मार्कण्डेयपुराणम्

ततः द्विजश्रेष्ठ, एका स्त्री स्वर्णलङ्गकादिभ्यः रङ्गं गृह्णाति, तन्तुं च कर्पासात्। सा आत्मचौरिणीति प्रसिद्धा, सततं चौर्यं करोति। तस्याः रक्षणार्थं, मयूरस्य युग्मवत् कृत्रिमस्त्री निर्मातव्या; गृहस्य मध्ये रक्षणं लिखितव्यम्, अशुद्धता त्याज्या। दुग्धादिभ्यः पात्राणां रक्षणार्थं, यज्ञाग्निभस्मना, धूपेन, देवद्रव्यैः च शुद्धिकर्म कर्तव्यम्। एवं तेषां रक्षणं निर्दिष्टम्। अन्याऽपि तत्रैव वसन्ती दुःखं जनयति; या पुरुषस्य मनः विचालयति, सा 'चरन्ती कन्या' इति प्रसिद्धा। तस्याः रक्षणार्थं, श्वेतसर्षपबीजानि आसने, शय्यायाम्, भूमौ च यत्र स पुरुषः तिष्ठति, तत्र विखरितव्यानि। पुरुषः चिन्तयेत्—‘एषा दुष्टबुद्धिः मे अनिष्टं जनयति’—इति, तथा एकाग्रचित्तः भूः सूक्तं पुनः पुनः जपेत्। अन्याऽपि स्त्रीपुष्पाणि गृह्णाति; या एवं करोति, सा रजःचौरिणी कन्या, 'ऋतुविच्छेदिनी' इति प्रसिद्धा। तस्याः प्रभावशमनार्थं, तीर्थेषु, देवालयेषु, शिलासु, पर्वतशिखरेषु, नदीसंगमे, कूपेषु च अभिषेकः कर्तव्यः। मन्त्रविद्, तत्त्वज्ञः, यथाकालं द्विजः, अथवा कुशलचिकित्सकः श्रेष्ठानि औषधानि एकत्र संयोज्य प्रयुञ्जीत। अन्याऽपि स्त्रीस्मृतिं हरति; सा 'स्मृतिचौरिणी' कन्या। एकान्ते निवसनेन तस्याः प्रभावः शम्यते। अन्याऽपि बीजं हरति, या स्त्रीपुरुषयोः भयजननी; शुद्धाहारसेवनं, स्नानं च तस्याः प्रभावशमनम्। अष्टमी सा 'वैषम्यप्रदायिनी' कन्या, या लोकस्य भयम् जनयति, पुरुषस्य वा स्त्रियाः वा जनैः द्वेष्यत्वं कारणी। तस्याः शान्त्यर्थं, तिलं मधुना, दुग्धेन, घृतं च अभ्यक्तं हुत्वा, मित्रविन्दाय च देवद्रव्यं दातव्यम्। एवं तस्याः प्रभावः शम्यते। द्विजश्रेष्ठ, एतेषु कन्यकुमारेषु च, अष्टत्रिंशत् सन्ततयः विद्यन्ते। तेषां नामानि मम वचनेन शृणु। दन्ताकृष्टेः विजल्पा कन्या उत्पन्ना, तथा कलहा। विजल्पा अवमानस्य, मिथ्यावाक्यस्य, दुष्टवाक्यस्य शान्त्यर्थं। बुद्धिमान् तां चिन्तयेत्, गृहकार्ये च सततं यत्नशीलः भवेत्। कलहा पुरुषगृहेषु सततं विवादं जनयति। सा कुलनाशस्य कारणम्। तस्याः शान्त्यर्थं, दूर्वाङ्कुराणि मधुना, घृतं, दुग्धेन अभ्यक्तानि हुत्वा दातव्यानि। तानी अग्नौ विकिर्य, मित्रं स्तुत्वा, जननीभिः सह शान्तिः सन्तानस्य। ताः मे विद्या, तपः, दमः, शीलं, कृषि-व्यापारे च शान्तिं ददतु। यथायोग्यं पूजिताः, सर्वे कुश्माण्डा, यातुधानाः, अन्ये च गणाः तृप्तिं यान्तु। महादेवस्य कृपया, महेश्वरस्य इच्छया, सर्वे जनानां शीघ्रं तृप्तिं ददतु। तृप्ताः सन्तः, सर्वाणि दुष्कृतानि, महापापानि, विघ्नहेतुं च अपाकुर्युः। तेषां प्रसादेन, विवाहे वा, सम्पदर्थे वा, सर्वेषु कर्मसु विघ्नाः विनश्यन्तु। धर्मकर्मणि, गुरुदेवपूजायाम्, पाठयज्ञव्यवस्थायाम्, चतुर्दशयात्रासु च शान्तिः स्यात्। शरीरारोग्ये, भोगे, सुखसम्पत्तिदाने, वृद्धेषु, बालेषु, पीडितेषु च ताः सदा शान्तिं ददतु। सोमः, अम्बु, समुद्रः, सविता, वायु, अग्निः—एवं कथ्यते—कालजिह्वः तालस्थः पुत्रः जातः। स तेषां जिह्वासु स्थितः, अशुद्धान् जनान् पीडयति। द्वौ पुत्रौ परिवर्ताख्यौ, विकृताङ्गौ, द्विजश्रेष्ठ। तौ वृक्षाग्रेषु, खण्डेषु, प्राकारेषु, समुद्रे च वसतः; गुर्विण्याः शाखासु विचरन्ति। परिवर्तः क्रौष्टुकपक्षिणि दृश्यते; अन्यायाः गर्भः जातः। न वृक्षः, न पर्वतः, न प्राकारः, न महासमुद्रः, न खण्डः—सर्वे दुर्बलया गर्भिण्या न लङ्घनीयाः। या पिशुनाख्यं पुत्रं धारयति, साङ्गे लिप्तः। स अस्थिमज्जायाम् प्रविश्य, दुष्टानां पुरुषाणां बलं, पक्षिणां सन्ततिं च भक्षयति—शेना, काक, कपोत, गृध्र, उलूक। पक्षिणा पञ्च अपहृताः; देवदानवाः तान् गृहीतवन्तः। मृत्युना शेनः, कालेन काकः, निरृत्या उलूकः, रोगेण गृध्रः, यमेन कपोतः गृहीतः। एते पापस्य कारणानि कथ्यन्ते; अतः शेनादयः यदि कस्यचित् शिरसि उपविशन्ति— आत्मरक्षणार्थं, द्विजश्रेष्ठ, शान्तिकर्म कर्तव्यम्; यदि तान्येव गृहस्थाय प्रविशन्ति वा, तदा तानि निवेद्य गृहवासिभ्यः, तत् गृहं त्याज्यम्, शान्तिकर्म च कर्तव्यम्। स्वप्नेऽपि कपोतदर्शनं अशुभम्; षड्वंशाः, गण्डान्ते अपि कथ्यन्ते। स्त्रीणां ऋतुकालं, तस्य चिरं शृणु—प्रथमं चत्वारः दिवसाः, तदनन्तरं त्रयोदश दिवसाः। पुनः एकादश दिवसाः सन्ततिजन्मनः; अन्यस्मिन दिवसे संयोगः, अन्यस्मिन श्राद्धदानम्।