ततः पुत्रः उवाच—तस्याः वचनानि श्रुत्वा, आदरपूर्वकं ताम् सम्मान्य, अनसूयायाः अत्रेः पत्न्याः प्रति सा उत्तरं दत्तवती। सा उवाच—अहं धन्याऽस्मि, अहं कृता, देवाः अपि मम कृते दृष्टिपातं कृतवन्तः, यतः त्वं, स्वाभाविकशुभा, पुनः मम श्रद्धां पुष्टवती। अहं जानामि—स्त्रीणां पत्युः मार्गस्य तुल्यः अन्यः मार्गः नास्ति; तस्य स्नेहः अस्मिन लोके परत्र च हितं ददाति। पत्युः प्रसादेन, इह च मृत्युः अनन्तरं च, स्त्री सुखं प्राप्नोति; पतिः हि स्त्रीणां देवता भवति। अतः, हे महाभागे, त्वं मम गृहम् आगता, ब्रूहि, हे साध्वी, किं ते कर्तव्यं, किं वा मया कर्तुं इच्छसि। अनसूया उवाच—एते देवाः इन्द्रसहिताः मम समीपं दुःखिताः आगच्छन्, यतः तव कृते तेषां पुण्यकर्माणि दिनरात्रयोः लुप्तानि। ते सततं याचन्ति—पूर्ववत् दिनरात्र्याः अविच्छिन्नं प्रवाहं स्यात्; अहं तस्मिन्नेव अर्थे आगता—मम वचनं शृणु। दिनानां अभावात् सर्वे यज्ञाः स्थगिताः; तेषां अभावे, हे तपस्विनि, देवाः पोषणं न लभन्ते। दिनस्य उपरमेण सर्वाणि कर्माणि समाप्तानि; तस्य उपरमेण, वृष्टेः अभावात्, जगत् विनाशं गमिष्यति। अतः, यदि त्वं जगतः आपदः उद्धारं इच्छसि, हे साध्वी, अनुग्रहं कुरु—सूर्यः पूर्ववत् लोकान् धारयतु। ब्राह्मणी उवाच—माण्डव्यस्य शापेन, हे साध्वी, मम पतिः, प्रभुः, क्रोधात् शप्तः—‘सूर्योदयस्य अभावे, त्वं निधनं प्राप्स्यसि।’ अनसूया उवाच—यदि तव मनः तुष्टं, हे धन्ये, तव याचनेन अहं सर्वं पूर्ववत् स्थापयिष्यामि, नूतनं पतिं दास्यामि। सर्वथा, हे सुन्दरी, स्त्रीणां महत्त्वं अहं पूजयामि, विशेषतः पतिव्रतायाः श्रद्धां। पुत्रः उवाच—तस्याः अनुमतौ, तपस्विनी अनसूया दशमे दिवसे रात्रौ सूर्यं आह्वयन्ती अर्घ्यं दत्तवती। ततः पुण्यः विवस्वान्, प्रस्फुरितपद्मरागवर्णः, महतीं प्रभाम् धारयन्, पर्वतराजम् आरोहत्। ततः तस्याः पतिः जीवितं त्यक्त्वा भूमौ पतितः; सा पतन्तं पतिं गृहीत्वा। अनसूया उवाच—मा शुचः, हे धन्ये! मम शक्तिं पश्य—पत्युः सेवा द्वारा तपस्याः फलं किं न प्राप्तं? मम पत्युः तुल्यः पुरुषः रूपे, गुणे, बुद्धौ, मधुरभाषायां कश्चन न दृष्टः। तस्य सत्येन, अयं ब्राह्मणः रोगमुक्तः, युवा पुनः, शतवर्षं पत्न्या सह जीवतु। यथा अहं मम पत्युः तुल्यः देवता न पश्यामि, तस्य सत्येन, अयं ब्राह्मणः युवान्, आरोग्यवान् भूत्वा। यथा मम सततं यत्नं कर्मणा, मनसा, वाचा पत्युः सेवायाम् अभूत्, तथा अयं ब्राह्मणः जीवतु। पुत्रः उवाच—ततः ब्राह्मणः रोगमुक्तः, युवा, स्वप्रभया गृहं दीप्तयन्, देवानां मध्ये अमरबालः इव उत्थितः। ततः दिव्यपुष्पवृष्टिः अभवत्, दिव्यम् संगीतं निनादितम्, देवाः हर्षिताः; ते अनसूयाम् ऊचुः—‘वरणं वृणीष्व, हे धन्ये! देवकृतं महत् कार्यं त्वया साधितम्; अतः, हे तपस्विनि, देवाः तुभ्यं वरं ददाति।’ अनसूया उवाच—यदि देवाः, पितामहप्रमुखाः, मयि तुष्टाः, यदि अहं वरणस्य योग्याऽस्मि, यदि अहं सर्वेषां प्रियास्मि—तर्हि ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वरः मम पुत्राः भूयुः, अहं च पत्युः सह योगं प्राप्नुयाम्, दुःखात् मुक्तिं च। देवाः—ब्रह्मा, विष्णु, शिवः, अन्ये च—‘एवमस्तु’ इति उक्त्वा, तपस्विनीं सम्मान्य, यथायोग्यं निर्जग्मुः। अथ त्रयोविंशतितमः अध्यायः आरभ्यते। द्वौ पुत्रौ ऊचतुः—सः राजपुत्रः शीघ्रं स्वनगरं प्राप्य, मातापितृयोः पादयोः प्रणम्य, मदालसां द्रष्टुम् आकाङ्क्षन्। तत्र सः जनान् चिन्तितान्, दुःखितमुखान् अपश्यत्; ततः पुनः, विस्मिताननान्, हृष्टमुखान् अपश्यत्। अन्यः, हर्षपूर्णनेत्रः, ‘भाग्येन! भाग्येन!’ इति उवाच, अन्यं उत्साहेन आलिङ्गनं कृतवान्। ‘दीर्घायुष्मन्, हे महाभाग! शत्रवः हताः; मातापितृयोः हृदयं हर्षय, अस्माकं दुःखं अपि हरे।’ एवं सर्वतः नागरिकैः एवम् उक्तः, सः पितुः गृहं प्रविष्टः, तस्मिन्नेव क्षणे हर्षः जातः। तं पितुः, मातुः, अन्यैः बान्धवैः आलिङ्गितः, तस्य दीर्घायुषः कामना शुभाशीर्वादैः कृताः। तदा सः प्रणम्य, विस्मितः, पितरं पप्रच्छ—‘किम् एतत्?’ पितुः सर्वं यथावत् उक्तवान्। प्रिया मदालसा मृतवती इति श्रुत्वा, पितरौ दृष्ट्वा, लज्जा-शोकसागरः तं आसीद्। सः चिन्तयामास—‘सा युवती, मम मृत्युः श्रुत्वा, जीवितं त्यक्तवती—साध्वी! मम कठोरहृदयस्य लज्जा।’ ‘अहं क्रूरः, अहं निकृष्टः, तया विना जीवन्, या मम कृते मृतवती—अहं निःस्नेहः।’ पुनः च सः मनः स्थिरं कृत्वा, मोहतरङ्गं शीघ्रं त्यक्त्वा, दीर्घं श्वसन्, दुःखितः विचारयामास। ‘यदि मम कारणात् सा मृतवती, जीवितं त्यक्तवती, तस्याः किं साधुं मया कृतम्? स्त्रीषु एषा प्रशंसा।’ ‘यदि अहं दुःखी पुनः पुनः रोदामि—‘हा प्रिये!’—तथापि, एषा प्रशंसा नास्ति, वयं पुरुषाः हि।’ एवं सः शोकमपि संयम्य, आत्मनः कर्तव्यं चिन्तयन्, तस्य मनसि दुःखं शमयामास।