడు నీవు ఎప్పుడూ కన్నులు అదుపులో పెట్టుకుంటున్నావు కనుక, ఓ మూర్ఖురాలా! నీవు భూతాలను నియంత్రించే యముడిని ప్రసవిస్తావు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతః సా చపలాం దృష్టిం దేవీ చక్రే భయాకులా । విలోలితదృశం దృష్ట్వా పునరాహ చ తాం రవిః ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: అప్పుడు భయంతో ఆ దేవత తన చూపును చంచలంగా మార్చింది. ఆమె కళ్లలో చలనం చూసి, సూర్యుడు మళ్లీ ఆమెతో మాటలాడాడు.

యస్మాద్విలోలితా దృష్టిర్మయి దృష్టే త్వయాధునా । తస్మాద్విలోలాం తనయాం నదీం త్వం ప్రసవిష్యసి ॥ ౭౭.

ఇప్పుడు నన్ను చూస్తూ నీవు చూపును చంచలంగా ఉంచినందున, నీవు చంచలంగా ప్రవహించే విలోల అనే నదిని కుమార్తెగా ప్రసవిస్తావు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతస్తస్యాన్తు సంజజ్ఞే భర్తృశాపేన తేన వై । యమశ్చ యమునా చేయం ప్రఖ్యాతా సుమహానదీ ॥ ౭౭.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: అప్పుడు భర్త శాపంతో సంజ్ఞకు యముడు, ఈ ప్రసిద్ధమైన మహానది యమునా జన్మించారు.