मार्कण्डेय उवाच। भगवान् ब्रह्मा तत्र यक्षाय उपदिश्य प्रोवाच—यत्र देवाः शस्त्ररहितैः शस्त्रयुक्तैर्वा पूज्यन्ते, न तु विधिवत्संस्कारैः, यत्र च पौरुषैः पुरुषैः तेषां पूजनार्थं प्रतिष्ठा क्रियते, तं गृहम् उत्सृज्य तत्र न वसेत्। यत्र च नगरवासिभिः ग्रामवासिभिश्च सुप्रसिद्धानि महोत्सवानि पूर्ववत् गृह एव आयोज्यन्ते, तादृशे गृहे न स्थेयम्। यत्र स्त्रियः सुपर्णैः कुम्भैः वस्त्रैः वा निष्पतितैः जलकणैर्वा, नखाग्रजलैर्वा स्नानं कुर्वन्ति, तत्र दारिद्र्ययुक्तेषु गच्छेत्। यत्र तु देशाचारः संज्ञा कुलधर्मः स्वाध्यायः यज्ञः पुण्यकर्माणि देवपूजा शौचम् आचारः लौकिकव्यवहारश्च सम्यगनुष्ठीयते, तादृशैः पुरुषैः सह संगः न कार्यः। एवं उक्त्वा ब्रह्मा तत्रैव अन्तर्धानं गतः। ततो यक्षः पद्मयोनिनिर्देशान् यथावत् अकरोत्। मार्कण्डेय उवाच। दुःसहस्य पत्नी निर्मष्टि नाम्ना बभूव, या कलियुगे तस्य भार्या जातास्ति, मृत्युकाले चाण्डाल्या रूपं दृष्ट्वा सा समुत्पन्ना। ताभ्यां षोडश सन्ततयः सम्प्रसूताः, ये लोके व्याप्य स्थिताः—अष्टौ पुत्राः तथैवाष्टौ कन्याः, सर्वे चातिभयानकाः। तत्र पुत्राः—दन्ताकृष्टिः, उक्तिः, परिवर्तः, अङ्गधृक्, शकुनिः, गण्डप्रान्तरटिः, गर्भहा, सस्यहा च। अष्टौ कन्याः अपि, तासां नामानि शृणु। प्रथमाऽस्ति नियोजिका, द्वितीया विरोधिनी, तृतीया स्वयम्भारकरी, चतुर्थी भ्रामणी, पञ्चमी ऋतूहारिका। द्वे अन्ये—स्मृतिबीजहरा च, अष्टमी च भीषणातिभीषणा विद्वेषणी, या जगतः भयदा। एतेषां कर्माणि तेषां च दोषोपशमनं, तथा अष्टानां पुत्राणां च प्रवक्ष्यामि, शृणु द्विजोत्तम। दन्ताकृष्टिः शयानेषु बालकेषु दन्तेषु तिष्ठन् दन्तकर्षणं करोति, तेन तु अतिदुःखमावहति। तस्य शमाय श्वेतसर्षपं शय्यायां दन्तेषु च क्षिपेत्। पुण्यैः औषधैः स्नानं, मन्त्रोच्चारणं, ऊर्णायां वज्रदन्तीशकटमीनास्थिपट्टवस्त्रधारणं च विधीयते। उक्तिः नाम पुत्रः पुनः पुनः ‘एवं भूयात्’ इति वदन्, शुभाशुभं जनानां करोति, तेनैव स उक्तिः इति प्रसिद्धः। अतः सदा शुद्धं मंगलं वदेत् विद्वान्; अशुभं श्रुत्वा वा उक्त्वा वा जनार्दनं स्तौयेत्। ब्रह्मा, चराचरगुरुः, सर्वेषां कुलदैवतं, गर्भान् अन्यत्र स्थानान्तरे स्थापयति। सः सुखं लभते, अन्यद्वाक्यं च उच्चारयति; स परिवर्तकः उच्यते, तस्यापि श्वेतसर्षपं प्रयुञ्जीत। तत्त्ववित् राक्षसविनाशकं मन्त्रं जपन् रक्षां कुर्यात्। अन्यः वातवत् जनाङ्गेषु कम्पनरूपेण प्रकटते। स शुभाशुभं निर्दिशति; तस्य कुशेनाङ्गप्रहारः विधीयते। अन्यः काकादिषु, श्वादिषु वा तिष्ठति। शकुनिः नाम पुत्रः अपि शुभाशुभसूचकः; तत्र अशुभे आरम्भे कार्यं त्याज्यम्। शुभे तु प्रजापतिना शीघ्रं कार्यं कर्तव्यम्। अन्यः गण्डप्रान्ते अर्धमूहूर्तं तिष्ठति, सः सर्वकार्याणि भक्षयित्वा विनाशयति; तस्य ब्राह्मणेन मन्त्रोच्चारणं, देवस्तुति, मूलोपाटनं वा शमाय भवति। गवां मूत्रेण, सर्षपैः, कुशेन, तेषां ग्रहाणां पूजया, धर्मोपनिषदध्यानेन, शास्त्राध्ययनेन च शान्तिः स्यात्। गलगण्डरोगपीडितः अज्ञानतः विमुक्तिं प्राप्नोति; स्त्रीणां गर्भे अन्यो गर्भनाशकः, सः अतिक्रूरः। तस्य सदा रक्षां कुर्यात्—नित्यशौचपालनं, प्रसिद्धमन्त्रलिपि, शुभमाल्यधारणं च। शुद्धगृहे वासः, श्रमपरित्यागः, अन्यश्च सस्यनाशकः सस्यहानामकः, फलं हन्ति। तस्य रक्षार्थं जीर्णपादुकाधारणं, प्रतिलोमगमनं, नीचजनप्रवेशः च कर्तव्यः। वहिः हविः दत्वा, सोमनामजपेन, आपां नाम्ना च, परदारग्रहणादिषु च कार्येषु—नियोजिका कन्या नियोजयति। तस्याः शुद्धिपाठेन, क्रोधलोभादिवर्जनेन च रक्षां कुर्यात्। सा माम् नियोजयति, इच्छाविपरीते च न विरोधः कार्यः; अन्येन ताडिता वा निन्दिता वा नियोजयति। तस्मात् बुद्धिमान् तस्याः वशे न गच्छेत्; परदारे संगतिरेव मनसा आत्मना च, सा माम् नियोजयति इति विज्ञाय बुद्धिमान् विमृश्येत्। अन्याश्च स्त्रीणः प्रियद्वंद्वयोः मध्ये द्वेषं जनयन्ति। या बान्धवान्, मित्राणि, पितरौ, पुत्रान्, जातिसमानान् च विभेदयति, तस्याः होमादिभिः रक्षां कुर्यात्। कठोरवचनसहना, शास्त्राचारपालना, धान्यं, गृहेभ्यः, दुग्धं, घृतं च, अन्यानि च—सा कन्या सम्पदः हरति, सा स्वयम्भारकरी नाम्ना सदा छन्नवृत्तिः। पाकगृहात्, अर्धपक्वान्नात्, कोश्ठात्, यच्च यद् भोज्यते, तेन सह सा सदा भुङ्क्ते। शेषान्नं, दुर्लभान्नं च, कार्यशालात् कोश्ठात् च सिद्धसम्पदं हरति। सदा गवां स्तन्यं, स्त्रीणां स्तन्यं, दध्नः घृतं, तिलात् तैलं, सुरागृहात् सुरां च चौर्येण हरति। एवं दुःसहस्य निर्मष्ट्या च पुत्रपुत्रिकाः, तेषां च कर्माणि, दोषनिवारणोपायाश्च, मया ते सम्यगुक्ताः, द्विजोत्तम।