మార్కణ్డేయపురాణమ్

ద్విసప్తతితమోఽధ్యాయః ౭౨ మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతః స్వనగరం ప్రాప్య తం దదర్శ ద్విజం నృపః । సమేతం భార్యయా చైవ శీలవత్యా ముదాన్వితమ్ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: తాను తన నగరానికి చేరుకున్న రాజు, ఆ బ్రాహ్మణుడిని అతని సతీమంతుడైన భార్యతో కలిసి ఆనందంగా ఉన్నట్టు చూశాడు.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ రాజవర్య ! కృతార్థోఽస్మి యతో ధర్మో హి రక్షితః । ధర్మజ్ఞనేహ భవతా భార్యామానయతా మమ ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నేను సంతృప్తుడిని, ఎందుకంటే ధర్మం కాపాడబడింది. నీకు ధర్మజ్ఞానం ఉండడం వల్ల నా భార్యను తిరిగి తీసుకొచ్చావు.

రాజోవాచ కృతార్థస్త్వం ద్విజశ్రేష్ఠ ! నిజధర్మానుపాలనాత్ । వయం సఙ్కటినో విప్ర ! యేషాం పత్నీ న వేశ్మని ॥ ౭౨.

రాజు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు నీ ధర్మాన్ని పాటించడం వల్ల సంతృప్తుడివి. కానీ మా భార్యలు ఇంట్లో లేని మనమంతా బాధలో ఉన్నాం, బ్రాహ్మణా!

బ్రాహ్మణ ఉవాచ నరేన్ద్ర ! సా హి విపినే భక్షితా శ్వనాపదైర్యది । అలన్తయా కిమన్యస్యా న పాణిర్గృహ్యతే త్వయా । క్రోధస్య వశమాగమ్య ధర్మో న రక్షితస్త్వయా ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: రాజా! అడవిలో ఆమె మృగాలు తినివేసి ఉంటే, మరొకరిని పెళ్లి చేసుకోకుండా ఎందుకు ఉన్నావు? కోపానికి లోనై, నీవు ధర్మాన్ని కాపాడలేదు.

రాజోవాచ న భక్షితా మే దయితా శ్వాపదైః సా హి జీవతి । అవిదూషితచారిత్రా కథమేతత్కరోమ్యహమ్ ॥ ౭౨.

రాజు అన్నాడు: నా ప్రియమైనవాళ్లను మృగాలు తినలేదు, ఆమె బతికే ఉంది. ఆమె ప్రవర్తన కూడా మచ్చలేనిది. అలాంటప్పుడు నేను అలా ఎలా చేయగలను?

బ్రాహ్మణ ఉవాచ యది జీవతి తే భార్యా న చైవ వ్యభిచారిణీ । తదపత్నీకతాజన్మ కిం పాపం క్రియతే త్వయా ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: నీ భార్య బతికే ఉంది, ఆమె వంచించలేదు. అలాంటప్పుడు ఆమెను భార్యగా లేనట్టు చేయడం వల్ల నీవు ఏ పాపం చేసావు?

రాజోవాచ ఆనీతాపి హి సా విప్ర ! ప్రతికూలా సదైవ మే । దుః ఖాయ న సుఖాయాలం తస్యా మైత్రీ న వై మయి । తథా త్వం కురు యత్నం మే యథా సా వశగామినీ ॥ ౭౨.

రాజు అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! ఆమెను తిరిగి తీసుకొచ్చినా, ఎప్పుడూ నాతో విరుద్ధంగా ఉంటుంది. ఆమె వల్ల సంతోషం కాదు, బాధే వస్తుంది. నాపై ఆమెకు స్నేహం లేదు. అందుకే, ఆమె నన్ను ప్రేమించేలా నీవు ప్రయత్నించు.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ తవ సంప్రీతయే తస్యా వరేష్టిరుపకారిణీ । క్రియతే మిత్రకామైర్యా మిత్రవిన్దాం కరోమి తామ్ ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: నీకు ఆనందం కలిగించేందుకు, స్నేహం కోరేవారు చేసే మంత్రపూజను నేను చేస్తాను. ఆమెను నీకు స్నేహితురాలిగా చేస్తాను.

అప్రీతయోః ప్రీతికరో సా హి సంజననీ పరమ్ । భార్యాపత్యోర్మనుష్యేన్ద్ర ! తాన్తవేష్టిం కరోమ్యహమ్ ॥ ౭౨.

భార్యాభర్తల మధ్య ప్రేమ కలిగించడంలో ఆమె ముఖ్యమైన కారణం, నరేంద్రా! భార్యా–పుత్రుల కోసం తాంతవేష్టి పూజను నేను చేస్తాను.

యత్ర తిష్ఠతి సా సుభ్రూస్తవ భార్యా మహీపతే । తస్మాదానోయతాం సా తే పరాం ప్రీతిముపైష్యతి ॥ ౭౨.

రాజా! నీ భార్య ఎక్కడ ఉంటుందో అక్కడికి వెళ్లి ఆమెను తీసుకొచ్చి నీ వద్దకు రప్పించు. అప్పుడు ఆమె నీపై పరమమైన ప్రేమను కలిగి ఉంటుంది.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇత్యుక్తః స తు సమ్భారానశేషానవనీపతిః । ఆనినాయ చకారేష్టిం స చ తాం ద్విజసత్తమః ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: బ్రాహ్మణుడు చెప్పినట్టు, రాజు అవసరమైన పదార్థాలన్నీ తెచ్చాడు. ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆ పూజను చేశాడు.

సప్తకృత్వః స తు తదా చకారేష్టిం పునః పునః । తస్య రాజ్ఞో ద్విజశ్రేష్ఠో భార్యాసమ్పాదనాయ వై ॥ ౭౨.

ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజు భార్యను కలిపేందుకు ఏడు సార్లు ఆ పూజను పునఃపునః చేశాడు.

యదారోపితమైత్రీన్తామమన్యత మహామునిః । స్వభర్తరి తదా విప్రస్తమువాచ నరాధిపమ్ ॥ ౭౨.

ఆమె భర్తపై స్నేహభావం కలిగిందని మహర్షి గ్రహించినప్పుడు, ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

ఆనీయతాం నరశ్రేష్ఠ ! యా తవేష్టాత్మనోఽన్తికమ్ । భుఙ్క్ష్వ భోగాంస్తయా సార్ధం యజ యజ్ఞాంస్తథాదృతః ॥ ౭౨.

నరశ్రేష్ఠా! పూజ వల్ల నీకు ఆకర్షితురాలైన ఆమెను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చి, ఆమెతో కలిసి సుఖాలు అనుభవించు, యజ్ఞయాగాదులు భక్తితో చేయు.

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇత్యుక్తస్తేన విప్రేణ భూపాలో విస్మితస్తదా । సస్మార తం మహావీర్యం సత్యసన్ధం నిశాచరమ్ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: బ్రాహ్మణుడు ఇలా చెప్పగానే, రాజు ఆశ్చర్యపోయి, ఆ మహాశక్తివంతుడైన, సత్యవంతుడైన నిశాచరుడిని గుర్తు చేసుకున్నాడు.

స్మృతస్తేన తదా సద్యః సముపేత్య నరాధిపమ్ । కిం కరోమీతి సోఽప్యాహ ప్రణిపత్య మహామునే ॥ ౭౨.

ఆ సమయంలో, రాజును స్మరించిన వెంటనే అతను వచ్చి, మహామునికి నమస్కరించి, "ఏం చేయాలి?" అని అడిగాడు.

తతస్తేన నరేన్ద్రేణ విస్తరేణ నివేదితే । గత్వా పాతాలమాదాయ రాజపత్నీముపాయయౌ ॥ ౭౨.

అప్పుడా రాజు తనకు జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు. ఆ తరువాత అతను పాతాళానికి వెళ్లి, రాణిని తీసుకొచ్చి రాజుకి అప్పగించాడు.

ఆనీతా చాతిహార్దేన సా దదర్శ తదా పతిమ్ । ఉవాచ చ ప్రసీదేతి భూయోభూయో ముదాన్వితా ॥ ౭౨.

ఆమెను ఎంతో ప్రేమతో తీసుకొచ్చారు. ఆమె తన భర్తను చూసి, ఆనందంతో పునఃపునః "దయచేయండి" అని చెప్పింది.

తతః స రాజా రభసా పరిష్వజ్యాహ మానినీమ్ । ప్రియే ! ప్రసన్న ఏవాహం భూయోఽప్యేవం బ్రవీషి కిమ్ ॥ ౭౨.

తర్వాత రాజు, తన గర్వభారితమైన భార్యను ఉత్సాహంగా ఆలింగనం చేసి, "ప్రియమైనవాడా! నేను ఇప్పటికే సంతోషంగా ఉన్నాను. మళ్లీ మళ్లీ ఇదే మాట ఎందుకు చెబుతున్నావు?" అని అన్నాడు.

పత్న్యువాచ యది ప్రిసాదప్రవణం నరేన్ద్ర ! మయి తే మనః । తదేతదభియాచే త్వాం తత్కురుష్వ మమార్హణమ్ ॥ ౭౨.

భార్య ఇలా చెప్పింది: "రాజా! మీ మనసు నిజంగా నా మీద అనుగ్రహంగా ఉంటే, నేను ఒక్కటి అడుగుతున్నాను. దయచేసి నాకు తగిన గౌరవం ఇవ్వండి."

రాజోవాచ నిః శఙ్కం బ్రూహి మత్తో యద్భవాత్యా కిఞ్చిదీప్సితమ్ । తదలభ్యం న తే భీరు ! తవాయత్తోఽస్మి నాన్యథా ॥ ౭౨.

రాజు ఇలా అన్నాడు: "ఏదైనా నీకు కావాలనిపిస్తే, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా చెప్పు. నీకు సాధ్యం కానిది ఏదీ లేదు, భయపడేవాడా! నేను పూర్తిగా నీకు ఆధీనంగా ఉన్నాను."

పత్న్యువాచ మదర్థం తేన నాగేన సుతా శప్తా సఖీ మమ । మూకా భవిష్యసీత్యాహ సా చ మూకత్వమాగతా ॥ ౭౨.

భార్య ఇలా చెప్పింది: "నా కోసం, ఆ నాగకన్య నా స్నేహితురాలిని మూగగా మారిపో అని శపించింది. అందుకే ఆమె ఇప్పుడు మాటలేని స్థితికి చేరింది."

తస్యాః ప్రతిక్రియాం ప్రీత్యా మమ శక్నోతి చేద్భవాన్ । వాగ్విఘాతప్రశాన్త్యర్థం తతః కిం న కృతం మమ ॥ ౭౨.

"మీరు నన్ను ప్రేమించి, ఆమె మూగతను పోగొట్టగలిగితే, నా కోరికను నెరవేర్చడంలో ఏమి అడ్డం ఉంది?"

మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతః స రాజా తం విప్రమాహాస్మిన్ కీదృశీ క్రియా । తన్మూకతాపనోదాయ స చ తం ప్రాహ పార్థివమ్ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "అప్పుడు రాజు ఆ బ్రాహ్మణుడిని అడిగాడు — ఇక్కడ ఆమె మూగతను పోగొట్టడానికి ఏం చేయాలి? అని. ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజుకి వివరంగా చెప్పాడు."

బ్రాహ్మణ ఉవాచ భూప ! సారస్వతీమిష్టిం కరోమి వచనాత్తవ । పత్నీ తవేయమానృణ్యం యాతు తద్వాక్ప్రవర్తనాత్ ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "రాజా! మీరు చెప్పినట్లుగా నేను సరస్వతీ యాగం చేస్తాను. మీ భార్యకు అప్పు తీరిపోవాలి, ఆమె మాటలు తిరిగి రావాలి."

మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఇష్టిం సారస్వతీం చక్రే తదర్థం స ద్విజోత్తమః । సారస్వతాని సూక్తాని జజాప చ సమాహితః ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు ఇలా చెప్పాడు: "ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆమె కోసం సరస్వతీ యాగం చేశాడు. మనస్సును ఏకాగ్రతచేసి సరస్వతీ స్తోత్రాలను పఠించాడు."

తతః ప్రవృత్తవాక్యాన్తాం గర్గః ప్రాహ రసాతలే । ఉపకారః సఖీభర్త్రా కృతోఽయమతిదుష్కరః ॥ ౭౨.

తర్వాత గర్గుడు మాటలతో ప్రారంభించి, పాతాళంలో ఇలా అన్నాడు: "నా స్నేహితురాలికోసం ఆమె భర్త చేసిన సహాయం చాలా గొప్పది, చేయడం కూడా చాలా కష్టం."

ఇత్థం జ్ఞానం సమాసాద్య నన్దా శీఘ్రగతిః పురమ్ । తతో రాజ్ఞీం పరిష్వజ్య స్వసఖీమురగాత్మజా ॥ ౭౨.

మాటలు తిరిగి వచ్చిన నందా వెంటనే నగరానికి వెళ్లి, అక్కడ రాణిని, తన స్నేహితురాలిని, నాగకన్యను ఆలింగనం చేసి ఆనందించింది.

తఞ్చ సంస్తూయ భూపాలం కల్యాణోక్త్యా పునః పునః । ఉవాచ మధురం నాగీ కృతాసనపరిగ్రహా ॥ ౭౨.

ఆమె రాజును పునఃపునః మంగళకరమైన మాటలతో స్తుతించి, ఆసనంలో కూర్చొని మధురంగా మాట్లాడింది.