येषां तु देवाः तुष्टाः सन्तः अवशिष्टं स्वयम् उपयुञ्जन्ति, तेषां वयं पुण्यलोकान् दद्मः, ते हि उत्तमात्मानः इति। किन्तु, अहनि स्थापने विना किमपि न अस्ति; तदा अहः कुतः सृज्येत? इति देवाः स्वयम् मध्ये उक्तवन्तः। तदा देवाः समागताः यज्ञस्य नाशं शङ्कमानाः, तान् वचनानि श्रुत्वा प्रजापतिः देवः तेषां प्रति अभाषत। “शक्तिः महाशक्त्या एव निगृह्यते; तपः महातपसा। अतः, अमराः, मम वचनानि शृणुत। पतिव्रतायाः महिमा एव सूर्यस्योदयम् निवारयति; तस्मात् सूर्यस्योदयः न भवति, भूः तु भूखायाः पीड्यते, मनुष्याः च देवाः अपि। अतः, तपस्विन्याः पतिव्रतायाः समीपं गच्छन्तु, भानौः पत्न्याः पूजनं कुरुत, यथा सूर्यः पुनः उदयति।” ततः पुत्रः उवाच—ते तस्याः समीपं गत्वा ताम् उपतापयन्, “यथापूर्वं अहः भवतु, यथापूर्वं सूर्यस्योदयः भवतु” इति। अनसूया उवाच—“पत्तिव्रतायाः महिमा कथं क्षीयेत? अतः, ताम् धर्मिष्ठां पूज्याहं अहः सृजामि, हे देवाः।” यथा दिनरात्र्योः चक्रं पुनः प्रवर्तते, तथा धर्मिष्ठायाः पतिव्रतायाः पतिः कदापि न नश्यति। एवं उक्त्वा, सा शुभा स्त्री स्वगृहं गता; तदा तस्याः सुखं पृष्ट्वा, स्वयं पतिसंहितधर्मं पृष्टवती। अनसूया पुनः उवाच—“सुखिनी वा असि, सौभाग्यवती, पतिस्याननं दृष्ट्वा? किं तव पतिरेव सर्वदेवात् श्रेष्ठः इति मन्यसे?” तदा अनसूया पुनः वदति—“केवलं पतिसेवया एव अहं महत् पुण्यं प्राप्तवती; सर्वकामफलानि प्राप्तानि, सर्वविघ्नाः नष्टाः। हे धर्मे! पंच यज्ञः सदा दातव्यः, स्ववर्णधर्मानुसारं धनं संचयेत। तत् धनं यथार्हं वितर्यं, सत्यं, आर्जवं, तपः, दानं, दया च सदा धार्यं। शास्त्रविहितानि कर्माणि रागद्वेषरहितानि श्रद्धया यथाशक्ति प्रतिदिनं कर्तव्यानि। मनुष्यः स्वजन्मविहितं लोकं एव प्राप्नोति, प्रयत्नेन प्रजापतिलोकादि लोकान् क्रमशः प्राप्नोति। स्त्रियः तु पतिसेवया पुरुषस्य पुण्यस्य अर्धं हरण्ति। स्त्रियः न पृथक् यज्ञं, न पितृयज्ञं, न उपवासं; केवलं पतिसेवया इच्छितं लोकं प्राप्नुवन्ति। अतः, हे धर्मिष्ठे, सौभाग्यवती, सदा पतिसेवायां मनः स्थापय; पतिरेव परमं लक्ष्यं। पतिः यः देवपितृपूजनं करोति, स्त्री एकचित्तया पतिसेवया तस्य अर्धं लभते।” पुत्रः पुनः उवाच—एवं उक्त्वा, तां सम्मान्य अनसूयायै अत्रिपत्न्यै प्रत्युवाच—“अहं धन्याः, अहं भाग्यवती, देवाः अपि मां दृष्टवन्तः; त्वं स्वभावतः शुभा मम श्रद्धां पुनः पुष्टवती। अहं जानामि—स्त्रियाः पतिपथः एव श्रेष्ठः; पतिस्नेहेन इह परत्र च लाभः। पतिस्नेहात् स्त्री सुखं प्राप्नोति, इह च परत्र; पतिः स्त्रियाः देवता इति। अतः, हे सौभाग्यवती, त्वं मम गृहे आगता, किं मम कर्तव्यम्, किं वा त्वं मम कर्तुं इच्छसि?” अनसूया उवाच—“एते देवाः इन्द्रसहिताः, मम समीपं दुःखिताः आगताः, तव कारणेन पुण्यकर्मभिः विना, दिनरात्र्यः नष्टाः। ते यथापूर्वं दिनरात्र्यः अनवरतं याचन्ति; तस्मात् अहं तत्र आगता, मम वचनं शृणु। दिनानां अभावे सर्वयज्ञाः नष्टाः; तैः विना, हे तपस्विनि, देवाः तृप्तिं न लभन्ति। दिनस्य नाशे सर्वकर्माणि समाप्तानि; तस्मात् वर्षा न भवति, लोकः विनाशं यास्यति। अतः, यदि त्वं लोकं आपदः उद्धारयितुम् इच्छसि, हे धर्मे, कृपया कुरु—सूर्यः यथापूर्वं लोकान् धारयतु।” ब्राह्मणी उवाच—“माण्डव्यस्य शापेन, हे शुभे, मम पतिरेव, क्रोधात्, ‘सूर्योदयं विना, त्वं मृत्युं प्राप्स्यसि’ इति शप्तः।” अनसूया उवाच—“यदि तव इच्छाः, हे सौभाग्यवती, तव याचनायाः, यथापूर्वं सर्वं स्थापयामि, नूतनं पतिं ददामि। सर्वथा, हे सुन्दरी, स्त्रीणां महिमा, विशेषतः पतिव्रतायाः भक्ति, अहं पूजयामि।” पुत्रः पुनः उवाच—तस्याः सम्मतौ, तपस्विनी अनसूया सूर्यं आह्वयति, दशमे दिवसे रात्रौ अर्घ्यं ददाति। ततः, भगवन् विवस्वान्, पद्मरागसम्प्रभः, महागोलकं धृत्वा पर्वतराजं आरोहत्। ततः, तस्याः पतिरेव मृत्युम् प्राप्तः, भूमौ पतितः, सा तं पतन्तं गृहीत्वा धारयति। अनसूया उवाच—“मा शुचः, हे सौभाग्यवती! मम शक्तिं पश्य; पतिसेवया तपस्याः फलम् किम् न प्राप्तम्? अहं न कञ्चनं पुरुषं मम पतिसमानं रूपे, गुणे, बुद्धौ, वाक्सौम्ये च दृष्टवती। तस्य सत्येन, एष ब्राह्मणः रोगमुक्तः, युवाः भूत्वा, शतवर्षं पत्न्या सह जीवतु। यथा अहं न कञ्चनं देवतां मम पतिसमानां पश्यामि, तस्य सत्येन, एष ब्राह्मणः पुनः युवः, आरोग्यवान् भवतु।” एवं, शास्त्रवाक्यानुसारं, अनसूया तपस्विन्याः पतिव्रतायाः महिमां दर्शयति, देवाः संतुष्टाः, सूर्यः पुनः उदयति, लोकः पुनः तृप्तिं प्राप्नोति, ब्राह्मणः रोगमुक्तः, युवः, शतवर्षं पत्न्या सह सुखं जीवति।