सा तदा प्रविश्य, स्वकीयं नवजातं शिशुं च गृह्णाति, यः च जनयित्री सुतं तत्रैव शीघ्रं परित्यजति, द्विजोत्तम। सा च जन्महर्त्रीति विख्याता, तीव्रा च मांसभक्षिणी; तस्मात् प्रसूतिगृहे सदा सतर्कतया रक्षणं कर्तव्यम्। यदि स्मृत्यभावेन वा, रिक्तगृहेषु वासेन वा, तस्याः पुत्रः प्रचण्डः नाम, सर्वं नाशयति। तस्याः पौत्रेभ्यः लक्षशः लीकाः जायन्ते, अष्टौ च वर्णाः चाण्डालाः, दण्डपाशधराः भीषणाः च। तदा, क्षुधया पीडिता ये चाण्डालवंश्या लीकाः, परस्परं त्वरया धावन्ति, अन्योन्यं भोक्तुम् इच्छन्तः। किंतु प्रचण्डः ताः लीकाः संयम्य, तेषां मध्ये नियमं स्थापयामास; स नियमः शृणु। अद्यप्रभृति यः लीकाभ्यः आश्रयं ददाति, तं अहं घोरं दण्डं दास्यामि—अत्र न संशयः। यदि चाण्डालवंश्याः लीकाः गृहे प्रसूयन्ते, तदा पूर्वसंसर्गः तत्रैव विनश्यति। सा द्वे कन्ये प्रसूते—एकां या पुरुषाणां स्त्रीणां च तेजो हरति, अपरां वातरूपिणीं, अपरां चारूपिणीं; एतान्यस्याः आयुधानि। गर्भसमाप्तौ सा वातरूपिणी यस्य कस्य अपत्यं क्षिपति, स च पुरुषः वातशुक्रग्रहितः भवति, तथा स्त्री अपि। अरूपिणी च यं यं समीपगच्छति, तं तं तेजोहरं कुर्यात्, विशेषतः यः पुरुषः मांसभक्षी, अभिषिक्तः विना अश्नाति, अथवा अनुचितं खादति। या तु द्वितीया दुश्चेष्टा, भ्रुकुटीरूपा, तस्याः द्वौ पुत्रौ मनुष्येषु विख्यातौ, हानिकरौ। यः पुरुषः वा स्त्री वा अशुचिः, अपवादप्रियः, चपलः, दुष्टसंगप्रियः, तस्य तेजः नश्यति। एते द्वौ येन केनचिद् द्वेषेण ग्रहीष्यतः—मातुः, भ्रातुः, मित्रस्य, प्रियजनस्य, बन्धोः, वा अपरजनस्य। द्वेष्यः पुरुषः नश्यति, धर्मे वा अर्थे; एकः तु स्वगुणैः एव पापिनां कर्माणि लोके प्रकाशयति। द्वितीयः तु अन्येषां गुणमित्रसमाजान् हरति; एवं सर्वे एते दुष्टसहाया व्याधेः अपत्यानि, येषां पापकर्म लोके व्यापृतम् अस्ति। अथ क्रौस्तुकिः उवाच—भगवन्, त्वया मम सविस्तरं सर्वं आख्यातम्, स्वारोचिषस्य कर्म जन्म च। अधुना, या पद्मिनीति विख्याता विद्या, या भोगप्रदा, तस्या निधीनां च विस्तारतः श्रुतुम् इच्छामि। अष्टौ निधयः सन्ति—तासां रूपं, स्वभावं, स्वरूपं च, यथावद् विज्ञाय, मे निवेदय। मार्कण्डेय उवाच—सा पद्मिनीति विद्या लक्ष्मीः एव, निधयः तु तस्याः निकेतनानि; ताः ते कथयामि शृणु। तासु पद्मः, महापद्मः, मकरः, कच्छपः; मुकुन्दः, नन्दकः, नीलः, शङ्खः च अष्टमः निधिः। यदा श्रीः सन्निहिता, तदा एते सर्वे परिपूर्णा भवन्ति, तस्मात् सिद्धिः अपि तासु एव जायते; अष्टौ एते निधयः तव उक्ताः, हे क्रौस्तुकि। देवकृपया, साधुसंगेन च, पुरुषस्य धनसमृद्धिः एतेषु उपायेषु सदा दृश्यते। तस्य स्वरूपं विस्तारतः मम शृणु—पूर्वं पद्मः नाम निधिः आसीत्; यः तं लभते, तस्य पुत्रस्य, पौत्रस्य, तेषां च वंशजस्य, सः सदा दानशीलः भवति, तेन च नियंत्र्यते। सा निधिः सात्त्विकी, महाभोग्या, हिरण्यरजतताम्रादीनां च उपार्जनकारिणी। सः तेषां विक्रयविक्रयं महता करोति, यज्ञदानानि च आचरति। तेन हेतुनाऽसौ सभाः, देवालयांश्च निर्माति। अन्यो निधिः महापद्मः, सः अपि सात्त्विकः। येन नियंत्रितः पुरुषः, सः पद्मरागादिरत्नान्युपार्जयति। मुक्तामणीनां प्रवालानां च विक्रयं करोति, योगनिष्ठेभ्यश्च वासस्थानानि प्रयच्छति। सः स्वभावेनैव एवं आचरति, तस्य च सुतपौत्राः तद्वृत्त्या एव जायन्ते। पूर्वसमृद्धिं एव रक्षति, जनान् च न परित्यजति। मकराख्या निधिः तामसी संज्ञिता। येनापि सत्त्वशीलोऽपि तमसा अधिकृतः भवति; सः शरांश्च, खड्गांश्च, धनूंषि, चर्माणि च प्राप्नोति। सः तीक्ष्णास्त्रविक्रये रतः, राज्ञः सख्यं करोति, वीर्यशीलाय दानानि ददाति। केवलं शस्त्रविक्रये एव तस्य रतिः, अन्यत्र न; एषा निधिः एकस्मै एव, न पुत्रपौत्रयोः। सः चौरैः वा युद्धे वा धनहेतोः नश्यति। कच्छपाख्या निधिः तादृशे दृश्यते। सः तमसा अधिकृतः, सा तामसी निधिः; पुण्येन सर्वविविधव्यवहारेषु प्रवर्तते। सः कस्यापि कर्म न प्रकाशयति; यथा कूर्मः स्वाङ्गानि संहरति, तथैव सः। एवं मनः निगृह्य, अन्तर्मुखः भवति; न ददाति, न भुङ्क्ते, हानिभयात् उद्विग्नः। सः निधिं भूमौ निहितवान्, सा निधिः एकस्मै एव; अन्यो निधिः मुकुन्दः, सः राजसः।