మార్కణ్డేయపురాణమ్

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇత్యుక్తః స తు సమ్భారానశేషానవనీపతిః । ఆనినాయ చకారేష్టిం స చ తాం ద్విజసత్తమః ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: బ్రాహ్మణుడు చెప్పినట్టు, రాజు అవసరమైన పదార్థాలన్నీ తెచ్చాడు. ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆ పూజను చేశాడు.

సప్తకృత్వః స తు తదా చకారేష్టిం పునః పునః । తస్య రాజ్ఞో ద్విజశ్రేష్ఠో భార్యాసమ్పాదనాయ వై ॥ ౭౨.

ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజు భార్యను కలిపేందుకు ఏడు సార్లు ఆ పూజను పునఃపునః చేశాడు.

యదారోపితమైత్రీన్తామమన్యత మహామునిః । స్వభర్తరి తదా విప్రస్తమువాచ నరాధిపమ్ ॥ ౭౨.

ఆమె భర్తపై స్నేహభావం కలిగిందని మహర్షి గ్రహించినప్పుడు, ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

ఆనీయతాం నరశ్రేష్ఠ ! యా తవేష్టాత్మనోఽన్తికమ్ । భుఙ్క్ష్వ భోగాంస్తయా సార్ధం యజ యజ్ఞాంస్తథాదృతః ॥ ౭౨.

నరశ్రేష్ఠా! పూజ వల్ల నీకు ఆకర్షితురాలైన ఆమెను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చి, ఆమెతో కలిసి సుఖాలు అనుభవించు, యజ్ఞయాగాదులు భక్తితో చేయు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇత్యుక్తస్తేన విప్రేణ భూపాలో విస్మితస్తదా । సస్మార తం మహావీర్యం సత్యసన్ధం నిశాచరమ్ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: బ్రాహ్మణుడు ఇలా చెప్పగానే, రాజు ఆశ్చర్యపోయి, ఆ మహాశక్తివంతుడైన, సత్యవంతుడైన నిశాచరుడిని గుర్తు చేసుకున్నాడు.

స్మృతస్తేన తదా సద్యః సముపేత్య నరాధిపమ్ । కిం కరోమీతి సోఽప్యాహ ప్రణిపత్య మహామునే ॥ ౭౨.

ఆ సమయంలో, రాజును స్మరించిన వెంటనే అతను వచ్చి, మహామునికి నమస్కరించి, "ఏం చేయాలి?" అని అడిగాడు.

తతస్తేన నరేన్ద్రేణ విస్తరేణ నివేదితే । గత్వా పాతాలమాదాయ రాజపత్నీముపాయయౌ ॥ ౭౨.

అప్పుడా రాజు తనకు జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు. ఆ తరువాత అతను పాతాళానికి వెళ్లి, రాణిని తీసుకొచ్చి రాజుకి అప్పగించాడు.

ఆనీతా చాతిహార్దేన సా దదర్శ తదా పతిమ్ । ఉవాచ చ ప్రసీదేతి భూయోభూయో ముదాన్వితా ॥ ౭౨.

ఆమెను ఎంతో ప్రేమతో తీసుకొచ్చారు. ఆమె తన భర్తను చూసి, ఆనందంతో పునఃపునః "దయచేయండి" అని చెప్పింది.

తతః స రాజా రభసా పరిష్వజ్యాహ మానినీమ్ । ప్రియే ! ప్రసన్న ఏవాహం భూయోఽప్యేవం బ్రవీషి కిమ్ ॥ ౭౨.

తర్వాత రాజు, తన గర్వభారితమైన భార్యను ఉత్సాహంగా ఆలింగనం చేసి, "ప్రియమైనవాడా! నేను ఇప్పటికే సంతోషంగా ఉన్నాను. మళ్లీ మళ్లీ ఇదే మాట ఎందుకు చెబుతున్నావు?" అని అన్నాడు.

పత్న్యువాచ యది ప్రిసాదప్రవణం నరేన్ద్ర ! మయి తే మనః । తదేతదభియాచే త్వాం తత్కురుష్వ మమార్హణమ్ ॥ ౭౨.

భార్య ఇలా చెప్పింది: "రాజా! మీ మనసు నిజంగా నా మీద అనుగ్రహంగా ఉంటే, నేను ఒక్కటి అడుగుతున్నాను. దయచేసి నాకు తగిన గౌరవం ఇవ్వండి."

రాజోవాచ నిః శఙ్కం బ్రూహి మత్తో యద్భవాత్యా కిఞ్చిదీప్సితమ్ । తదలభ్యం న తే భీరు ! తవాయత్తోఽస్మి నాన్యథా ॥ ౭౨.

రాజు ఇలా అన్నాడు: "ఏదైనా నీకు కావాలనిపిస్తే, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా చెప్పు. నీకు సాధ్యం కానిది ఏదీ లేదు, భయపడేవాడా! నేను పూర్తిగా నీకు ఆధీనంగా ఉన్నాను."

పత్న్యువాచ మదర్థం తేన నాగేన సుతా శప్తా సఖీ మమ । మూకా భవిష్యసీత్యాహ సా చ మూకత్వమాగతా ॥ ౭౨.

భార్య ఇలా చెప్పింది: "నా కోసం, ఆ నాగకన్య నా స్నేహితురాలిని మూగగా మారిపో అని శపించింది. అందుకే ఆమె ఇప్పుడు మాటలేని స్థితికి చేరింది."

తస్యాః ప్రతిక్రియాం ప్రీత్యా మమ శక్నోతి చేద్భవాన్ । వాగ్విఘాతప్రశాన్త్యర్థం తతః కిం న కృతం మమ ॥ ౭౨.

"మీరు నన్ను ప్రేమించి, ఆమె మూగతను పోగొట్టగలిగితే, నా కోరికను నెరవేర్చడంలో ఏమి అడ్డం ఉంది?"

మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతః స రాజా తం విప్రమాహాస్మిన్ కీదృశీ క్రియా । తన్మూకతాపనోదాయ స చ తం ప్రాహ పార్థివమ్ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "అప్పుడు రాజు ఆ బ్రాహ్మణుడిని అడిగాడు — ఇక్కడ ఆమె మూగతను పోగొట్టడానికి ఏం చేయాలి? అని. ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజుకి వివరంగా చెప్పాడు."

బ్రాహ్మణ ఉవాచ భూప ! సారస్వతీమిష్టిం కరోమి వచనాత్తవ । పత్నీ తవేయమానృణ్యం యాతు తద్వాక్ప్రవర్తనాత్ ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "రాజా! మీరు చెప్పినట్లుగా నేను సరస్వతీ యాగం చేస్తాను. మీ భార్యకు అప్పు తీరిపోవాలి, ఆమె మాటలు తిరిగి రావాలి."

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇష్టిం సారస్వతీం చక్రే తదర్థం స ద్విజోత్తమః । సారస్వతాని సూక్తాని జజాప చ సమాహితః ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆమె కోసం సరస్వతీ యాగం చేశాడు. మనస్సును ఏకాగ్రతచేసి సరస్వతీ స్తోత్రాలను పఠించాడు."

తతః ప్రవృత్తవాక్యాన్తాం గర్గః ప్రాహ రసాతలే । ఉపకారః సఖీభర్త్రా కృతోఽయమతిదుష్కరః ॥ ౭౨.

తర్వాత గర్గుడు మాటలతో ప్రారంభించి, పాతాళంలో ఇలా అన్నాడు: "నా స్నేహితురాలికోసం ఆమె భర్త చేసిన సహాయం చాలా గొప్పది, చేయడం కూడా చాలా కష్టం."

ఇత్థం జ్ఞానం సమాసాద్య నన్దా శీఘ్రగతిః పురమ్ । తతో రాజ్ఞీం పరిష్వజ్య స్వసఖీమురగాత్మజా ॥ ౭౨.

మాటలు తిరిగి వచ్చిన నందా వెంటనే నగరానికి వెళ్లి, అక్కడ రాణిని, తన స్నేహితురాలిని, నాగకన్యను ఆలింగనం చేసి ఆనందించింది.

తఞ్చ సంస్తూయ భూపాలం కల్యాణోక్త్యా పునః పునః । ఉవాచ మధురం నాగీ కృతాసనపరిగ్రహా ॥ ౭౨.

ఆమె రాజును పునఃపునః మంగళకరమైన మాటలతో స్తుతించి, ఆసనంలో కూర్చొని మధురంగా మాట్లాడింది.

ఉపకారః కృతో వీర ! భవతా యో మమాధునా । తేనాస్మ్యాకృష్టహృదయా యద్బ్రవీమి శృణుష్వ తత్ ॥ ౭౨.

"వీరా! మీరు నాకు చేసిన ఉపకారం నా హృదయాన్ని ఆకర్షించింది. ఇప్పుడు నేను చెప్పేది వినండి."

తవ పుత్రో మహావీర్యో భవిష్యతి నరాధిప । తస్మాప్రతిహతం చక్రమస్యాం భువి భవిష్యతి ॥ ౭౨.

"రాజా! మీ కుమారుడు మహాశక్తిశాలి అవుతాడు. ఈ భూమిపై అతని రాజ్యచక్రాన్ని ఎవరూ ఆపలేరు."

సర్వార్థశాస్త్రతత్త్వజ్ఞో ధర్మానుష్ఠానతత్పరః । మన్వన్తరేశ్వరో ధీమాన్ ! భవిష్యతి స వై మనుః ॥ ౭౨.

"అతను అన్ని శాస్త్రాల సారాన్ని తెలిసినవాడు, ధర్మాచరణలో నిబద్ధుడవాడు. మానవులలో అత్యంత తెలివైనవాడవు! అతనే మన్వంతరాధిపతి, మనువు అవుతాడు."

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇతి దత్వా వరం తస్మై నాగరాజసుతా తతః । సఖీం తాం సంపరిష్వజ్య పాతాలమగమన్మునే ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "అలా వరం ఇచ్చి, నాగరాజు కుమార్తె తన స్నేహితురాలిని ఆలింగనం చేసి, మునీశ్వరా! పాతాళానికి తిరిగి వెళ్లింది."

తత్ర తస్య తయా సార్ధం రమతః పృథివీపతేః । జగామ కాలః సుమహాన్ ప్రజాః పాలయతస్తథా ॥ ౭౨.

అక్కడ భూమిపతి తన భార్యతో ఆనందంగా గడుపుతూ, ప్రజలను రక్షిస్తూ చాలా కాలం గడిపాడు.

తతః స తస్యాన్తనయో జజ్ఞే రాజ్ఞో మహాత్మనః । పౌర్ణమాస్యాం యథా కాన్తశ్చన్ద్రః సంపూర్ణమణ్డలః ॥ ౭౨.

ఆ తర్వాత ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు, పౌర్ణమి రాత్రి వెలుగులో పరిపూర్ణ చంద్రుడు ఎలా అందంగా కనిపిస్తాడో, అలా ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.

తస్మిన్ జాతే ముదం ప్రాపుః ప్రజాః సర్వా మహాత్మని । దేవదున్దుభయో నేదుః పుష్పవృష్టిః పపాత చ ॥ ౭౨.

ఆ మహాత్ముడు పుట్టినప్పుడు, ప్రజలందరూ ఆనందంతో ఉల్లాసించారు; దేవతల డప్పులు మోగాయి, పుష్పవృష్టి కురిసింది.

తస్య దృష్ట్వా వపుః కాన్తం భవిష్యం శీలమేవ చ । ఔత్తమశ్చేతి మునయో నామ చక్రుః సమాగతాః ॥ ౭౨.

అతని అందమైన రూపాన్ని, భవిష్యత్తును, స్వభావాన్ని చూసి, అక్కడికి వచ్చిన మునులు అతనికి 'ఉత్తముడు' అని పేరు పెట్టారు.

జాతోఽయముత్తమే వంశే తత్ర కాలే తథోత్తమే । ఉత్తమావయవస్తేన ఔత్తమోఽయం భవిష్యతి ॥ ౭౨.

ఈయన ఉత్తమ వంశంలో, ఉత్తమ సమయంలో, ఉత్తమ లక్షణాలతో పుట్టాడు కనుక, ఇతడిని ఉత్తముడు అని పిలుస్తారు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఉత్తమస్య సుతః సోఽథ నామ్నా ఖ్యాతస్తథౌత్తమః । మనురాసీత్తత్ప్రభావో భాగురే శ్రూయతాం మమ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: ఉత్తమునికి ఉత్తముడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు పుట్టాడు. భాగురీ! అతని మహిమను నన్ను విను.