; பக்ஷிண ஊசுஃ தமேவமுக்த்வா ராஜேந்த்ரம் நிஷ்டுரம் நிர்க்ரு'ணம் வசஃ । ததாதாய தநம் தூர்ணம் குபிதஃ கௌஶிகோ யயௌ॥௮.
பறவைகள் சொன்னது: ராஜாவிடம் இப்படிப் பொல்லாதும், இரக்கம் இல்லாதும் பேசிவிட்டு, அந்த முனிவர் கோபத்துடன் செல்வத்தை எடுத்துக்கொண்டு விரைவாக புறப்பட்டார்.
விஶ்வாமித்ரே கதே ராஜா பயஶோகாப்திமத்யகஃ । ஸர்வாகாரம் விநிஶ்சித்ய ப்ரோவாசோச்சைரதோமுகஃ॥௮.
விசுவாமித்திரர் சென்ற பிறகு, அரசன் பயமும் துயரமும் நிறைந்த கடலில் மூழ்கி, எல்லாவற்றையும் யோசித்து, தலையை குனிந்து, உரக்கப் பேசினார்.
வித்தக்ரீதேந யோ ஹ்யர்தோ மயா ப்ரேஷ்யேண மாநவஃ । ஸ ப்ரவீது த்வராயுக்தோ யாவத் தபதி பாஸ்கரஃ॥௮.
நான் பணம் கொடுத்து வாங்கிய அந்த வேலைக்காரன், சூரியன் மறையும் முன், அவனை எதற்காக வாங்கினேன் என்பதை விரைவாக சொல்லட்டும்.
அதாஜகாம த்வரிதோ தர்மஶ்சண்டாலரூபத்ரு'க் । துர்கந்தோ விக்ரு'தோ ரூக்ஷஃ ஶ்மஶ்ருலோ தந்துரோ க்ரு'ணீ॥௮.
அப்போது தர்மன், சண்டாள வடிவம் எடுத்துக் கொண்டு, மோசமான வாசனை, விகாரமான உருவம், கடுமையான தோற்றம், தாடியுடன், பற்கள் வெளியே தெரியும் வகையில், அருவருப்பாக விரைவாக வந்தார்.
க்ரு'ஷ்ணோ லம்போதரஃ பிங்கரூக்ஷாக்ஷஃ பருஷாக்ஷரஃ । க்ரு'ஹீதபக்ஷிபுஞ்ஜஶ்ச ஶவமால்யைரலங்க்ரு'தஃ॥௮.
அவர் கருப்பு, பெரிய வயிறு, மஞ்சள் கலந்த கடும் கண்கள், கடுமையான பேச்சு, இறக்கை மூட்டையை பிடித்தவர், சடல மாலையால் அலங்கரிக்கப்பட்டவர்.
கபாலஹஸ்தோ தீர்காஸ்யோ பைரவோऽதிவதந் முஹுஃ । ஶ்வகணாபிவ்ரு'தோ கோரோ யஷ்டிஹஸ்தோ நிராக்ரு'திஃ॥௮.
கையில் கபாலம், நீண்ட முகம், பயங்கரமான தோற்றம், வாயை அடிக்கடி திறக்கும், நாய்கள் கூட்டத்துடன் சூழப்பட்டவர், கையில் தண்டுடன், மிகவும் பயமுறுத்தும் உருவம் கொண்டவர்.
; சண்டால உவாச அஹமர்தோ த்வயா ஶீக்ரம் கதயஸ்வாத்மவேதநம் । ஸ்தோகேந பஹுநா வாபி யேந வை லப்யதே பவாந்॥௮.
சண்டாளன் சொன்னான்: என்னை நீ பணம் கொடுத்து வாங்கினாய்; உடனே உன் விலையைச் சொல் – சிறிதாக இருந்தாலும், அதிகமாக இருந்தாலும், எவ்வளவு கொடுத்தால் உன்னை வாங்க முடியும் என்று கூறு.
; பக்ஷிண ஊசுஃ தம் தாத்ரு'ஶமதாலக்ஷ்ய க்ரூரத்ரு'ஷ்டிம் ஸுநிஷ்டுரம் । வதந்தமதிதுஃ ஶீலம் கஸ்த்வமித்யாஹ பார்திவஃ॥௮.
பறவைகள் சொன்னது: அவனை இப்படிப் பார்த்த அரசன் – கடுமையான பார்வை, மிகவும் கொடூரமான பேச்சு, தீய நடத்தை – 'நீ யார்?' என்று கேட்டான்.
; சண்டால உவாச சண்டாலோऽஹமிஹாக்யாதஃ ப்ரவீரேதி புரோத்தமே । விக்யாதோ வத்யவதகோ ம்ரு'தகம்பலஹாரகஃ॥௮.
சண்டாளன் சொன்னான்: இங்கே என்னை சண்டாளன் என்று அழைப்பார்கள்; இந்த நகரத்தில் பிரவீரன் என்ற பெயரால் அறியப்படுகிறேன்; நான் புகழ்பெற்ற கொலை செய்யும் மனிதன், சடல ஆடைகளை அகற்றுபவன்.
; ஹரிஶ்சந்த்ர உவாச நாஹம் சண்டாலதாஸத்வமிச்சேயம் ஸுவிகர்ஹிதம் । வரம் ஸாபாக்நிநா தக்தோ ந சண்டாலவஶம் கதஃ॥௮.
ஹரிச்சந்திரன் சொன்னான்: சண்டாளனின் அடிமை ஆகும் இந்த நிலை எனக்கு மிகவும் இழிவானது; சபையும் நெருப்பும் எரித்தாலும் பரவாயில்லை, ஆனால் சண்டாளனின் கட்டுப்பாட்டில் போக விரும்பவில்லை.
; பக்ஷிண ஊசுஃ தஸ்யைவம் வததஃ ப்ராப்தோ விஶ்வாமித்ரஸ்தபோநிதிஃ । கோபாமர்ஷவிவ்ரு'தாக்ஷஃ ப்ராஹ சேதம் நராதைபம்॥௮.
பறவைகள் சொன்னது: அவன் இப்படிச் சொன்னபோது, தவத்தில் பெருமை பெற்ற விசுவாமித்திரர் கோபத்தாலும் வெறுப்பாலும் கண்கள் பெரிதாகி வந்து, அரசனை நோக்கி பேசினார்.
; விஶ்வாமித்ர உவாச சண்டாலோऽயமநல்பம் தே தாதும் வித்தமுபஸ்திதஃ । கஸ்மாந்ந தீயதே மஹ்யமஶேஷா யஜ்ஞதக்ஷிணா॥௮.
விசுவாமித்திரர் சொன்னார்: இந்த சண்டாளன் உனக்கு நிறைய செல்வம் தர வந்திருக்கிறான்; ஆனால் முழு யாகதட்சிணையும் எனக்கு ஏன் தரப்படவில்லை?
; ஹரிஶ்சந்த்ர உவாச பகவந் ! ஸூர்யவம்ஶோத்தமாத்மாநம் வேத்மே கௌஶிக । கதம் சண்டாலதாஸத்வம் கமிஷ்யே வித்தகாமுகஃ॥௮.
ஹரிச்சந்திரன் சொன்னான்: அருமையுள்ளவரே, நான் சூரிய வம்சத்தில் பிறந்தவன் என்பதை அறிகிறேன், கவுசிகா! செல்வம் வேண்டி நான் சண்டாளனின் அடிமை எப்படி ஆக முடியும்?
; விஶ்வாமித்ர உவாச யதி சண்டாலவித்தம் த்வமாத்மவிக்ரயஜம் மம । ந ப்ரதாஸ்யஸி காலேந ஶாப்ஸ்யாமி த்வாமஸம்ஶயம்॥௮.
விசுவாமித்திரர் சொன்னார்: நீ உன்னை விற்று சண்டாளனிடமிருந்து கிடைக்கும் செல்வத்தை எனக்கு சரியான நேரத்தில் தரவில்லை என்றால், நிச்சயம் உன்னை சபிப்பேன்.
; பக்ஷிண ஊசுஃ ஹரிஶ்சந்த்ரஸ்ததோ ராஜா சிந்தாவஸ்திதஜீவிதஃ । ப்ரஸீதேதி வதந் பாதாவ்ரு'ஷேர்ஜக்ராஹ விஹ்வலஃ॥௮.
பறவைகள் சொன்னது: அதன்பின் ஹரிச்சந்திரன், கவலையில் உயிர் துடித்தவனாக, நடுங்கி, முனிவரின் பாதங்களை பற்றிக் கொண்டு, 'தயை செய்யுங்கள்' என்று வேண்டினார்.
தாஸோऽஸ்ம்யார்தோऽஸ்மி பீதோऽஸ்மி த்வத்பக்தஶ்ச விஶேஷதஃ । குரு ப்ரஸாதம் விப்ரர்ஷே கஷ்டஶ்சண்டாலஸங்கரஃ॥௮.
நான் உங்களின் அடிமை, துயரத்தில் இருக்கிறேன், பயப்படுகிறேன், மேலும் உங்களின் பக்தனாக இருக்கிறேன். பெரிய முனிவரே, தயை செய்யுங்கள்; இந்த சண்டாளனுடன் சேர்ந்து வாழ்வது மிகவும் துயரமானது.
பவேயம் வித்தஶேஷேண ஸர்வகர்மகரோ வஶஃ । தவைவ முநிஶார்தூல ! ப்ரேஷ்யஶ்சித்தாநுவர்தகஃ॥௮.
முனிவரே, மீதமுள்ள செல்வத்தால் உங்களுக்காக எல்லா வேலைகளையும் செய்வேன்; உங்களுடைய கட்டளைக்கு கீழ்படிந்து, உங்களுக்கே பணிவனாக இருப்பேன்.
; விஶ்வாமித்ர உவாச யதி ப்ரேஷ்யோ மம பவாந் சண்டாலாய ததோ மயா । தாஸபாவமநுப்ராப்தோ தத்தோ வித்தார்புதேந வை॥௮.
விசுவாமித்திரர் கூறினார்: நீ என் பணிவனாக இருந்தால், நான் உன்னை அந்தச் சண்டாளனுக்குக் கொடுத்துவிட்டேன்; ஏனெனில், அவன் என்னிடம் பெரும் செல்வம் கொடுத்தான், அதனால் நீ அடிமை நிலையை அடைந்தாய்.
; பக்ஷிண ஊசுஃ ஏகமுக்தே ததா தேந ஶ்வபாகோ ஹ்ரு'ஷ்டமாநஸஃ । விஶ்வாமித்ராய தத்த்ரவ்யம் தத்த்வா பத்த்வா நரேஶ்வரம்॥௮.
அப்போது அந்த வார்த்தையை கேட்ட சண்டாளன் மகிழ்ச்சியுடன் அந்தச் செல்வத்தை விசுவாமித்திரருக்கு கொடுத்து, அரசனை கட்டிப்போட்டான் என்று பறவைகள் கூறின.
தண்டப்ரஹாரஸம்ப்ராந்தமதீவ வ்யாகுலேந்த்ரியம் । இஷ்டபந்துவியோகார்தமநயந்நிஜபத்தநம்॥௮.
கோலால் அடிபட்டுத் திகைத்து, உணர்வுகள் குழப்பமடைந்து, பிரியமான உறவுகளை இழந்த துயரத்தில், அவனைச் சண்டாளனுடைய நகரத்திற்கு அழைத்துச் சென்றார்கள்.
ஹரிஶ்சந்த்ரஸ்ததோ ராஜா வஸம்ஶ்சண்டாலபத்தநே । ப்ராதர்மத்யாஹ்நஸமயே ஸாயஞ்சைததகாயத॥௮.
பின்னர் அருள்சந்திரன் அந்தச் சண்டாள நகரத்தில் வாழ்ந்தான்; காலை, மதியம், மாலை என அவன் இதை பாடினான்.
பாலா தீநமுகீ த்ரு'ஷ்ட்வா பாலம் தீநமுகம் புரஃ । மாம் ஸ்மரத்யஸுகாவிஷ்டா மோசயிஷ்யதி நௌ ந்ரு'பஃ॥௮.
முகம் சோகமாக இருக்கும் அந்தப் பெண்ணையும், முன்பாக நிற்கும் அந்தச் சிறுவனையும் பார்த்து, துயரத்தில் ஆழ்ந்தவள் என்னை நினைத்து, அரசன் நம்மை விடுவிப்பான் என்று நம்புகிறாள்.
உபாத்தவித்தோ விப்ராய தத்த்வா வித்தமதோऽதிகம் । ந ஸா மாம் ம்ரு'கஶாவாக்ஷீ வேத்தி பாபதரம் க்ரு'தம்॥௮.
நான் பெற்ற செல்வத்தைப் பிராமணருக்கு இன்னும் அதிகமாகக் கொடுத்தேன்; ஆனாலும், அந்த மான் கண்கள் கொண்டவள் நான் செய்த பெரிய பாவத்தை அறியவில்லை.
ராஜ்யநாஶஃ ஸுஹ்ரு'த்த்யாகோ பர்யாதநயவிக்ரயஃ । ப்ராப்தா சண்டாலதா சேயமஹோ துஃ கபரம்பரா॥௮.
அரசு இழப்பு, நண்பர்களை விட்டுவிடுதல், மனைவி, மகனை விற்றது, இப்போது சண்டாள நிலை—ஐயோ, துயரங்கள் தொடர்கின்றன!
ஏவம் ஸ நிவஸந் நித்யம் ஸஸ்மார தயிதம் ஸுதம் । ஆர்யாஞ்சாத்மஸமாவிஷ்டாம் ஹ்ரு'தஸர்வஸ்வ ஆதுரஃ॥௮.
அங்கே எப்போதும் வாழ்ந்தபடியே, எல்லாம் இழந்த துயரத்தில், தன் உயிரைப் போல நேசித்த மனைவியையும், அன்புப் புதல்வனையும் நினைத்துக்கொண்டிருந்தான்.
கஸ்யசித்த்வத காலஸ்ய ம்ரு'தசேலாபஹாரகஃ । ஹரிஶ்சந்த்ரோऽபவத்ராஜா ஶ்மஶாநே தத்வஶாநுகஃ॥௮.
சில காலத்துக்குப் பிறகு, அருள்சந்திரன் சண்டாளனின் கட்டளைக்குப் பின்பற்றி, சுடுகாட்டில் இறந்தவர்களின் உடை எடுப்பவராக ஆனான்.
சண்டாலேநாநுஶிஷ்டஶ்வ ம்ரு'தசேலாபஹாரிணா । ஶவாகமநமந்விச்சந்நிஹ திஷ்ட திவாநிஶம்॥௮.
இறந்தவர்களின் உடை எடுக்கும் அந்தச் சண்டாளன் அவனைப் பயிற்றுவித்தான்; அவன் பகல், இரவு என அங்கேயே இருந்து, சடலங்கள் வருவதை எதிர்பார்த்தான்.
இதம் ராஜ்ஞேऽபி தேயஞ்ச ஷட்பாகந்து ஶவம் ப்ரதி । த்ரயஸ்து மம பாகாஃ ஸ்யுர்த்வோ பாகௌ தவ வேதநம்॥௮.
இது அரசனுக்கும் கொடுக்க வேண்டும்—சடலத்திலிருந்து ஒரு ஆறில் ஒரு பங்கு; மூன்று பங்குகள் எனக்கு, இரண்டு பங்குகள் உனக்கு ஊதியம்.
இதி ப்ரதிஸமாதிஷ்டோ ஜகாம ஶவமந்திரம் । திஶந்து தக்ஷிணாம் யத்ர வாராணஸ்யாம் ஸ்திதம் ததா॥௮.
இவ்வாறு கட்டளையிடப்பட்டு, அவன் இறந்தவர்களின் இல்லத்திற்குச் சென்றான்; அப்போது வாரணாசியில் தானம் வழங்கும் இடம் அங்கேயே இருந்தது.
ஶ்மஶாநம் கோரஸம்நாதம் ஶிவாஶதஸமாகுலம் । ஶவமௌலிஸமாகீர்ணம் துர்கந்தம் பஹுதூமகம்॥௮.
அந்தச் சுடுகாடு பயங்கரமான சத்தத்துடன், நூற்றுக்கணக்கான சிவபக்தர்களால் நிரம்பி, சடலங்களின் குவியலால் சூழப்பட்டு, துர்நாற்றம் வீசும் புகையால் மூடப்பட்டது.