यदा विकीर्णाः ओषधयः पुनः न सम्प्रवृद्धाः, तदा तेषां वृद्ध्यर्थं भगवान् ब्रह्मा कृषेः उपायं चिन्तयामास। स्वयम्भूः ब्रह्मा हस्तकौशलं कर्मणां च योगं लोकाय दत्तवान्; ततो याः ओषधयः बीजेन सञ्चार्य कृष्यन्ते, ताः तदा प्रवर्तिताः। कृष्यां सम्यक् स्थापितायां प्रभुः स्वयमेव यथान्यायं गुणानुसारं तासां सीमाः विन्यस्यत्। धर्मस्य रक्षार्थं, सर्वेषां लोकानां वर्णाश्रमधर्माणि च भगवान् न्यधत्त, ये धर्मं धनं च सम्यग् पालयन्ति। ब्राह्मणानां यज्ञकारिणां स्थानं प्रजापतेः स्मृतम्; युद्धे न पलायमानानां क्षत्रियाणां स्थानं इन्द्रस्य। स्वधर्मनिष्ठानां वैश्यानां स्थानं मरुताम्; सेवायाम् प्रवृत्तानां शूद्राणां स्थानं गन्धर्वाणाम्। अशीतिसहस्राणि निर्मलव्रतानां मुनीनां स्थानं गुरुकुलवासिनां समाख्यातम्। सप्तर्षीणां स्थानं वनेवासिनां, गृहीणां प्रजापतेः, संन्यासिनां ब्रह्मलोकः, योगिनां चामरस्थानं—एवं स्थानविन्यासः कृतः। यत्र शय्या सूर्यरश्मिभिः ताड्यन्ते, अग्निः जलं च नित्यं सन्निहितं, दीपाः सूर्यरश्मिभिः दीप्यन्ते, लक्ष्मीसंयुक्तं गृहं च—तत्र तव वासस्थानं नास्ति। यत्र चन्दनस्य प्रक्षेपणम्, वीणायाः शब्दः, दर्पणानि, मधु सर्पिश्च, ताम्रपात्राणि च संस्थापितानि—तत्रापि तव निलयः नास्ति। यत्र कंटकवनानि, कुल्माषलता, पुनर्भर्तृकान्ता, वल्मीकाः च—हे यक्ष, तत्र तव वासः। यत्र पञ्च पुरुषाः, त्रयः स्त्रियः, तावत एव गावः, तमिस्रं च दारु च—तादृशे गृहे तव वासः। एकेण अजेन, द्वाभ्यां मेषाभ्याम्, त्रिभिः गावः, पञ्चभिः महिषैः, षड्भिः अश्वैः, सप्तभिः गजैः—हे यक्ष, तादृशं गृहं शीघ्रं रिक्तय। यत्र कुदालाः, कर्तर्यः, टोकाः, पात्राणि च विक्षिप्यन्ते—तत्र तव शरणम्। यत्र स्त्रीणां मुखानि मुसलेषु, उडुम्बरवृक्षः, कूपः, काकोल्लापः च—हे यक्ष, तत्र तव हितम्। यत्र सिक्तान्नं पच्यमानं वा पादैः लङ्घ्यते, ग्रन्थाः अपि तथैव—तत्र यथेष्टं विचर, हे दुष्कर। यत्र पक्कशिलायां वा चमस्य अग्रे वा वह्निः दीयते—तत्र अशुभगृहे पूर्णमिव वस। यत्र मानुषास्थीनि, मृताः जनाः च निशिदिवं तिष्ठन्ति—तत्र तव, अन्येषां च प्रेतात्मनां वासः। ये आत्मीयजनान्, स्वसंबन्धिनः, सहभोजनान्, अन्नं जलं च न ददति—तत्र तेषां मध्ये वस। यत्र न पद्मं न पद्मनालं, न गन्धगवः, न तृणभक्षिण्यः गावः, न भैरववृषभौ संस्थितौ—तादृशं गृहं त्यज। यत्र देवाः शस्त्रवर्जितैः शस्त्रयुक्तैः वा पूज्यन्ते, न च यथायोग्यं यज्ञः—तादृशं गृहं परित्यज। यत्र नगरजनपदप्रसिद्धानि महोत्सवाः यथापूर्वं भवन्ति—तत्र मा स्थाः। यत्र स्त्रियः सुपप्रक्षालितं जलं कुम्भात् वा वस्त्रपातविन्दुभिः वा, नखाग्रात् वा कुर्वन्ति—तत्र पापभागिनः गच्छ। यत्र देशाचारः, संज्ञाः, कुलधर्मः, स्वाध्यायः, यज्ञः, मङ्गलक्रियाः, देवपूजा, शौचाचारः, विधिः, लौकिकाचारः च सम्यक् पालनं कुर्वन्ति—तैः सह मा सगच्छ। एवमुक्त्वा ब्रह्मा तत्रैव अन्तर्धानं गतः; यक्षः अपि तदाज्ञां यथोक्तं चकार। मार्कण्डेय उवाच—दुःसहस्य पत्नी निर्मष्टिः नाम, या कलियुगे तस्य भार्यत्वेन जाताऽभूत्, मृत्युकाले चाण्डालस्त्रियं दृष्ट्वा सा समुत्पन्ना। ताभ्यां षोडश सन्ततयः जाताः, ये लोके व्याप्य स्थिताः—अष्टौ पुत्राः, अष्टौ कन्याश्च, सर्वे अतीव भीषणाः। तत्र पुत्राः—दन्ताकृष्टिः, उक्तिः, परिवर्तः, अङ्गद्रुक्, शकुनिः, गण्डप्रान्तरति, गर्भहा, सस्यहा च। अष्टौ कन्याः अपि ताभ्यां जाताः—ताः नामानि शृणु। प्रथमाऽस्ति नियोजिका, ततः विरोधिनी, स्वयमहारीकरी, भ्रामणी, ऋतूहारिका, स्मृतिबीजहरा, तथा भीषणा विद्वेषणी, या लोकत्रयस्य भीषणं जनयति। एतेषां कृत्यं दोषनिवारणोपायं च वक्ष्यामि, तथा अष्टपुत्राणां च—शृणु द्विजश्रेष्ठ। दन्ताकृष्टिः शयानानां बालानां दन्तेषु वसन्, दन्तकर्षणं करोति, दुःसहं पीडां जनयति। तस्य शमाय श्वेतसर्षपाणि शय्यायां दन्तेषु च विक्षिप्यन्ते। स्नाने शुभौषधीनां प्रयोगः, मन्त्रपाठः, कुशादिभिः वस्त्रधारणं, खड्गास्थि वा मत्स्यास्थिना च धरणं विधीयते। उक्तिः नाम पुत्रः पुनः पुनः "एवं भवतु" इति वदन्, शुभाशुभं जनयति; तस्मात् एव तस्य नाम। अतः सदा शुद्धं मङ्गलं वदेत्, अशुभं श्रुत्वा वा उक्त्वा वा जनार्दनस्य स्तोत्रं कुर्यात्। ब्रह्मा सर्वचराचराणां गुरुर्वंशदैवतं सन्, सदा अन्यानि गर्भाणि अन्येषु योनिषु स्थापयति। सः सुखं प्राप्नोति, अन्यद्वाक्यं च वदति; सः परिवर्तकः इति कथ्यते, तस्य अपि श्वेतसर्षपप्रयोगः। तत्त्ववित् मन्त्रैः राक्षसनाशकैः रक्षां कुर्यात्; अन्यः वातवत् जनाङ्गेषु स्पन्दनं जनयति।