गृही, यः समर्थः समृद्धः च भवति, सः स्वबान्धवान् भोजयेत्, विशेषतः तदा, यदा धनाढ्यः स्वजनः आपद्गतः बान्धवम् उपगच्छति। यः आपन्नः पापं करोति, तस्य पापं समृद्धः बान्धवः अपि समं भजति। सायं सूर्यास्तानन्तरं अतिथिः विधिना सत्कारः कर्तव्यः। यथाशक्ति अतिथिः शय्या-आसन-आहारैः सत्क्रियेत; एवं, प्रिय, गृही जीवनस्य भारः सम्यक् वहति। तस्य स्कन्धेषु सृष्टिकर्ता, देवाः, पितरः, महर्षयः, कल्याणप्रदाः अतिथयः च बान्धवाः च उपलभ्यन्ते। पशु-पक्षिणः सर्वे च लघुजीवाः तृप्तिम् यान्ति; अत्र, विशुद्ध, अत्रिः स्वयम् श्लोकान् रचयामास। शृणु, विशुद्ध, अत्रेः गृहीणां कृते रचितान् श्लोकान्, ये देव-पितृ-अतिथि-बान्धवः पूजयन्ति। समर्थः गृही भूमौ श्वान-चाण्डाल-पक्षिणः पत्नीनां गुरोः च भोजनं दद्यात्। प्रतिदिनं सायं च वैश्वदेवविधिं कुर्यात्, गृहस्थे यत् मांस-शालि-शाकादि सिद्धं तद् विधिना समर्प्य, स्वयम् न भुञ्जीत् यावत् सम्यक् समर्पणं न कृतम्। कौष्ठुकी आह—त्वं मानुषीं सृष्टिं वारुणीं अनन्तरं उक्तवान्; हे ब्रह्मन्, ब्रह्मा कथं सृष्टिं कृतवान्, कथं च विविधानि भूतानि उत्पादितवान्, विस्तरेण कथय। जातीनां सृष्टिः कथं, गुणाः के, ब्राह्मणादीनां धर्माः के इति अपि वद। मार्कण्डेयः उवाच—प्रारम्भे, सत्यनिष्ठः ब्रह्मा सृजन्, मुखात् सहस्रयुग्मानि उत्पादितवान्। तानि युग्मानि सत्त्वसम्पन्नानि स्वतेजसा युक्तानि आसीत्; ततः, उरःस्थात् अन्यानि सहस्रयुग्मानि सृजितानि। तानि रजोगुणप्रधानानि, ऊर्जस्विनः, शीघ्रगाः च आसन्; ततः, ऊरुभ्यः अन्यानि सहस्रयुग्मानि उत्पन्नानि। तानि रजस्तमोगुणयुक्तानि, कामाभिलषिणः इति प्रसिद्धाः। ततः, पादात् अन्यानि सहस्रयुग्मानि उत्पन्नानि। तानि तमोगुणप्रधानानि, अल्पबुद्धयः, अल्पश्रीः च। तेषु उत्साहितेषु, जीवाः युग्मशः उत्पन्नाः। परस्परकामेन मिलित्वा, मैथुनं आरभ्य, तस्मात् युग्मोत्पत्तिः प्रवृत्ता। तस्मिन्काले, स्त्रियः ऋतुमासं न प्राप्नुवन्ति; अतः, मैथुनं कृत्वापि गर्भं न धारयन्ति। आयुःसमाप्तौ एकवारं पुत्रोत्पत्तिः भवति; तस्मात् युग्मोत्पत्तिः प्रवृत्ता। ध्यानात्, मनसा, त्वरितं पुत्राः उत्पन्नाः; सर्वे पञ्चगुणविशिष्टेन्द्रियसम्पन्नाः। एषा मानुषी सृष्टिः आदौ आसीत्, प्रजापते; तेषां वंशैः जगत् पूर्णम् अभवत्। ते नदी-सरोवर-सागर-गिरिषु विचरन्ति; तस्मिन्काले, मन्दोष्ण-शीतानुभवः केवलम्। स्वाभाविकं इन्द्रियसुखं प्राप्नुवन्ति, विप्र; तेषु न विरोधः, न द्वेषः, न स्पर्धा। सर्वत्र गच्छन्ति, पर्वतेषु समुद्रतीरेषु च, स्थिरनिवासं न कुर्वन्ति; कामरहिताः, सदा प्रसन्नचित्ताः। ततः, मांसभक्ष्य-भूताः, सर्पाः, दानवाः, स्पर्धकाः, पशवः, पक्षिणः, ग्राहाः, मत्स्याः, सर्पाणि च उत्पन्नानि। तानि अधमजातियानि, अण्डजाः, अधर्मजाः च; न मूलानि, न फलानि, न पुष्पाणि, न ऋतवः, न वर्षाः। सर्वदा सुखमयं कालः, नात्युष्णं, नातिशीतलम्; कालगते, अद्भुतानि सिद्धानि अभवन्। प्रातः मध्याह्ने च तृप्तिः अभवत्; यदा यदा इच्छन्ति, तृप्तिः सहजं प्राप्ता। इच्छुकानां हेतुना, मनसः प्रयत्नः अभवत्; ततः, आपः सूक्ष्मत्वेन, विविधाः रम्याः सिद्धयः प्रकटिताः। ततः, अन्यः जातिः उत्पन्नः, यः सर्वकामप्रदः; शुद्धदेहाः, नित्ययुवाः जीवाः अभवन्। अनिच्छया अपि युग्मशः पुत्रोत्पत्तिः; समानरूपाः, समकालमरणाः च। तेषु न कामः, न द्वेषः; सर्वे समानरूपाः, समायुयुत्ताः, नाधिक्यं, न न्यूनता। सहस्रवर्षाणि निश्चितायुः मानुषाः जीवितवन्तः; न दुःखं, न आपत्ति। यदा यदा, पृथिवी भाग्येन सर्वथा तादृशी अभवत्; कालगते, स्वभावेन, भूतानि नष्टानि। क्रमशः सर्वत्र सिद्धयः क्षीणाः; सर्वे नष्टे, जनाः आकाशात् पतिताः। प्रायः, कल्पवृक्षाः 'गृहवृक्षाः' इति अभिधेयाः उत्पन्नाः; तेषां सर्वे भोगाः तैः प्राप्ताः। तैः वृक्षैः तृतायुगादौ वासः कृतः; कालगते, आकस्मिकः कामः उत्पन्नः। मासे मासे, ऋतोद्भवेन, पुनः पुनः गर्भधारणम् अभवत्; कामोत्पत्तौ, तैः 'गृहवृक्षाः' इति वृक्षाः। अन्येषु, महावृक्षाणां शाखाः पतिताः; तेषु फलसु वस्त्राणि भूषणानि च उत्पन्नानि। तैः वृक्षैः, तेषां कृते, मधु गन्ध-रंग-रसयुक्तम्, दृढम्, अमत्तम्, सर्वे गुहासु उत्पादितम्। तेन तृतायुगादौ तृप्ताः; कालगते, पुनः लोभेन पूर्णाः अभवन्।