మార్కణ్డేయపురాణమ్

पायात् स वः सकलकल्मषभेददक्षः क्षीरोदकुक्षिफणिभोगनिविष्टमूर्तिः । श्वासावधूतसलिलोत्कणिकाकरालः सिन्धुः प्रनृत्यमिव यस्य करोति सङ्गात्॥मंगल

అన్ని పాపాలను పోగొట్టడంలో నిపుణుడైనవాడు, పాలు సముద్రంలో శేషుని పై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నవాడు, ఊపిరితో అలలను ఉప్పొంగించేవాడు, సముద్రాన్ని తన సమీపంలో ఉంచుకొని నాట్యం చేయిస్తున్నవాడు – అలాంటి వాడు మిమ్మల్ని కాపాడాలని కోరుకుంటున్నాను.

नारायणं समस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥मंगल

నారాయణుని, ఉత్తమ పురుషుడైన నరుని, సరస్వతీ దేవిని, వ్యాస మహర్షిని ఆహ్వానించి, ఆ తరువాత విజయాన్ని పలకాలి.

त्रिदशानां यथा विष्णुर्द्विपदां ब्राह्मणो यथा । भूषणानाञ्च सर्वेषां यथा चूडामणिर्वरः॥१.

దేవతల్లో విష్ణువు ఎలా శ్రేష్ఠుడో, మనుషుల్లో బ్రాహ్మణుడు ఎలా ముఖ్యుడో, ఆభరణాల్లో కిరీట రత్నం ఎలా మునుపటి స్థానం కలిగిందో,

यथायुधानां कुलिशमिन्द्रियाणां यथा मनः । तथेह सर्वशास्त्रणां महाभारतमुत्तमम्॥१.

అయుధాల్లో వజ్రాయుధం ఎలా ప్రథమమో, ఇంద్రియాల్లో మనస్సు ఎలా ముఖ్యమో, అన్ని శాస్త్రాల్లో మహాభారతం అతి శ్రేష్ఠమైనది.

अत्रार्थश्चैव धर्मश्च कामो मोक्षश्च वर्ण्यते । परस्परानुबन्धाश्च सानुबन्धाश्च ते पृथक्॥१.

ఇక్కడ ధనం, ధర్మం, కామం, మోక్షం అనే జీవన లక్ష్యాలు, వాటి పరస్పర సంబంధాలు, ప్రత్యేక స్వరూపాలు వివరించబడ్డాయి.

धर्मशास्त्रमिदं श्रेष्ठमर्थशास्त्रमिदं परम् । कामशास्त्रमिदं चाग्र्यं मोक्षशास्त्रं तथोत्तमम्॥१.

ఇది ధర్మానికి అత్యుత్తమ గ్రంథం, ధనానికి పరమమైనది, కామానికి అగ్రగణ్యమైనది, మోక్షానికి అత్యున్నతమైనది.

चतुराश्रमधर्माणामाचारस्थितिसाधनम् । प्रोक्तमेतन्महाभाग वेदव्यासेन धीमता॥१.

నాలుగు ఆశ్రమాల ధర్మాలకు సంబంధించిన ఆచరణ, స్థిరత సాధనాన్ని, మహాభాగుడైన ధీమంతుడు వ్యాసుడు ఇక్కడ బోధించాడు.

तथा तात कृतं ह्येतद् व्यासेनोदारकर्मणा । यथा व्याप्तं महाशास्त्रं विरोधैर्नाभिभूयते॥१.

తండ్రి! మహాత్ముడైన వ్యాసుడు ఈ మహాశాస్త్రాన్ని విస్తృతంగా రూపొందించాడు. అందువల్ల ఇది విరుద్ధతలకు లోనవకుండా నిలుస్తుంది.

व्यासवाक्यजलौघेन कुतर्कतरुहारिणा । वेदशैलावतीर्णेन नीरजस्का मही कृता॥१.

వేదపర్వతం నుంచి ప్రవహించిన వ్యాసుని వాక్యాల ప్రవాహం, తర్కవృక్షాలను పాడుచేసి, భూమిని మురికి లేని దానిగా మార్చింది.

कलशब्दमहाहंसं माख्यानपराम्बुजम् । कथाविस्तीर्णसलिलं कार्ष्ण वेदमहाह्रदम्॥१.

ఇది కృష్ణుని కుమారుడైన వ్యాసుని వేదమయమైన మహాసరోవరము. ఇందులో కలశధ్వని మహాహంసలు, కథారూపపు కమలాలు, విస్తృతమైన కథారూపపు జలాలు ఉన్నాయి.

तदिदं भारताख्यानं बह्विर्थं श्रुतिविस्तरम् । तत्त्वतो ज्ञातुकामोऽहं भगवंस्त्वामुपस्थितः॥१.

ఈ భరతకథ ఎంతో అర్థవంతమైనది, విస్తృతమైనది. దాని తత్వాన్ని తెలుసుకోవాలని నేను ఆసక్తిగా ఉన్నాను, ప్రభూ! అందుకే మీ వద్దకు వచ్చాను.

कस्मान्मानुषतां प्राप्तो निर्गुणोऽपि जनार्दनः । वासुदेवो जगत्सूति-स्थिति-संयमकारणम्॥१.

నిర్గుణుడైన జనార్దనుడు, సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైన వాసుదేవుడు, ఎందుకు మానవ జన్మను స్వీకరించాడు?

कस्माच्च पाण्डुपुत्त्राणामेका सा द्रुपदात्मजा । पञ्चानां महीषी कृष्णा ह्यत्र नः संशयो महान्॥१.

డ్రుపదుని కుమార్తె అయిన కృష్ణా, ఐదుగురు పాండవులకు ఒక్కరే మహిషిగా ఎందుకు అయ్యింది? దీనిపై మాకు గొప్ప సందేహం ఉంది.

भेषजं ब्रह्महत्याया बलदेवो महाबलः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन कस्माच्चक्रे हलायुधः॥१.

బలవంతుడైన బలరాముడు, బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని పోగొట్టేందుకు, తాను హలాయుధుడిగా తీర్థయాత్ర ఎందుకు చేశాడు?

कथञ्च द्रौपदेयास्तेऽकृतदारा महारथाः । पाण्डुनाथा महात्मानो वधमापुरनाथवत्॥१.

డ్రౌపదీ కుమారులు, పెద్ద యోధులు, కానీ పెళ్లి కాలేదు. మహాత్ములు అయిన పాండవులు కూడా, రక్షణ లేకుండా ఉన్నవారిలా, మరణాన్ని ఎలా పొందారు?

एतत्सर्वं विस्तरशो ममाख्यातुमिहार्हसि । भवन्तो मूढबुद्धीनामवबोधकराः सदा॥१.

ఇవి అన్నిటినీ వివరంగా నాకు చెప్పాలి. ఎందుకంటే మీరు మూర్ఖుల మనస్సులకు జ్ఞానం కలిగించేవారు.

इति तस्य वचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो माहमुनिः । दशाष्टदोषरहितो वक्तुं समुपचक्रमे॥१.

అతని మాటలు విన్న మాహర్షి మార్కండేయుడు, పది ఎనిమిది దోషాల నుండి విముక్తుడై, చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

मार्कण्डेय उवाच क्रियाकालोऽयमस्माकं समप्राप्तो मुनिसत्तम । विस्तरे चापि वक्तव्ये नैष कालः प्रशस्यते॥१.

మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు — మునిశ్రేష్ఠా! ఇప్పుడు మనకు కర్మాచరణానికి సరైన సమయం వచ్చింది. కానీ, విస్తరించి మాట్లాడటానికి ఇది అనుకూలమైన వేళ కాదు.

ये तु वक्ष्यन्ति वक्ष्येऽद्य तानहं जैमिने तव । तथा च नष्टसन्देहं त्वां करिष्यन्ति पक्षिणः॥१.

అయితే, ఎవరు మాట్లాడతారో వారిని ఈ రోజు నీకు చెబుతాను, జైమినీ! అలా, ఆ పక్షులు నీ సందేహాలను పూర్తిగా తొలగిస్తాయి.

पिङ्गाक्षश्च विबोधश्च सुपुत्त्रः सुमुखस्तथा । द्रोणपुत्राः खगश्रेष्ठास्तत्त्वज्ञाः शास्त्रचिन्तकाः॥१.

పింగాక్షుడు, విబోధుడు, సుపుత్రుడు, సుముఖుడు — వీరు ద్రోణుని కుమారులు, పక్షుల్లో శ్రేష్ఠులు, సత్యాన్ని తెలిసినవారు, శాస్త్రాలను ఆలోచించే వారు.

वेदशास्त्रार्थविज्ञाने येषामव्याहता मतिः । विन्ध्यकन्दरमध्यस्थास्तानुपास्य च पृच्छ च॥१.

వేదాలు, శాస్త్రాల అర్థాన్ని అవరోధం లేకుండా గ్రహించే బుద్ధి వీరికి ఉంది. వీరు వింధ్య పర్వతాల గుహల్లో నివసిస్తున్నారు. నువ్వు వారిని దర్శించి, నీ ప్రశ్నలు అడుగు.

एवमुक्तस्तदा तेन मार्कण्डेयेन धीमता । प्रत्युवाचर्षिशार्दूलो विस्मयोत्फुल्ललोचनः॥१.

అలా మేధావి మార్కండేయుడు చెప్పిన వెంటనే, ఆ ఋషిశార్దూలుడు ఆశ్చర్యంతో కళ్లు వెడల్పుగా చేసి ఇలా ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.

जैमिनिरुवाच अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् खगवागिव मानुषी । यत् पक्षिणस्ते विज्ञानमापुरत्यन्तदुर्लभम्॥१.

జైమినీ ఇలా అన్నాడు — బ్రహ్మన్! ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యకరం. పక్షుల మాట మనుషుల మాటలా ఉండటం, నీ పక్షులు ఎంతో అరుదైన జ్ఞానం సంపాదించడం నిజంగా విస్మయకరం.

तिर्यग्योन्यां यदि भवस्तेषां ज्ञानं कुतोऽभवत् । कथञ्च द्रोणतनयाः प्रोच्यन्ते ते पतत्रिणः॥१.

వారు జంతువులలో జన్మించినవారు అయితే, వారికి ఆ జ్ఞానం ఎలా కలిగింది? ఇంకా, ద్రోణుని కుమారులు పక్షులుగా ఎలా పిలవబడుతున్నారు?

कश्च द्रोणः प्रविख्यातो यस्य पुत्रचतुष्टयम् । जातं गुणवतां तेषां धर्मज्ञानं महात्मनाम्॥१.

ఆ ప్రసిద్ధ ద్రోణుడు ఎవరు? ఆయనకు జన్మించిన నలుగురు కుమారులు ఎవరు? వారు ఎలాంటి గుణాలు, ధర్మజ్ఞానం కలిగిన మహాత్ములు?

मार्कण्डेय उवाच शृणुष्वावहितो भूत्वा यद्वृत्तं नन्दने पुरा । शक्रस्याप्यसरसां चैव नारदस्य च सङ्गमे॥१.

మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు — నీవు శ్రద్ధగా విను. నందనవనంలో, శక్రుడు మరియు నారదుడు కలిసినప్పుడు ఏం జరిగిందో నేను చెబుతాను.

नारदो नन्दनेऽपश्यत् पुंश्चलीगणमध्यगम् । शक्रं सुराधिराजानं तन्मुखासक्तलोचनम्॥१.

నారదుడు నందనవనంలో, ఆడవారి సమూహంలో ఉన్న దేవేంద్రుని చూశాడు. ఆయన దృష్టి ఆ స్త్రీల ముఖాలపై నిలిచి ఉంది.

स तेनर्षिवरिष्ठेन दृष्टमात्रः शचीपतिः । समुत्तस्थौ स्वकं चास्मै ददावासनमादरात्॥१.

ఆ ఋషిశ్రేష్ఠుడు తనను చూశాడని గమనించిన వెంటనే, శచీపతి దేవేంద్రుడు లేచి, గౌరవంతో తన ఆసనాన్ని నారదునికి ఇచ్చాడు.

तं दृष्ट्वा बलवृत्रघ्नमुत्थितं त्रिदशाङ्गनाः । प्रणेमुस्ताश्च देवर्षि विनयावनताः स्थिताः॥१.

వజ్రధారి దేవేంద్రుడు లేచిన దృష్టిని చూసి, ఆ దేవకన్యలు వినయంగా ఆయనకు నమస్కరించాయి. అలాగే, ఆ ఋషికి కూడా నమస్కరించి నిలబడ్డారు.