स्वभावेन स एव तं प्रकारं आचरति, तस्य च पुत्रपौत्रपरम्परायां जाताः तद्वद्भावसम्पन्नाः भवन्ति। स पूर्वसमृद्धिमेव धारयति, न च जनान् उत्सृजति; मकराख्यं यत् निधिरस्ति, तद् तामसिकं ज्ञायते। सत्त्वशीलोऽपि पुरुषः तमसा अधिकृतः भवति; शरांश्चासि-धनुषी चर्म च लभते। तीक्ष्णास्त्रविक्रये रतिः, नृपैः सह संधयः, वीर्यशीलानां नृपप्रियाणां दानप्रदाने च प्रवृत्तिः तस्य भवति। स शस्त्रविक्रयणक्रयणेष्वेव तुष्टिं लभते, अन्यत्र न; एषा वृत्तिः केवलं एकस्यैव, न च सुतादिषु गच्छति। धनहेतोः चौरैः वा संग्रामे वा नश्यति; कच्छपाख्यं तद् निधिं तस्मिन्पुरुषे पश्यन्ति। तमसा तेन अधिकृतः स्यात्, स तु तामसिको निधिः; पुण्येन तु सर्वविधव्यवहारेषु प्रवर्तते। स कस्यापि कर्म न प्रकाशयति; यथा कच्छपः स्वाङ्गानि संहरति, तथैव सः। एवं स मनः संयम्य निवृत्तः तिष्ठति; न ददाति, न च भुङ्क्ते, नाशभयात् सदा चिन्तितः। भूमौ निधिं स्थापयति, स च निधिः केवलं एकस्यैव; अन्यः तु राजसः निधिः मुकुन्दाख्यः। येन पुरुषः दृष्टः स्यात्, स तस्य गुणान् प्राप्नोति, द्विजश्रेष्ठ; वीणा, वंशी, मृदङ्गादीनि वाद्यविषयः स्यात्। गायनव्यवस्था, नर्तकानां च व्यवस्था, सूतानां, सारथीनां, हास्यकाराणां, लास्यविद्यायाः च प्रवर्तनं करोति। स दिवानिशं भोगान् ददाति, तैः सह भुङ्क्ते च, द्विजवर; गणिकादिषु च अनुरागं वर्धयति। सभासु गच्छति, यं पुरुषं निधिः विन्दति, तं तस्य अनुयायि महान् निधिः नन्दाख्यः, राजस्तमसमयः। तेन दृष्टः स पुरुषः महदहंकारं प्राप्नोति; सर्वाणि धातवः, रत्नानि, शुभधान्यानि च लभते। तानि स्वीकृत्य, विक्रयक्रयणेषु प्रवर्तते; स्वजनानां च आगतानां च आधारभूतः भवति। लघ्वपि तिरस्कारं न सहते, महर्षे; स्तुतौ तु महत्स्नेहं करोति, ददाति च। यद् यद् कामयते, तत्र सौम्यता प्राप्यते; बह्व्यः पत्न्यः, सन्तत्यः, अतीव सुन्दरीः च तस्य भवन्ति। सुखहेतोः नन्दनिधिः सप्तसु पुरुषेषु अनुयायि; तस्य निर्गमे, नरश्रेष्ठ, अष्टमांशमात्रं तस्य फलम् अवशिष्टं भवति। स निधिः तेषां दीर्घायुषः करोति; बन्धुषु, आगतेषु च, यथोचितं ददाति। परत्रापि तेषां नन्दः एवं करोति, किन्तु तत्र मान्यत्वं नास्ति; सहवासिनां मध्ये स्नेहः न जायते। स पूर्वमित्रेषु उदासीनः, अन्येषु स्नेहं करोति; तथैव सत्त्वराजससम्पन्नो महानिधिः आचरति। स नीलाख्यः निधिः; येन युक्तः, तस्य स्वभावोऽपि तादृशः; वस्त्राणि, कर्पासं, धान्यानि, फलानि, पुष्पाणि च लभते। मुक्ताफलानि, प्रवालानि, शंखानि, शुक्तिकादीनि, काष्ठादीनि, जलसम्भूतानि च सर्वाणि प्राप्नोति, महर्षे। तेषां विक्रयक्रयणेषु प्रवृत्तः, अन्यत्र मनः न रमते; तडागानि, जलाशयानि, उद्यानानि च निर्माति। नद्याः बन्धानि करोति, वृक्षान् रोपयति; गन्धपुष्पादिसुखं भुक्त्वा, पुनः जन्म लभते। नोलाख्यः निधिः त्रिषु पीढिषु तिष्ठति; अन्यः तु राजस्तमससम्भूतः शङ्खाख्यः निधिः। तेनापि, ब्राह्मण, पुरुषः यथागुणं नीयते; स च केवलं एकस्यैव, नान्यस्य गच्छति। यस्य निधिः शङ्खः, क्रौष्टुकि, तस्य स्वरूपं शृणु: स एव उत्तमान्नं भुङ्क्ते, उत्तमवस्त्राणि धारयति। तस्य परिचारकाः हीनान्नं भुञ्जते, न च उत्तमानि वस्त्राणि धारयन्ति; स पत्नीभ्रातृपुत्रवधूस्वजनादिषु उदारदातृत्वं न करोति; शङ्खनिधियुक्तः स्वपोषणमात्रं सदा चिन्तयति। एवं पुरुषाणां धनदाः देवताः एते निधयः प्रसिद्धाः। ये निधयः मिश्राः, तेषां फलम् मिश्रगुणानुसारं भवति; यथा वर्णितं, दृश्यते निधेः स्वभावात् तादृशं फलम्। ततः, स्वपुरीं प्राप्तः राजा तं ब्राह्मणं धर्मपत्नीसमेतं हृष्टमनसौ अपश्यत्। ब्राह्मणः उवाच—राजन्, धर्मरक्षणेन मया संतोषः लब्धः; तव धर्मज्ञानात् मम पत्नी प्रत्यानीयते। राजा उवाच—त्वं स्वधर्मनिष्ठया सन्तुष्टः, ब्राह्मणश्रेष्ठ; वयं तु दुःखिताः, यः यस्य पत्न्यः गृहे न सन्ति। ब्राह्मणः उवाच—राजन्, यदि सा वन्यपशुभिः भुक्ता, तर्हि त्वं अन्यां कथं न गृहीतवान्? क्रोधेन तत्त्वं धर्मं न रक्षितवान्। राजा उवाच—मम प्रिया न पशुभिः भुक्ता, सा जीवति, तस्याः आचारोऽपि निर्मलः; कथं तादृशं कर्तुं शक्यम्? ब्राह्मणः उवाच—यदि तव पत्नी जीवति, न चापराधिनी, तर्हि तां पत्नीमिव अकृत्वा, किं पापं कृतम्? राजा उवाच—अपि प्रत्यानीयापि सा मयि सदा वैरिणी; दुःखं जनयति, न सुखं, न च मयि स्नेहं करोति। अतः, तां मयि अनुरक्तां कर्तुं त्वया यत्नः क्रियेताम्। ब्राह्मणः उवाच—तव तृप्त्यर्थं, मैत्रीकामिनां हितं कर्म करिष्यन्ति; तां तव स्नेहयुक्तां करिष्यामि। सा एव पतिपत्न्योः स्नेहस्य परं कारणम्, नराधिप; तस्याः पुत्रस्य च तान्तवेष्टिं करिष्यामि।