यदा पुरुषः तेन निधिना निरीक्ष्यते, तदा सः तस्य गुणान् अधिगच्छति, द्विजोत्तम, यथा वीणा-वेणु-मृदङ्गादीनि वाद्योपकरणानि तस्य सम्पत्तौ आगच्छन्ति। सः गायनस्य आयोजनाṃ करोति, नर्तकान् च प्रेषयति, सूतान् सारथीन् विडूषकान् लास्यकुशलान् च सम्पादयति। सः दिवा-निशम् उपभोगान् ददाति, तैः सहैव तेषां भोगान् अनुभूतुम् इच्छति, गणिकादिषु च अनुरागं प्राप्नोति। सः सभासु गच्छति, यं पुरुषं निधानम् इच्छति, तं पुरुषं नन्दाख्यं महद् रजस्तमसमिश्रं निधानम् अपि अनुगच्छति। तेन निरीक्षितः सः महान् अहंकारम् आप्नोति, सर्वविधानि धातवः रत्नानि, शुभधान्यादीनि च लभते। तानि सम्पाद्य, विक्रय-क्रयव्यवहारे अपि प्रवर्तते, स्वजनान् आगतान् गतांश्च पालयति। सः स्वल्पमपि अपमानं न सहते, महर्षे, स्तुतौ तु स्नेहं महान्तं करोति च ददाति। यां यां कामनां चिन्तयति, ताम् सौम्यतां प्राप्नोति, तस्य बह्व्यः पत्न्यः सन्ति, पुत्रजननक्षमाः, अतीव सुन्दरीः च। सुखार्थं नन्दनिधिः सप्त पुरुषान् अनुवर्तते, तस्य गमनसमये तु, नरश्रेष्ठ, एकाष्टांशमात्रं फलम् अवशिष्यते। सर्वेभ्यः तेषां दीर्घायुः दत्तम्, स्वबान्धवान् आगतान् च पालयति। अन्यस्मिन् लोके अपि तेषां नन्दः एतानि करोति, किन्तु तेन न मान्यते; तत्र सहवासिनां मध्ये स्नेहः न जायते। पूर्वसखिषु उदासीनः भवति, अन्येषु स्नेहम् उपजायते; एवं सत्त्व-रजस्संयुक्तं महन्निधिः अपि प्रवर्तते। तत् निधानं नीलाख्यं, येन सह पुरुषः तस्य स्वभावम् अधिगच्छति, वस्त्राणि, कर्पासम्, धान्यं, फलानि, पुष्पाणि च प्राप्नोति। मुक्ताफलानि, प्रवालानि, शङ्खं, शुक्तिकां, काष्ठादीनि, जलसम्भूतानि च सर्वाणि लभते, मुनिश्रेष्ठ। तेषां विक्रय-क्रये प्रवर्तते, अन्यत्र मनः न रमते; तडागान् जलाशयान् उद्यानानि च निर्माति। नद्याः बन्धान् करोति, वृक्षान् रोपयति; गन्धान् पुष्पादीनि उपभुज्य पुनः जातः भवति। त्र्यंशपर्यन्तं स्थितं नोलाख्यं निधानं विद्यात्, रजस्तमसमिश्रं शङ्खाख्यं च। तेन अपि, ब्राह्मण, पुरुषः तस्यैव गुणैः युक्तः भवति; किन्तु तत् केवलं एकस्यैव, अन्यस्य न गच्छति। यस्य निधानं शङ्खः, क्रौष्टुकी, तस्य स्वभावं शृणु; सः स्वयमेव उत्तमान्नं भुङ्क्ते, उत्तमवस्त्राणि धारयति। तस्य परिचारकाः हीनान्नं भुञ्जते, न च उत्तमानि वस्त्राणि धारयन्ति; सः स्वपत्नीभ्रातृपुत्रकलत्रादिषु दानशीलः न भवति; शङ्खनिधिप्राप्तः सदा स्वजीवनमात्रं चिन्तयति। एवं पुरुषाणां धनदाः देवताः इति एतानि निधीनि प्रसिद्धानि। यानि निधीनि मिश्रितानि, तानि तेषां स्वभावानुसारं फलानि ददाति; यथोक्तं तु, दृश्यते तस्य निधानस्य स्वभावानुरूपं फलम्। एवं, मार्कण्डेय उवाच—स्वपुरीं प्राप्तः राजा तं ब्राह्मणं सधर्मपत्नीं हृष्टौ ददर्श। ब्राह्मणः उवाच—राजेन्द्र, धर्मरक्षणेन अहं तृप्तः, तव धर्मज्ञानात् मम भार्या पुनः प्राप्ता। राजा उवाच—ब्राह्मणश्रेष्ठ, स्वधर्मनिष्ठया त्वं तृप्तः; वयं तु दुःखिताः, येषां पत्न्यः गृहेषु न सन्ति। ब्राह्मणः उवाच—राजन्, यदि सा वन्यपशुभिः भुक्ता आसीत्, किं त्वया अन्यां पत्नीं न गृहीता? क्रोधेन धर्मः न रक्षितः। राजा उवाच—मम प्रिया न पशुभिः भुक्ता, जीवति च, तस्याः आचरणं निर्मलम्; कथं अहं एवं कुर्याम्? ब्राह्मणः उवाच—यदि तव पत्नी जीवति, न च पतिता, तर्हि ताम् अपत्नीं कृत्वा कं पापं कृतवान्? राजा उवाच—ब्राह्मण, पुनराप्ता अपि सा मयि नित्यं वैरिणी; दुःखदायिनी, न हि सुखदायिनी, मयि स्नेहं न करोति। अतः, तां मयि अनुरक्तां कर्तुं यत्नं कुरु। ब्राह्मणः उवाच—तव तुष्ट्यर्थं हितं कर्म मित्रकामैः करिष्यते; तव पत्नीं तुभ्यं स्नेहवत् करिष्यामि। सा एव पतिपत्न्योः परमकारणम्, नृपश्रेष्ठ; पत्नीपुत्रयोः तान्तवेष्टिं करिष्यामि। यत्र तव सुश्रोणिः पत्नी वसति, तस्मात् सा तव समीपं नीत्वा, तव परं स्नेहं प्राप्स्यति। एवं उक्तः, राजा सर्वाणि द्रव्याणि आनयामास; तं ब्राह्मणश्रेष्ठः तद् विधिना कर्म अकुरुत। सः ब्राह्मणः सप्तवारं तं यज्ञं पुनः पुनः राज्ञः पत्नीसंयोगार्थं अकुरुत। यदा तस्या पतिस्नेहः जातः, तदा महर्षिः तं राजानम् उवाच। एषा, नरश्रेष्ठ, यया तान्तवेष्ट्या आनीता, ताम् आनय; तया सह सुखानि भुञ्जीथाः, श्रद्धया यज्ञांश्च कुरु। एवं ब्राह्मणेन उक्तः, राजा विस्मितः सन् तं सत्यधृतिं निशाचरं स्मृतवान्। स्मृतिमात्रेण सः त्वरितम् आगत्य, महर्षये प्रणम्य, "किं करोमि?" इति उवाच। राज्ञा सर्वं विस्तार्य निवेदितम्; सः पातालं गत्वा, राज्ञ्याः पत्नीं आनयत्, समर्पयामास च। सा स्नेहेन आनीता, पतिं दृष्ट्वा, हर्षपूर्णा, पुनः पुनः "अनुग्रहीतो भव" इति उवाच। ततः राजा उत्सुकः, अहंकारिणीं पत्नीं आलिङ्ग्य, "प्रिय, अहं पूर्वमेव तृप्तः अस्मि—किं पुनः एतद् भाषसे?" इति उवाच।