మార్కణ్డేయపురాణమ్

ధిక్ త్వాం దుష్టసమాచారమనృతం జిహ్మభాషణమ్ । మమ రాజ్యం చ దత్వా యః పునః ప్రాక్రష్టుమిచ్ఛసి॥౭.

నీచమైన ప్రవర్తనతో, అబద్ధమూ వంకర మాటలు మాట్లాడే నిన్నెవరు చూడాలి! నా రాజ్యాన్ని ఇచ్చి, మళ్లీ దాన్ని తీసుకోవాలనుకోవడం నీకు శోభించదు.

ఇత్యుక్తః పరుషం తేన గచ్ఛామీతి సవేపథుః । బ్రువన్నేవం యయౌ శీఘ్రమాకర్షన్ దయితాం కరే॥౭.

అతడు ఇలా కఠినంగా మాట్లాడగా, రాజు ఒళ్లు వణికిస్తూ 'వెళ్తాను' అని చెప్పి, తన ప్రియమైన భార్యను చేతిలో పట్టుకుని వేగంగా అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.

కర్షతస్తాం తతో భార్యాం సుకుమారీం శ్రమాతురామ్ । సహసా దణ్డకాష్ఠేన తాడయామాస కౌశికః॥౭.

అతడు అలసిపోయిన తన సున్నితమైన భార్యను లాగుతూ పోతుండగా, కౌశికుడు అకస్మాత్తుగా ఒక కట్టెతో ఆమెను కొట్టాడు.

తాం తథా తాడితాం దృష్ట్వా హరిశ్చన్ద్రో మహీపతిః । గచ్ఛామీత్యాహ దుః ఖార్తో నాన్యత్ కిఞ్చిదుదాహరత్॥౭.

అలా భార్యను కొట్టినదాన్ని చూసిన హరిశ్చంద్రుడు దుఃఖంతో బాధపడుతూ, 'వెళ్తాను' అని చెప్పి, ఇంకేమీ మాట్లాడలేదు.

అథ విశ్వే తదా దేవాః పఞ్చ ప్రాహుః కృపాలవః । విశ్వామిత్రః సుపాపోఽయం లోకాన్ కాన్ సమవాప్స్యతి॥౭.

అప్పుడు ఐదుగురు కరుణతో ఉన్న దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'ఇంత పాపం చేసిన విష్వామిత్రుడు ఎలాంటి లోకాలను పొందుతాడు?'

యేనాయాం యజ్వనాం శ్రేష్ఠః స్వరాజ్యాదవరోపితః । కస్య వా శ్రద్ధయా పూతం సుతం సోమం మహాధ్వరే । పీత్వా వయం ప్రయాస్యామో ముదం మన్త్రపురః సరమ్॥౭.

ఎవరి వల్ల యజ్ఞాల్లో శ్రేష్ఠుడైన వాడు తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడో, ఎవరి విశ్వాసంతో మేము మహాయజ్ఞంలో పవిత్రమైన సోమాన్ని పానంచేసి ఆనందంగా వెళ్ళగలమో?

; పక్షిణ ఊచుః ఇతి తేషాం వచః శ్రుత్వా కౌశికోఽతిరుషాన్వితః । శశాప తాన్ మనుష్యత్వం సర్వే యూయమవాప్స్యథ॥౭.

వారి మాటలు విని, కౌశికుడు తీవ్రమైన కోపంతో, 'మీరు అందరూ మానవ జన్మను పొందుతారు' అని శపించాడు.

ప్రసాదితశ్చ తైః ప్రాహ పునరేవ మహామునిః. మానుషత్వేఽపి భవతాం భవిత్రీ నైవ సన్తతిః॥౭.

వారు క్షమాపణలు చెప్పగా, మహాముని మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'మీరు మానవ జన్మలో ఉన్నా, మీకు సంతానం ఉండదు.'

న దారసంగ్రహశ్చైవ భవితా న చ మత్సరః । కామక్రోధవినిర్ముక్తా భవిష్యథ సురాః పునః॥౭.

మీకు భార్యలను కలిగి ఉండటం ఉండదు, అసూయ ఉండదు; కామక్రోధాల నుంచి విముక్తులై, మళ్లీ దేవతలవుతారు.

తతోఽవతేరురంశైః స్వైర్దేవాస్తే కురువేశ్మని । ద్రౌపదీగర్భసమ్భూతాః పఞ్చ వై పాణ్డునన్దనాః॥౭.

అప్పటినుంచి ఆ దేవతలు తమ భాగాలతో కురు వంశంలో అవతరించి, ద్రౌపదీ గర్భంలో నుంచి ఐదుగురు పాండవులు జన్మించారు.

ఏతస్మాత్ కారణాత్ పఞ్చ పాణ్డవేయా మహారథాః । న దారసంగ్రహం ప్రాప్తాః శాపాత్ తస్య మహామునేః॥౭.

ఈ కారణంగానే, ఆ మహాముని శాపం వల్ల ఐదుగురు పాండవులు భార్యలను స్వీకరించలేదు.

ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం పాణ్డవేయకథాశ్రయమ్ । ప్రశ్నం చతుష్టయం గీతం కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి॥౭.

ఇంతవరకు పాండవుల కథకు సంబంధించిన విషయాలన్నీ చెప్పాను. నీవు అడిగిన నాలుగు ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాను. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?

జైమినిరువాచ భవద్భిరిదమాఖ్యాతం యథాప్రశ్నమనుక్రమాత్ । మహత్ కౌతూహలం మేఽస్తి హరిశ్చన్ద్ర కథాం ప్రతి॥౮.

జైమిని ఇలా అన్నాడు: మీరు నా ప్రశ్నలక్రమంగా అన్నీ వివరంగా చెప్పారు. హరిశ్చంద్రుని కథపై నాకు గొప్ప ఆసక్తి ఉంది.

అహో మహాత్మనా తేన ప్రాప్తం కృచ్ఛ్రమనుత్తమమ్ । కచ్చిత్ సుఖమనుప్రాప్తం తాదృగేవ ద్విజోత్తమాః॥౮.

ఆ మహాత్ముడు ఎంతటి కష్టాన్ని అనుభవించాడో! చివరికి అతడు సుఖాన్ని పొందాడా, ద్విజోత్తములారా?

; పక్షిణ ఊచుః విశ్వామిత్రవచః శ్రుత్వా స రాజా ప్రయయౌ శనైః । శైవ్యయానుగతో దుః ఖీ భార్యయా బలాపుత్రయా॥౮.

విష్వామిత్రుని మాటలు విని, ఆ రాజు తన భార్య శైవ్య, కుమారుడు రోహితుడితో కలిసి దుఃఖంతో నెమ్మదిగా వెళ్లాడు.

స గత్వా వసుధాపాలో దివ్యాం వారాణసీం పురీమ్ । నైషా మనుష్యభోగ్యేతి శూలపాణేః పరిగ్రహః॥౮.

ఆ భూమిపతి దివ్యమైన వారాణసి పట్టణానికి వెళ్లాడు. అది మనుషులకు అనుభవించదగినది కాదు, ఎందుకంటే అది శూలధారి పరమేశ్వరుని రక్షణలో ఉంది.

జగామ పద్భ్యాం దుః ఖార్తః సహ పత్న్యానుకూలయా । పురీప్రవేశే దదృశే విశ్వామిత్రముపస్థితమ్॥౮.

బాధతో బాధపడుతూ, తన భర్తను అనుసరించే భార్యతో కలసి, కాలినడకన అక్కడికి వెళ్లాడు. పట్టణంలోకి ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు, అతడు అక్కడ విశ్వామిత్రుడిని చూశాడు.

తం దృష్ట్వా సమనుప్రాప్తం వినయావనతోఽభవత్ । ప్రాహ చైవాఞ్జలిం కృత్వా హరిశ్చన్ద్రో మహామునిమ్॥౮.

అతడిని వచ్చినట్లు చూసి, వినయంగా నమ్రతతో నిలబడ్డాడు. హరిశ్చంద్రుడు చేతులు జోడించి ఆ మహామునిని ఇలా ఉద్దేశించాడు.

ఇమే ప్రాణాః సుతశ్చాయమియం పత్నీ మునే ! మమ । యేన తే కృత్యమస్త్యాశు తద్గృహాణార్ఘ్యముత్తమమ్॥౮.

మునీశ్వరా! ఇవే నా ప్రాణాలు, ఇదిగో నా కుమారుడు, ఇది నా భార్య. మీకు ఏది కావాలో, వెంటనే దయచేసి, ఉత్తమమైన ఆర్ఘ్యంగా స్వీకరించండి.

యద్వాన్యత్ కార్యమస్మాభిస్తదనుజ్ఞాతుమర్హసి॥౮.

లేదా మాకు ఇంకేదైనా చేయాల్సిన పని ఉంటే, దయచేసి అనుమతించండి.

; విశ్వామిత్ర ఉవాచ పూర్ణః స మాసో రాజర్షే దీయతాం మమ దక్షిణా । రాజసూయనిమిత్తం హి స్మర్యతే స్వవచో యది॥౮.

విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: రాజర్షీ! నెల పూర్తయింది. రాజసూయయాగం కోసం నీవు ఇచ్చిన మాట గుర్తుంటే, నాకు దక్షిణా ఇవ్వు.

; హరిశ్చన్ద్ర ఉవాచ బ్రాహ్మన్నద్యైవ సమ్పూర్ణో మాసోఽమ్లానతపోధన । తిష్ఠత్యేతద్ దనార్ధం యత్తత్ ప్రతీక్షస్వ మాచిరమ్॥౮.

హరిశ్చంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణుడా! ఈ రోజు నెల పూర్తయింది. తపస్సుతో నిండినవాడా! మిగిలిన భాగాన్ని కొంతసేపు ఆగు, త్వరలో ఇస్తాను.

; విశ్వామిత్ర ఉవాచ ఏవమస్తు మహారాజ ఆగమిష్యామ్యహం పునః । శాపం తవ ప్రదాస్యామి న చేదద్య ప్రదాస్యసి॥౮.

విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: మహారాజా! అలా జరగనీ. నేను మళ్లీ వస్తాను. కానీ ఈ రోజు ఇవ్వకపోతే, నిన్ను శపించగలను.

; పక్షిణ ఊచుః ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ విప్రో రాజా చాచిన్తయత్ తదా । కథమస్మై ప్రదాస్యామి దక్షిణా యా ప్రతిశ్రుతా॥౮.

అలా చెప్పి ఆ ముని వెళ్లిపోయాడు. అప్పుడా రాజు, 'నేను ఇచ్చిన మాటను ఎలా నెరవేర్చగలను?' అని ఆలోచించసాగాడు.

కుతః పుష్టాని మిత్రాణి కుతోర్ఽథః సామ్ప్రతం మమ । ప్రతిగ్రహః ప్రదుష్టో మే నాహం యాయామధః కథమ్॥౮.

నా స్నేహితులు ఇప్పుడు ఎక్కడ? నా ధనం ఎక్కడ? నేను దానం తీసుకోవడం నిషిద్ధం. నేను ఎలా పతనమవుతాను?

కిము ప్రాణాన్ విముఞ్చామి కాం దిశం యామ్యకిఞ్చనః । యది నాశం గమిష్యామి అప్రదాయ ప్రతిశ్రుతమ్॥౮.

నేను ప్రాణాలు విడిచిపెట్టాలా? ఏ దిశలో వెళ్ళాలి? దరిద్రుడినై. ఇచ్చిన మాటను నెరవేర్చకుండా పోతే, నేను నశించిపోతాను.

బ్రహ్మస్వహృత్కృమిః పాపో భవిష్యామ్యధమాధమః । అథవా ప్రేష్యతాం యాస్యే వరమేవాత్మవిక్రయః॥౮.

బ్రహ్మస్వరూపంలో క్రిమిగా, పాపిగా, అత్యంత నీచుడిగా మారిపోతాను. లేకపోతే, దాసుడిగా అమ్మించుకోవడమే మేలుగా ఉంటుంది.

; పక్షిణ ఊచుః రాజానం వ్యాకులం దీనం చిన్తయానమధోముఖమ్ । ప్రత్యువాచ తదా పత్నీ బాష్పగద్గదయా గిరా॥౮.

ఆ రాజు విచారంతో, తలవంచి, ఆలోచనలో మునిగిపోయి ఉండగా, అతని భార్య కన్నీటి గొంతుతో ఇలా అన్నది.

త్యజ చిన్తాం మహారజా స్వసత్యమనుపాలయ । శ్మశానవద్ వర్జనీయో నరః సత్యబహిష్కృతః॥౮.

మహారాజా! ఆందోళన వదిలేయి. నీ సత్యాన్ని కాపాడుకో. సత్యాన్ని వదిలిన మనిషిని శ్మశానంలా దూరంగా ఉంచాలి.