మార్కణ్డేయపురాణమ్

కరోతి గాయతాం వతిం్త నృత్యతాఞ్చ ప్రయచ్ఛతి । వన్దినామథ సూతానాం విటానాం లాస్యాపాఠినామ్ ।। 68.

అతడు పాడేవారిని ఏర్పాటు చేస్తాడు, నాట్యం చేయేవారికి సహాయం చేస్తాడు. వందినులు, సారథులు, హాస్యకారులు, లాస్య నర్తకులు — వీరందరికీ అవసరమైనది అందిస్తాడు.

దదాత్యహర్నిశం భోగాన్ భుఙ్్క్తే తైశ్చ సమం ద్విజ । కులటాసురతిశ్చాస్య భవత్యన్యైశ్చ తద్విధైః ।। 68.

అతడు రాత్రింబవళ్ళు ఆనందాలు ఇస్తూ, వాటిని ఇతరులతో కలిసి అనుభవిస్తాడు. ఇంకా, వేశ్యల పట్ల, అలాంటి ఇతరుల పట్ల కూడా ఆకర్షణ కలుగుతుంది.

ప్రయాతి సఙ్గమేకఞ్చ యం నిధిర్భజతే నరమ్ । రజస్తమోమయశ్చాన్యో నన్దో నామ మహానిధిః ।। 68.

అతడు సభలకు వెళ్తాడు. ఆ నిధి ఎవరిని ఎంచుకుంటే, రాజస tamo గుణాలతో కూడిన నందో అనే మరో గొప్ప నిధి కూడా అతడిని అనుసరిస్తుంది.

ఉపైతి స్తమ్భమధికం నరస్తేనావలోకితః । సమస్తధాతురత్నానాం పుణ్యధాన్యాదికస్య చ ।। 68.

ఆ నిధి దృష్టి పడిన మనిషికి గొప్ప గర్వం కలుగుతుంది. అన్ని లోహాలు, రత్నాలు, శుభప్రదమైన ధాన్యాలు మొదలైనవి అతని వద్దకు వస్తాయి.

పరిగ్రహం కరోత్యేష తథైవ క్రయవిక్రయమ్ । ఆధారః స్వజనానాఞ్చ ఆగతాభ్యాగతస్య చ ।। 68.

అతడు వాటిని స్వాధీనం చేసుకుని, కొనుగోలు, అమ్మకాలు కూడా చేస్తాడు. తన కుటుంబ సభ్యులకు, వచ్చినవారికీ, వెళ్లిపోయే వారికి ఆధారంగా ఉంటాడు.

సహతే నాపమానోకిం్త స్వల్పామపి మహామునే । స్తూయమానశ్చ మహతీం ప్రీతిం బధ్నాతి యచ్ఛతి ।। 68.

ఓ మహామునీ! అతడు కొంచెమైన అవమానాన్ని కూడా భరించలేడు. కానీ, అతన్ని పొగిడితే, అతడు గొప్ప ప్రేమను కలిగి, అందిస్తాడు.

యం యమిచ్ఛతి వై కామం మృదుత్వముపయాతి చ । బహ్వ్యో భాయ్ర్యా భవన్త్యస్య సూతిమత్యోఽతిశోభనాః ।। 68.

అతడు ఏ కోరిక కోరినా, మృదుత్వం పొందుతాడు. అతనికి అనేక భార్యలు ఉంటారు; అవి సంతానవంతులు, అతి అందమైనవారు.

రతయే సప్త చ నరాన్నిధిర్నన్దోఽనువర్తతే । ప్రవద్ర్ధమానోఽథ నరమష్టభాగేన సత్తమ ।। 68.

ఆనందం కోసం నందో అనే నిధి ఏడుగురు మనుషులను అనుసరిస్తుంది. అది వదిలిపోతే, ఓ ఉత్తమునీ! ఒక్క ఎనిమిదవ వంతు మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.

దీర్ఘాయుష్ట్వఞ్చ సర్వేషాం పురుషాణాం ప్రయచ్ఛతి । బన్ధూనామేవ భరణం యే చ దూరాదుపాగతాః ।। 68.

ఆ నిధి అందరికీ దీర్ఘాయువు ప్రసాదిస్తుంది. బంధువులకు, దూరం నుంచి వచ్చినవారికీ పోషణను ఇస్తుంది.

తేషాం కరోతి వై నన్దః పరలోకే న చాదృతః । భవత్యస్య న చ స్నేహః సహవాసిషు జాయతే ।। 68.

పరలోకంలోనూ నందో వారికి ఇదే చేస్తుంది. కానీ, అక్కడ అతడికి గౌరవం ఉండదు; సహవాసంలో ఉన్నవారితో అతనికి మమకారం కలగదు.

పూర్వమిత్రేషు శైథిల్యం ప్రీతిమన్యైః కరోతి చ । తథైవ సత్త్వరజసీ యో బిభర్తి మహానిధిః ।। 68.

పాత మిత్రుల పట్ల అతడు నిర్లక్ష్యం చూపిస్తాడు; కొత్తవారితో స్నేహం పెంచుకుంటాడు. అలాగే, సత్త్వ, రజోగుణాలతో కూడిన మహానిధి కూడా ఇలానే చేస్తుంది.

స నీలసంజ్ఞస్తత్సఙ్గీ నరస్తచ్ఛీలవాన్ భవేత్ । వస్త్ర-కార్పాస-ధాన్యాది-ఫల-పుష్పపరిగ్రహమ్ ।। 68.

ఆ నిధిని నీల అనే పేరుతో పిలుస్తారు. దానికి సహవాసి అయిన మనిషి, దాని స్వభావాన్ని పొందుతాడు; వస్త్రాలు, పత్తి, ధాన్యాలు, పండ్లు, పుష్పాలు వంటి వాటిని సంపాదిస్తాడు.

ముక్తావిద్రుమశఙ్ఖానాం శుక్త్యాదీనాం తథా మునే । కాష్ఠాదీనాం కరోత్యేష యచ్చాన్యజ్జలసమ్భవమ్ ।। 68.

ముత్యాలు, పద్మరాగాలు, శంఖాలు, శుక్తి మొదలైనవి, అలాగే కలప, నీటిలో పుట్టే ఇతర వస్తువులను కూడా అతడు సంపాదిస్తాడు, ఓ మునీ!

క్రయవిక్రయమన్యేషాం నాన్యత్ర రమతే మనః । తడాగాన్ పుష్కరిణ్యోఽథ తథాఽఽరామాన్ కరోతి చ ।। 68.

వాటిని కొనుగోలు, అమ్మకాలు చేస్తూ, ఇతర విషయాల్లో అతని మనస్సు రమించదు. చెరువులు, పుష్కరిణులు, తోటలు నిర్మిస్తాడు.

బన్ధఞ్చ సరితాం వృక్షాంస్తథారోపయతే నరః । అనులేపనపుష్పాదిభోగం భుక్త్వాభిజాయతే ।। 68.

నదులకు అడ్డుగోడలు కడతాడు, చెట్లు నాటుతాడు. అంగరాగాలు, పుష్పాలు మొదలైన వాటిని అనుభవించి, మళ్లీ జన్మిస్తాడు.

త్రిపౌరుషశ్చాపి నిధిర్నోలో నామైష జాయతే । రజస్తమోమయశ్చాన్యః శఙ్ఖసంజ్ఞో హి యో నిధిః ।। 68.

మూడు తరాలపాటు ఉండే నిధిని నోల అనే పేరుతో పిలుస్తారు. రాజస tamo గుణాలతో కూడిన మరో నిధి శంఖ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి.

తేనాపి నీయతే విప్ర ! తద్్గుణిత్వం నిధీ•ారః । ఏకస్యైవ భవత్యేష నరం నాన్యముపైతి చ ।। 68.

ఆ నిధి కూడా, ఓ బ్రాహ్మణా! దాని లక్షణాలను ఒక మనిషికి ఇస్తుంది. అది ఒక్కరికి మాత్రమే చెందుతుంది; మరొకరికి వెళ్లదు.

యస్య శఙ్ఖో నిధిస్తస్య స్వరూపం క్రౌష్టుకే ! శ్రృణు । ఏక ఏవాత్మనా మిష్టమన్నం భుఙ్్క్తే తథామ్బరమ్ ।। 68.

క్రౌష్టుకీ! శంఖం ధనంగా ఉన్నవాడి స్వభావాన్ని విను. అతడు తనకే మంచిన భోజనం తింటాడు, మంచి వస్త్రాలు ధరిస్తాడు.

కదన్నభుక్్ పరిజనో న చ శోభనవస్త్రధృక్ । న దదాతి సుహ్మద్్భాయ్ర్యాభ్రాతృపుత్రస్నుషాదిషు ।। 68.44 స్వపోషణపరః శఙ్ఖీ నరో భవతి సర్వదా । ఇత్యేతే నిధయః ఖ్యాతా నరాణామర్థదేవతాః ।। 68.

అతని సేవకులు తక్కువ తిండి తింటారు, మంచి బట్టలు ధరించరు. భార్య, అన్నదమ్ములు, కుమారులు, కోడళ్ళు మొదలైన వారికి దానం చేయడు. శంఖం ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ తన పోషణకే పట్టించుకుంటాడు. ఇవే మనుషులకు ధనాన్ని ఇచ్చే దేవతలుగా ప్రసిద్ధి.

మిశ్రావలోకనాన్మిశ్రాః స్వభావఫలదాయినః । యథాఖ్యాతస్వభావస్తు భవత్యేవ విలోకనాత్ 68.

కలిసిన ధనాలు కలిసిన స్వభావాన్ని బట్టి ఫలితాన్ని ఇస్తాయి. ఏ ధనం ఎలా ఉందో, దాన్ని చూసినవారికి అలాంటి ఫలితమే కలుగుతుంది.

ద్విసప్తతితమోఽధ్యాయః ౭౨ మార్కణ్డేయ ఉవాచ తతః స్వనగరం ప్రాప్య తం దదర్శ ద్విజం నృపః । సమేతం భార్యయా చైవ శీలవత్యా ముదాన్వితమ్ ॥ ౭౨.

మార్కండేయుడు చెప్పాడు: తాను తన నగరానికి చేరుకున్న రాజు, ఆ బ్రాహ్మణుడిని అతని సతీమంతుడైన భార్యతో కలిసి ఆనందంగా ఉన్నట్టు చూశాడు.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ రాజవర్య ! కృతార్థోఽస్మి యతో ధర్మో హి రక్షితః । ధర్మజ్ఞనేహ భవతా భార్యామానయతా మమ ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నేను సంతృప్తుడిని, ఎందుకంటే ధర్మం కాపాడబడింది. నీకు ధర్మజ్ఞానం ఉండడం వల్ల నా భార్యను తిరిగి తీసుకొచ్చావు.

రాజోవాచ కృతార్థస్త్వం ద్విజశ్రేష్ఠ ! నిజధర్మానుపాలనాత్ । వయం సఙ్కటినో విప్ర ! యేషాం పత్నీ న వేశ్మని ॥ ౭౨.

రాజు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు నీ ధర్మాన్ని పాటించడం వల్ల సంతృప్తుడివి. కానీ మా భార్యలు ఇంట్లో లేని మనమంతా బాధలో ఉన్నాం, బ్రాహ్మణా!

బ్రాహ్మణ ఉవాచ నరేన్ద్ర ! సా హి విపినే భక్షితా శ్వనాపదైర్యది । అలన్తయా కిమన్యస్యా న పాణిర్గృహ్యతే త్వయా । క్రోధస్య వశమాగమ్య ధర్మో న రక్షితస్త్వయా ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: రాజా! అడవిలో ఆమె మృగాలు తినివేసి ఉంటే, మరొకరిని పెళ్లి చేసుకోకుండా ఎందుకు ఉన్నావు? కోపానికి లోనై, నీవు ధర్మాన్ని కాపాడలేదు.

రాజోవాచ న భక్షితా మే దయితా శ్వాపదైః సా హి జీవతి । అవిదూషితచారిత్రా కథమేతత్కరోమ్యహమ్ ॥ ౭౨.

రాజు అన్నాడు: నా ప్రియమైనవాళ్లను మృగాలు తినలేదు, ఆమె బతికే ఉంది. ఆమె ప్రవర్తన కూడా మచ్చలేనిది. అలాంటప్పుడు నేను అలా ఎలా చేయగలను?

బ్రాహ్మణ ఉవాచ యది జీవతి తే భార్యా న చైవ వ్యభిచారిణీ । తదపత్నీకతాజన్మ కిం పాపం క్రియతే త్వయా ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: నీ భార్య బతికే ఉంది, ఆమె వంచించలేదు. అలాంటప్పుడు ఆమెను భార్యగా లేనట్టు చేయడం వల్ల నీవు ఏ పాపం చేసావు?

రాజోవాచ ఆనీతాపి హి సా విప్ర ! ప్రతికూలా సదైవ మే । దుః ఖాయ న సుఖాయాలం తస్యా మైత్రీ న వై మయి । తథా త్వం కురు యత్నం మే యథా సా వశగామినీ ॥ ౭౨.

రాజు అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! ఆమెను తిరిగి తీసుకొచ్చినా, ఎప్పుడూ నాతో విరుద్ధంగా ఉంటుంది. ఆమె వల్ల సంతోషం కాదు, బాధే వస్తుంది. నాపై ఆమెకు స్నేహం లేదు. అందుకే, ఆమె నన్ను ప్రేమించేలా నీవు ప్రయత్నించు.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ తవ సంప్రీతయే తస్యా వరేష్టిరుపకారిణీ । క్రియతే మిత్రకామైర్యా మిత్రవిన్దాం కరోమి తామ్ ॥ ౭౨.

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: నీకు ఆనందం కలిగించేందుకు, స్నేహం కోరేవారు చేసే మంత్రపూజను నేను చేస్తాను. ఆమెను నీకు స్నేహితురాలిగా చేస్తాను.

అప్రీతయోః ప్రీతికరో సా హి సంజననీ పరమ్ । భార్యాపత్యోర్మనుష్యేన్ద్ర ! తాన్తవేష్టిం కరోమ్యహమ్ ॥ ౭౨.

భార్యాభర్తల మధ్య ప్రేమ కలిగించడంలో ఆమె ముఖ్యమైన కారణం, నరేంద్రా! భార్యా–పుత్రుల కోసం తాంతవేష్టి పూజను నేను చేస్తాను.