మార్కణ్డేయపురాణమ్

పూర్వర్ద్ధిమాత్రః సప్తాసౌ పురుషాంశ్చ న ముఞ్చతి । తామసో మకరో నామ నిధిస్తేనావలోకితః ।। 68.

అతడు పూర్వపు ఐశ్వర్యాన్ని మాత్రమే నిలుపుకుంటాడు, ఇతరులను విడిచిపెట్టడు. మకరం అనే నిధి తామసికమైనదిగా ప్రసిద్ధి.

పురుషోఽథ తమః ప్రాయః సుశీలోఽపి హి జాయతే । బాణ-ఖడ్్గÐష్ట-ధనుషాం చమ్ర్మణాఞ్చ పరిగ్రహమ్ ।। 68.

అతను మంచి స్వభావం ఉన్నవాడైనా, ఎక్కువగా అజ్ఞానంతో నిండిపోతాడు. బాణాలు, ఖడ్గాలు, విల్లు, చర్మాలు వంటి వాటిని సంపాదిస్తాడు.

దంశనానాఞ్చ కురుతే యాతి మైత్రీఞ్చ రాజభిః । దదాతి శౌయ్ర్యవృత్తీనాం భూభుజాంయే చ తత్ప్రియాః ।। 68.

అతడు కాటేసే ఆయుధాల వ్యాపారం చేస్తాడు, రాజులతో స్నేహాలు కలుపుకుంటాడు. ధైర్యవంతులైనవారికి, రాజులకు ఇష్టమైనవారికి దానాలు ఇస్తాడు.

క్రయవిక్రయే చ శస్త్రాణాం నాన్యత్ర ప్రీతిమేతి చ । ఏకస్యైవ భవత్యేష నరస్య న సుతానుగః ।। 68.

అతడు ఆయుధాల కొనుగోలు, అమ్మకాలలో మాత్రమే ఆనందాన్ని పొందుతాడు, వేరే దేనిలో కాదు. ఈ నిధి ఒక్క మనిషికే చెందుతుంది, అతని కుమారులకు కాదు.

ద్రవ్యార్థం దస్యుతో నాశం సంగ్రామే చాపి స వ్రజేత్ । కచ్ఛపశ్చ నిధిర్యోఽసౌ నరస్తేనాభివీక్షితః ।। 68.

ధనార్జన కోసం దొంగల చేతిలో లేదా యుద్ధంలో నాశనం కావచ్చు. అటువంటి మనిషిలో కచ్చపం అనే నిధి కనిపిస్తుంది.

తమః ప్రధానో భవతి యతోఽసౌ తామసో నిధిః । వ్యవహారానశేషాంస్తు పుణ్యజాతైః కరోతి చ ।। 68.

అతడు అజ్ఞానంతో నిండిపోతాడు, ఎందుకంటే అది తామస నిధి. అయినా, పుణ్యఫలంతో అన్ని రకాల వ్యాపారాలు చేస్తాడు.

కర్మస్థానఖిలాంశ్చైవన వి•ాసితి కస్యచిత్ । సమస్తాని యథాఙ్గాని సంహరత్యేవ కచ్ఛపః ।। 68.

తన పనులన్నీ ఎవరికీ తెలియనివ్వడు. తాబేలు తన అవయవాలను లోపలికి తీసుకున్నట్టు, అతడూ అంతే చేస్తాడు.

తథా విష్టభ్య చిత్తాని తిష్ఠత్యాయతమానసః । న దదాతి న వా భుఙ్్క్తే తద్వినాశభయాకులః ।। 68.

అలాగే, తన మనసును అదుపులో ఉంచి, లోపలికి మళ్లిపోతాడు. నష్టభయంతో, ఎవరికీ ఇవ్వడు, తాను కూడా ఆస్వాదించడు.

నిధానముర్వ్వ్యాం కురుతే నిధిః సోఽప్యేకపూరుషః । రజోగుణమయశ్చాన్యో ముకున్దో నామ యో నిధిః ।। 68.

అతడు భూమిలో తన నిధిని దాచిపెడతాడు. ఆ నిధి ఒక్క మనిషికే చెందుతుంది. ఇంకొకటి, ముకుందం అనే నిధి, రాజోగుణంతో కూడినది.

నరోఽవలోకితస్తేన తద్్గుణో భవతి ద్విజ । వీణావేణుమృదఙ్గానామాతోద్యస్య పరిగ్రహమ్ ।। 68.

ఓ ద్విజుడు! ఆ నిధి దృష్టి పడిన మనిషికి, ఆ నిధికి ఉన్న లక్షణాలు కలుగుతాయి. వీణ, వంశీ, మృదంగం వంటి వాద్యాలు అతని వద్ద ఉంటాయి.

కరోతి గాయతాం వతిం్త నృత్యతాఞ్చ ప్రయచ్ఛతి । వన్దినామథ సూతానాం విటానాం లాస్యాపాఠినామ్ ।। 68.

అతడు పాడేవారిని ఏర్పాటు చేస్తాడు, నాట్యం చేయేవారికి సహాయం చేస్తాడు. వందినులు, సారథులు, హాస్యకారులు, లాస్య నర్తకులు — వీరందరికీ అవసరమైనది అందిస్తాడు.

దదాత్యహర్నిశం భోగాన్ భుఙ్్క్తే తైశ్చ సమం ద్విజ । కులటాసురతిశ్చాస్య భవత్యన్యైశ్చ తద్విధైః ।। 68.

అతడు రాత్రింబవళ్ళు ఆనందాలు ఇస్తూ, వాటిని ఇతరులతో కలిసి అనుభవిస్తాడు. ఇంకా, వేశ్యల పట్ల, అలాంటి ఇతరుల పట్ల కూడా ఆకర్షణ కలుగుతుంది.

ప్రయాతి సఙ్గమేకఞ్చ యం నిధిర్భజతే నరమ్ । రజస్తమోమయశ్చాన్యో నన్దో నామ మహానిధిః ।। 68.

అతడు సభలకు వెళ్తాడు. ఆ నిధి ఎవరిని ఎంచుకుంటే, రాజస tamo గుణాలతో కూడిన నందో అనే మరో గొప్ప నిధి కూడా అతడిని అనుసరిస్తుంది.

ఉపైతి స్తమ్భమధికం నరస్తేనావలోకితః । సమస్తధాతురత్నానాం పుణ్యధాన్యాదికస్య చ ।। 68.

ఆ నిధి దృష్టి పడిన మనిషికి గొప్ప గర్వం కలుగుతుంది. అన్ని లోహాలు, రత్నాలు, శుభప్రదమైన ధాన్యాలు మొదలైనవి అతని వద్దకు వస్తాయి.

పరిగ్రహం కరోత్యేష తథైవ క్రయవిక్రయమ్ । ఆధారః స్వజనానాఞ్చ ఆగతాభ్యాగతస్య చ ।। 68.

అతడు వాటిని స్వాధీనం చేసుకుని, కొనుగోలు, అమ్మకాలు కూడా చేస్తాడు. తన కుటుంబ సభ్యులకు, వచ్చినవారికీ, వెళ్లిపోయే వారికి ఆధారంగా ఉంటాడు.

సహతే నాపమానోకిం్త స్వల్పామపి మహామునే । స్తూయమానశ్చ మహతీం ప్రీతిం బధ్నాతి యచ్ఛతి ।। 68.

ఓ మహామునీ! అతడు కొంచెమైన అవమానాన్ని కూడా భరించలేడు. కానీ, అతన్ని పొగిడితే, అతడు గొప్ప ప్రేమను కలిగి, అందిస్తాడు.

యం యమిచ్ఛతి వై కామం మృదుత్వముపయాతి చ । బహ్వ్యో భాయ్ర్యా భవన్త్యస్య సూతిమత్యోఽతిశోభనాః ।। 68.

అతడు ఏ కోరిక కోరినా, మృదుత్వం పొందుతాడు. అతనికి అనేక భార్యలు ఉంటారు; అవి సంతానవంతులు, అతి అందమైనవారు.

రతయే సప్త చ నరాన్నిధిర్నన్దోఽనువర్తతే । ప్రవద్ర్ధమానోఽథ నరమష్టభాగేన సత్తమ ।। 68.

ఆనందం కోసం నందో అనే నిధి ఏడుగురు మనుషులను అనుసరిస్తుంది. అది వదిలిపోతే, ఓ ఉత్తమునీ! ఒక్క ఎనిమిదవ వంతు మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.

దీర్ఘాయుష్ట్వఞ్చ సర్వేషాం పురుషాణాం ప్రయచ్ఛతి । బన్ధూనామేవ భరణం యే చ దూరాదుపాగతాః ।। 68.

ఆ నిధి అందరికీ దీర్ఘాయువు ప్రసాదిస్తుంది. బంధువులకు, దూరం నుంచి వచ్చినవారికీ పోషణను ఇస్తుంది.

తేషాం కరోతి వై నన్దః పరలోకే న చాదృతః । భవత్యస్య న చ స్నేహః సహవాసిషు జాయతే ।। 68.

పరలోకంలోనూ నందో వారికి ఇదే చేస్తుంది. కానీ, అక్కడ అతడికి గౌరవం ఉండదు; సహవాసంలో ఉన్నవారితో అతనికి మమకారం కలగదు.

పూర్వమిత్రేషు శైథిల్యం ప్రీతిమన్యైః కరోతి చ । తథైవ సత్త్వరజసీ యో బిభర్తి మహానిధిః ।। 68.

పాత మిత్రుల పట్ల అతడు నిర్లక్ష్యం చూపిస్తాడు; కొత్తవారితో స్నేహం పెంచుకుంటాడు. అలాగే, సత్త్వ, రజోగుణాలతో కూడిన మహానిధి కూడా ఇలానే చేస్తుంది.

స నీలసంజ్ఞస్తత్సఙ్గీ నరస్తచ్ఛీలవాన్ భవేత్ । వస్త్ర-కార్పాస-ధాన్యాది-ఫల-పుష్పపరిగ్రహమ్ ।। 68.

ఆ నిధిని నీల అనే పేరుతో పిలుస్తారు. దానికి సహవాసి అయిన మనిషి, దాని స్వభావాన్ని పొందుతాడు; వస్త్రాలు, పత్తి, ధాన్యాలు, పండ్లు, పుష్పాలు వంటి వాటిని సంపాదిస్తాడు.

ముక్తావిద్రుమశఙ్ఖానాం శుక్త్యాదీనాం తథా మునే । కాష్ఠాదీనాం కరోత్యేష యచ్చాన్యజ్జలసమ్భవమ్ ।। 68.

ముత్యాలు, పద్మరాగాలు, శంఖాలు, శుక్తి మొదలైనవి, అలాగే కలప, నీటిలో పుట్టే ఇతర వస్తువులను కూడా అతడు సంపాదిస్తాడు, ఓ మునీ!

క్రయవిక్రయమన్యేషాం నాన్యత్ర రమతే మనః । తడాగాన్ పుష్కరిణ్యోఽథ తథాఽఽరామాన్ కరోతి చ ।। 68.

వాటిని కొనుగోలు, అమ్మకాలు చేస్తూ, ఇతర విషయాల్లో అతని మనస్సు రమించదు. చెరువులు, పుష్కరిణులు, తోటలు నిర్మిస్తాడు.

బన్ధఞ్చ సరితాం వృక్షాంస్తథారోపయతే నరః । అనులేపనపుష్పాదిభోగం భుక్త్వాభిజాయతే ।। 68.

నదులకు అడ్డుగోడలు కడతాడు, చెట్లు నాటుతాడు. అంగరాగాలు, పుష్పాలు మొదలైన వాటిని అనుభవించి, మళ్లీ జన్మిస్తాడు.

త్రిపౌరుషశ్చాపి నిధిర్నోలో నామైష జాయతే । రజస్తమోమయశ్చాన్యః శఙ్ఖసంజ్ఞో హి యో నిధిః ।। 68.

మూడు తరాలపాటు ఉండే నిధిని నోల అనే పేరుతో పిలుస్తారు. రాజస tamo గుణాలతో కూడిన మరో నిధి శంఖ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి.

తేనాపి నీయతే విప్ర ! తద్్గుణిత్వం నిధీ•ారః । ఏకస్యైవ భవత్యేష నరం నాన్యముపైతి చ ।। 68.

ఆ నిధి కూడా, ఓ బ్రాహ్మణా! దాని లక్షణాలను ఒక మనిషికి ఇస్తుంది. అది ఒక్కరికి మాత్రమే చెందుతుంది; మరొకరికి వెళ్లదు.

యస్య శఙ్ఖో నిధిస్తస్య స్వరూపం క్రౌష్టుకే ! శ్రృణు । ఏక ఏవాత్మనా మిష్టమన్నం భుఙ్్క్తే తథామ్బరమ్ ।। 68.

క్రౌష్టుకీ! శంఖం ధనంగా ఉన్నవాడి స్వభావాన్ని విను. అతడు తనకే మంచిన భోజనం తింటాడు, మంచి వస్త్రాలు ధరిస్తాడు.

కదన్నభుక్్ పరిజనో న చ శోభనవస్త్రధృక్ । న దదాతి సుహ్మద్్భాయ్ర్యాభ్రాతృపుత్రస్నుషాదిషు ।। 68.44 స్వపోషణపరః శఙ్ఖీ నరో భవతి సర్వదా । ఇత్యేతే నిధయః ఖ్యాతా నరాణామర్థదేవతాః ।। 68.

అతని సేవకులు తక్కువ తిండి తింటారు, మంచి బట్టలు ధరించరు. భార్య, అన్నదమ్ములు, కుమారులు, కోడళ్ళు మొదలైన వారికి దానం చేయడు. శంఖం ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ తన పోషణకే పట్టించుకుంటాడు. ఇవే మనుషులకు ధనాన్ని ఇచ్చే దేవతలుగా ప్రసిద్ధి.