कौशिकश्रेष्ठ, ब्रह्मणः, तस्य नृपस्य कापि दोषकृत्यं नास्ति, इति उक्तवान्। स स्वर्गप्राप्त्युपकारकस्य स्थाने तिष्ठति, न तु अपराधस्य, हे ब्रह्मणः। तयोः उभयोः—रागद्वेषाभिभूतयोः—तपस्याः विघ्नरूपं जातम्; तद् त्यजतं, शुभं भवतु, यतो ब्रह्मा महाबलः। एवं तेन उक्ते, तौ उभौ लज्जितौ, स्नेहसंपन्नौ, परस्परं क्षमायुक्तौ, आलिङ्गनं कृतवन्तौ। ततः देवैः पूजितः ब्रह्मा स्वं लोकं प्रत्यगच्छत्; वसिष्ठः अपि स्वस्थानं गच्छति, कौशिकः तु स्वशरणं। यः कश्चन मानवः आदिबकयुद्धं हरिश्चन्द्रकथां वा पठति वा यथायोग्यं शृणोति, तस्य पापानि नश्यन्ति, तस्य कार्येषु विघ्नाः कदाचित् न जायन्ते। पञ्चदशोऽध्यायः आरभ्यते। यमकिंकरः उवाच—द्विजः पतितात् किमपि गृह्णाति चेत्, गर्दभत्वं प्राप्नोति; नरकात् विमुक्तः पतितयज्वा कृमिरूपे जन्म प्राप्नोति। द्विजः गुरौ अपराधं कुर्यात् चेत्, श्वानः भवति; गुरुपत्नीं वा तस्य धनं वा मनसा इच्छेत्, तत्र न संशयः। यो जन्तुः मातापितरौ निन्दति, गर्दभत्वं प्राप्नोति; तौ अपमानं कुर्यात् चेत्, स मैना पक्षी भवति। भ्रातृपत्नीं निन्दति चेत्, कपोतः भवति; ताम् हिंसति चेत्, कूर्मः भवति। पतिसंस्कारं न कृत्वा पति-श्राद्धं भक्षयति, मोहात्, स मर्कटः भवति। निधिं चौर्यं कृत्वा, नरकात् मुक्तः कृमिरूपे जन्म प्राप्नोति; मत्सरयुक्तः नरकात् मुक्तः राक्षसत्वं प्राप्नोति। विश्वासघातकः मत्स्ययोनिं प्राप्नोति; यः धान्यं, यवः, तिलः, माषः, कुलथः, सरषपः, चणकः चौर्यं करोति— वा माषः, तण्डुलः, मुद्गः, गोधूमः, मसूरः, अन्यानि वा अन्नानि मोहात् चौर्यं करोति, जडरूपे जन्म प्राप्नोति। स विशालमुखः, पीतवर्णः मूषकः भवति; परस्त्रीकामुकः तीक्ष्णः वृकः भवति। दुष्टः भ्रातृपत्नीं भङ्क्त्वा, क्रमशः श्वानः, शृगालः, बकः, गृध्रः, सर्पः, ककुत्पक्षी भवति। मित्रस्य, गुरोः, राज्ञः पत्नीं भङ्क्त्वा नरकात् पतितः कोकिलः भवति। कामात् ताः भङ्क्त्वा वराहः भवति; यज्ञदानविवाहविघ्नकर्ता कृमिः भवति। कन्यादानं दत्त्वा पुनः गृह्णाति, स अपि कृमिः भवति; देवपितृब्राह्मणेभ्यः अन्नं न दत्त्वा भक्षयति, स नरकात् मुक्तः काकः भवति। ज्येष्ठभ्रातरं वा पितृसमं भ्रातरं अवमानयति, स नरकात् पतितः कुररयोनिं प्राप्नोति; शूद्रः ब्राह्मणं हिंसति, कृमयोनिं प्राप्नोति। स तया संतानं उत्पाद्य, दारुमध्ये कृमिः भवति; वराहः, कृमिः, जलपक्षी, चाण्डालः भवति। कृतघ्नः, अज्ञः नरकात् मुक्तः कृमिः, कीटः, पतङ्गः, वृश्चिकः भवति। मत्स्यं, काकं, कूर्मं हन्ति, स पापकर्मा पतितः भवति; निरस्त्रः मनुष्यहन्ता गर्दभः भवति। स्त्रीबालहन्ता कृमिः भवति; अन्नचौरः मक्षिका भवति। अन्नस्य भेदः अपि श्रूयताम्—पक्वतण्डुलचौर्यं कृत्वा नरकात् पतितः मार्जारः भवति। तिलपिण्याकयुक्तं अन्नं चौर्यं कृत्वा मूषकः भवति; घृतचौर्यं कृत्वा नीलमृगः भवति; जलपक्षीमांसचौर्यं कृत्वा काकः भवति। काकः मत्स्यं वा मांसं चौर्यं करोति, गृध्रः मार्गमांसचौर्यं करोति, टिट्टिभः लवणं वा दधि चौर्यं करोति, ते कृमयोनिं प्राप्नुवन्ति। क्षीरचौर्यं कृत्वा बकः भवति; तैलचौर्यं कृत्वा तैलपायी भवति। मधुचौर्यं कृत्वा दंशनकीटः भवति; पिण्डचौर्यं कृत्वा पिपीलिकः भवति; दलचौर्यं कृत्वा गृहगोधिका भवति। मद्यचौर्यं कृत्वा तित्तिरः भवति; लोहम् चौर्यं कृत्वा काकः भवति। कांस्यचौर्यं कृत्वा हरितपक्षी भवति; रजतपात्रचौर्यं कृत्वा कपोतः भवति; सुवर्णपात्रचौर्यं कृत्वा कृमयोनिं प्राप्नोति। पत्रपात्रचौर्यं कृत्वा दारकटकः भवति; तन्तुवस्त्रचौर्यं कृत्वा तन्तुवायः पुनः तत्रैव जन्म प्राप्नोति। सूक्ष्मवस्त्रचौर्यं कृत्वा बकः भवति; मसूरवस्त्रचौर्यं कृत्वा शुकः भवति; अजवस्त्रं वा पटं चौर्यं कृत्वा पत्ररूपं भवति। कर्पासवस्त्रचौर्यं कृत्वा कुररः भवति; वल्कलवस्त्रचौर्यं कृत्वा बकः भवति; वर्णवस्त्रचौर्यं कृत्वा मयूरः, पत्ररूपं च भवति। जीवजिवकवस्त्रचौर्यं कृत्वा जीवजिवकपक्षी भवति; रक्तवस्त्रचौर्यं कृत्वा नीलमृगः भवति; सुगन्धवस्त्रचौर्यं कृत्वा शशः भवति। फलचौर्यं कृत्वा नपुंसकः भवति; काष्ठचौर्यं कृत्वा दारकृमिः भवति; पुष्पचौर्यं कृत्वा दरिद्रः भवति; वाहनचौर्यं कृत्वा पङ्गु पुरुषः भवति। शाकचौर्यं कृत्वा हरितपक्षी भवति; जलचौर्यं कृत्वा चातकपक्षी भवति; भूमिचौर्यं कृत्वा रौरवाद्यभयंकरनरकान् गत्वा, घोररूपे जन्म प्राप्नोति। क्रमशः तृण, गुल्म, लता, वल्ली, वल्कल, सर्पवृक्षरूपे भवति; पापस्य क्षये, अल्पपापः मानवत्वं प्राप्नोति। कृमिः, कीटः, पतङ्गः, पक्षी, जलचरः, पशुः, ततो गौः, पश्चात् तिरस्कृतचाण्डालः, पुक्कसादिरूपे जन्म प्राप्नोति। एवं धर्मस्य गम्भीरं विधानं, पापस्य फलानि, पुण्यस्य च महत्त्वं, शास्त्रे विस्तरेण कथितम्।