श्मशानं तु पिशाचैः, भूतैः, प्रेतैः, डाकिनिभिः, यक्षैश्च समाकीर्णं, गृध्रशृगालैः समावृतं, श्वपद्गणैः परिवृतं च आसीत्। तत्रास्थिपर्वतानि बहूनि सन्ति, घोरगन्धेन व्याप्यते, विविधशोकार्तनिनादैः व्यञ्जितं, भीषणशब्दैः कुपितं च। “हाय पुत्र! मित्र! बान्धव! भ्रातः! प्रिय! हाय प्रभो! भगिनि! मातः! पितामह!” इति शोकपूर्णा वाणी तत्र श्रूयते। “पितामह! पितः! क्व गतः? आगच्छन्तु बान्धवाः!” इति महाशब्दः शोकातुरैः जनैः तत्र श्रूयते। तत्र ज्वलद्-मांस-वासास्थिमज्जा-चर्मार्द्धदग्धानां पर्वतानि सन्ति। अर्द्धदग्धानि शवानि कृष्णवर्णानि, दन्तावलिभिः हासमानानि इव, अग्निमध्ये स्थितानि—एवमवस्था देहस्य दृश्यते। अग्निनिःस्वनः पक्षिणां अस्थिपंक्तिभिः उत्पद्यते, सम्बन्धिनां रुदनं, चाण्डालानां हर्षनिनादैः मिश्रं, तत्र श्रूयते। प्रेतपिशाचराक्षसगणानां गीतरवः, प्रलयकालस्य इव, तत्र श्रूयते। महिषगोमयपर्वतानि, भस्मपर्वतानि, अस्थिपर्वतानि तत्र दृश्यन्ते। तत्र नानाविधनैः नैवेद्यैः, विकीर्णदीपैः, काकैः शवशेषे चुञ्चूनैः, श्मशानं नानाशब्दैः पूर्णं, नरकसदृशं दृश्यते। अशुभात्यात्मिकैः प्रेतैः घोरनिनादैः प्रतिध्वनितं, शृगालानां आर्तनादैः पूर्णं, भीषणरवैरुत्तप्तं, श्मशानं भयस्य अपि भीषणं, शोकार्तजनानां विलापैः घनं आसीत्। तत्र राजा दुःखशोकसमाक्रान्तः आगच्छत्, विलपन्—“हाय सेवकाः, मन्त्रिणः, पुरोहिताः—मम राज्यं विनष्टम्।” पुनः विलपन्—“हाय शैव्य! हाय पुत्र! हाय बालक! दारिद्र्येन दीनः त्वया त्यक्तः। विश्वामित्रशापेन त्वं मम दृष्टिपथात् पराङ्मुखः गतः।” एवं चिन्तयन् पुनः पुनः, चाण्डालस्य वचनं स्मरन्, मलिनः, सर्वाङ्गरूक्षः, जटिलः, दुर्गन्धयुक्तः, दण्डधारी च अभवत्। दण्डधारी, मृत्युसदृशः, इदं-शवमूल्यं मया प्राप्तम्, अधिकं प्राप्स्यामि, इति इदं-तत्र-तत्र धावन्। “एष मम, एष राज्ञः, एष चाण्डालाधिपस्य,” इति सर्वदिशं धावन्, राजा जीवन् अपि अन्यां योनिम् प्रविष्टः। बहुग्रन्थिबद्धपट्टवाससम् परिधानं, मुखं, बाहु, उदर, जंघा, पादः च श्मशानरजः-भस्मेन लिप्तम्। हस्ताङ्गुल्यः मांसमज्जवसा-लिप्ताः, गम्भीरश्वासः, विविधशवभोज्येन सन्तुष्टः। मृतशिरसः उपहारमालया शिरः शोभितम्, दिवा-निशं न निद्रायते, सदा शोकनिनादेन व्यग्रः। एवं द्वादशमासाः शतवर्षसदृशाः व्यतीताः, स राजा कुटुम्बविहीनः, श्रान्तः। निद्रया अभिभूतः, शरीरं रूक्षं, स्थिरं, मृतवत् शयाने, तत्र शय्यायां अद्भुतं दर्शनं दृष्टवान्। भाग्यप्रभावेन, श्मशानसंसर्गनित्येन, अन्यशरीरे, गुरौ दक्षिणां दत्तवान्। ततः द्वादशवर्षदुःखानन्तरं, विमुक्तिं प्राप्तवान्, स्वयं शूद्रस्त्रीयोनि-जन्म दृष्टवान्। तत्र राजा तस्य काले चिन्तयामास—“यदा अत्र मुक्तः भवामि, तदा दानधर्मादिकं करिष्यामि।” शूद्रबालकः जातमात्रः, श्मशाने सदा शवकर्मणि प्रवृत्तः। सप्तमे वर्षे तत्र द्विजातिः मृतः, सम्बन्धिभिः श्मशानं नीतः, तं निर्धनः धर्मशीलः बालकः दृष्टवान्। तत्र ब्राह्मणाः तेन अपमानिताः, शुल्कं याच्यमानाः, ब्राह्मणाः विश्वामित्रकृत्यं कथयामासुः। “पापिष्ठं अशुभं कर्म कुरु, दुष्कृतिन्! पूर्वं हरिश्चन्द्रः विश्वामित्रेण शूद्रत्वं प्राप्तः। ब्राह्मणसंपत्तिं हरन् पुण्यहानिना शूद्रत्वं प्राप्तः; ब्राह्मणवाक्यं सहनं न शक्नुवन्, कोपेन शप्तः।” “अद्य तव नरकं गच्छ, पापिष्ठ!” इति उक्तमात्रे, राजा स्वप्नावस्थां प्राप्तः। यमदूतान् घोरान् पाशहस्तान् दृष्टवान्, तैः गृहीतः, बलात् नीतः। तत्र दुःखितः, “हाय मातः, हाय पितः, अद्य!” इति विलपन्, नरकं नीतः, उष्णतैलकुम्भे निमज्जितः। तत्र शूलेन, तीक्ष्णधारायुक्तेन छिन्नः, अन्धकारे दुःखितः, पूयशोणितं भक्षितवान्। सप्तवर्षाणि मृतः शूद्रत्वेन तिष्ठन्, प्रतिदिनं नरके दग्धः, अन्यत्र पक्वः। अन्यत्र ताडितः, कम्पितः, हतः, छिन्नः; अन्यत्र खण्डितः, दग्धः, वातेन कम्पितः। एवं शतवर्षाणि नरके प्रतिदिनं व्यतीतानि, नरकपालैः प्रतिदिनं पीडितः। ततः पृथिव्यां पतितः, विष्ठाखादकः श्वा जातः; वान्तखादकः, शीतदग्धः, मासमात्रं जीवितः। ततो गधः, गजः, कपिः, पशुः, अजः, मृगः, बकः, गौः, पक्षी, कृमिः च दृष्टः। मत्स्यः, कूर्मः, वराहः, श्वपदः, कुक्कुटः, शुकः, सारिका, स्थावरः, सर्पः, अन्यानि च देहधारिणि जीवानि दृष्टानि। प्रतिदिनं विविधजीवेषु जन्म दृष्ट्वा, दुःखैः पीडितः, शतवर्षाणि प्रतिदिनं तत्र सहनं कृतवान्।