मार्कण्डेयपुराणम्

पूर्वर्द्धिमात्रः सप्तासौ पुरुषांश्च न मुञ्चति । तामसो मकरो नाम निधिस्तेनावलोकितः ।। 68.

पुरुषोऽथ तमः प्रायः सुशीलोऽपि हि जायते । बाण-खड््गÐष्ट-धनुषां चम्र्मणाञ्च परिग्रहम् ।। 68.

दंशनानाञ्च कुरुते याति मैत्रीञ्च राजभिः । ददाति शौय्र्यवृत्तीनां भूभुजांये च तत्प्रियाः ।। 68.

क्रयविक्रये च शस्त्राणां नान्यत्र प्रीतिमेति च । एकस्यैव भवत्येष नरस्य न सुतानुगः ।। 68.

द्रव्यार्थं दस्युतो नाशं संग्रामे चापि स व्रजेत् । कच्छपश्च निधिर्योऽसौ नरस्तेनाभिवीक्षितः ।। 68.

तमः प्रधानो भवति यतोऽसौ तामसो निधिः । व्यवहारानशेषांस्तु पुण्यजातैः करोति च ।। 68.

कर्मस्थानखिलांश्चैवन वि•ासिति कस्यचित् । समस्तानि यथाङ्गानि संहरत्येव कच्छपः ।। 68.

तथा विष्टभ्य चित्तानि तिष्ठत्यायतमानसः । न ददाति न वा भुङ््क्ते तद्विनाशभयाकुलः ।। 68.

निधानमुर्व्व्यां कुरुते निधिः सोऽप्येकपूरुषः । रजोगुणमयश्चान्यो मुकुन्दो नाम यो निधिः ।। 68.

नरोऽवलोकितस्तेन तद््गुणो भवति द्विज । वीणावेणुमृदङ्गानामातोद्यस्य परिग्रहम् ।। 68.

करोति गायतां वतिं्त नृत्यताञ्च प्रयच्छति । वन्दिनामथ सूतानां विटानां लास्यापाठिनाम् ।। 68.

ददात्यहर्निशं भोगान् भुङ््क्ते तैश्च समं द्विज । कुलटासुरतिश्चास्य भवत्यन्यैश्च तद्विधैः ।। 68.

प्रयाति सङ्गमेकञ्च यं निधिर्भजते नरम् । रजस्तमोमयश्चान्यो नन्दो नाम महानिधिः ।। 68.

उपैति स्तम्भमधिकं नरस्तेनावलोकितः । समस्तधातुरत्नानां पुण्यधान्यादिकस्य च ।। 68.

परिग्रहं करोत्येष तथैव क्रयविक्रयम् । आधारः स्वजनानाञ्च आगताभ्यागतस्य च ।। 68.

सहते नापमानोकिं्त स्वल्पामपि महामुने । स्तूयमानश्च महतीं प्रीतिं बध्नाति यच्छति ।। 68.

यं यमिच्छति वै कामं मृदुत्वमुपयाति च । बह्व्यो भाय्र्या भवन्त्यस्य सूतिमत्योऽतिशोभनाः ।। 68.

रतये सप्त च नरान्निधिर्नन्दोऽनुवर्तते । प्रवद्र्धमानोऽथ नरमष्टभागेन सत्तम ।। 68.

दीर्घायुष्ट्वञ्च सर्वेषां पुरुषाणां प्रयच्छति । बन्धूनामेव भरणं ये च दूरादुपागताः ।। 68.

तेषां करोति वै नन्दः परलोके न चादृतः । भवत्यस्य न च स्नेहः सहवासिषु जायते ।। 68.

पूर्वमित्रेषु शैथिल्यं प्रीतिमन्यैः करोति च । तथैव सत्त्वरजसी यो बिभर्ति महानिधिः ।। 68.

स नीलसंज्ञस्तत्सङ्गी नरस्तच्छीलवान् भवेत् । वस्त्र-कार्पास-धान्यादि-फल-पुष्पपरिग्रहम् ।। 68.

मुक्ताविद्रुमशङ्खानां शुक्त्यादीनां तथा मुने । काष्ठादीनां करोत्येष यच्चान्यज्जलसम्भवम् ।। 68.

क्रयविक्रयमन्येषां नान्यत्र रमते मनः । तडागान् पुष्करिण्योऽथ तथाऽऽरामान् करोति च ।। 68.

बन्धञ्च सरितां वृक्षांस्तथारोपयते नरः । अनुलेपनपुष्पादिभोगं भुक्त्वाभिजायते ।। 68.

त्रिपौरुषश्चापि निधिर्नोलो नामैष जायते । रजस्तमोमयश्चान्यः शङ्खसंज्ञो हि यो निधिः ।। 68.

तेनापि नीयते विप्र ! तद््गुणित्वं निधी•ारः । एकस्यैव भवत्येष नरं नान्यमुपैति च ।। 68.

यस्य शङ्खो निधिस्तस्य स्वरूपं क्रौष्टुके ! श्रृणु । एक एवात्मना मिष्टमन्नं भुङ््क्ते तथाम्बरम् ।। 68.

कदन्नभुक्् परिजनो न च शोभनवस्त्रधृक् । न ददाति सुह्मद््भाय्र्याभ्रातृपुत्रस्नुषादिषु ।। 68.44 स्वपोषणपरः शङ्खी नरो भवति सर्वदा । इत्येते निधयः ख्याता नराणामर्थदेवताः ।। 68.