नमः हरिपदयोः, याः संसारभयदुःखितानां दुःखानि निवारयन्ति, याः योगिनां शुद्धचित्तानां पूज्यन्ते, ताः पदानि त्वां शुद्धयन्तु। तानि पदानि पृथिव्यां, वायौ, स्वर्गे च व्याप्तानि, तानि तात्त्विकदृष्ट्या परेति। सः हरिः सर्वपापानां निवारणे कुशलः, समुद्रदधि मध्ये नागस्य कण्ठे स्थितः, यः स्वप्राणेन तत्र तैव तरङ्गानां ज्वालां चालयति, यत्र समुद्रः तस्य उपस्थितिम् अनुभवन् नृत्यति। नारायणं, परमपुरुषं, आर्यं नरं, सरस्वतीं च व्यासं च आवाह्य, तदा 'जयति' इति वदेत्। यथा विष्णुः देवेषु प्रथमोऽस्ति, तथा ब्राह्मणेषु मनुषेषु च, तथा कर्णिका सर्वाभरणेषु, तथा वज्रं अस्ति शस्त्रेषु, तथा मनः इन्द्रियेषु, तथा महाभारतम् सर्वशास्त्रेषु प्रथमानि। अत्र जीवनस्य चेष्टाः वर्णिताः, धनं, धर्मं, कामं, मोक्षं च, तेषां परस्परसम्बन्धानां च विशेषरूपाणां च। एषः धर्मस्य प्रथमा शास्त्रं, धनस्य उच्चतमं, कामस्य श्रेष्ठतमं, मोक्षस्य च सर्वोत्तमं ग्रन्थः। चतुर्विधजीवने स्थिरतायाः आचारं च साधनं, हे भाग्यशाली, ज्ञानी व्यासेन शिक्ष्यते। एवं व्यासेन महती कार्यं सम्पादितं, यद् ग्रन्थः सर्वसमावेशी, प्रतिकूलतायाः अतिक्रमणं न करोति। व्यासवाक्येन जलदं वदनं, यः मिथ्याप्रतिपत्तीनां वृक्षान् उपद्रुत्य, वेदपर्वतात अवतिर्य, पृथिवीमपि मृद्विना मुक्तां कृतवती। एषः वेदस्य महानदी, कृष्णसुतस्य व्यासस्य, जलपात्राणां ध्वनिना महाकाकाः, कथा-पद्मं तस्य केन्द्रं, च विस्तारिणं कथेः जलम्। अतः एषः भारतः, अर्थे समृद्धः, व्याप्ति-गुणः, यथा तस्य तत्त्वं ज्ञातुं इच्छामि, हे पूज्य। किमर्थं जनार्दनः, गुणातीतः, मानवजन्म ग्रहणं कृतवान्, सः वासुदेवः, विश्वस्य सृष्टिः, धारणा, लयस्य कारणं? तथा पाण्डवसुतानां एकैकस्य रानी कृतज्ञा, किंतु पञ्चानां, किमर्थं? एतेषां विषये महती शङ्का अस्ति। किमर्थं बलदेवः, ब्रह्महत्यापापं निवारयितुं, तीर्थयात्रां कृतवान्, हलं अस्त्रं धृतवान्? तथा द्रौपदीसुताः, महाबलाः, पतिविहीनाः, पाण्डवसुताः, निःसङ्कटाः, कथं मृता इव? एतेषां सर्वाणां विषयाणां, विस्तृतं मम ज्ञातुं प्रार्थये, यः सदा चित्तानां भ्रमितानां बोधं ददाति। एतेषां वाक्यानां श्रुत्वा, महर्षिः मार्कण्डेयः, दशाष्टकदोषात् मुक्तः, भाषितुं प्रारम्भितवान्। मार्कण्डेयः वदति: "इदानीं कर्मकाले आगतम्, हे प्रबुद्ध, किन्तु विस्तृतवचनाय एषः उचितः कालः न।" यदापि वदन्ति, तानां विषये अद्य वदामि, हे जैमिनि; एवं च, पक्षिणः तव शङ्कां निवारयिष्यन्ति। पिङ्काक्षः, विभोद्धः, सुपुत्रः, सुमुखः, द्रोणस्य पुत्राः, एतेषां पक्षिणां मध्ये प्रथमा, सत्यज्ञाः, शास्त्रविचारकाः। तेषां बुद्धिः वेदेषु शास्त्रेषु च अर्थं ज्ञातुं विघ्नविहीनः अस्ति; ते विंध्यपर्वते गुफायां वसन्ति—तेषां समीपं गत्वा तव प्रश्नानां पृच्छ। एवं मार्कण्डेयेन ज्ञानेन सम्बोधितः, महर्षिः चित्तवृत्तिभिः चकितः, वदति। जैमिनिः वदति: "एषः तु अद्भुतः, हे ब्रह्मन्, यत् पक्षिणां वाक्यं मानववाक्यं यथा, यः तव पक्षिणः अत्यन्तदुर्लभज्ञानं प्राप्नुवन्ति।" यदि ते पशवः जन्तवः, तर्हि किमर्थं तेषां ज्ञानं प्राप्नुवन्ति? किमर्थं द्रोणस्य पुत्राः पक्षिणः इति कथ्यन्ते? कः एषः प्रसिद्धः द्रोणः, यस्य चत्वारः पुत्राः, धर्मज्ञानं च गुणं धारयन्ति, महात्मानः इति कथ्यन्ते? मार्कण्डेयः वदति: "श्रुत्वा ध्यानपूर्वकं यद्वर्तते नन्दने, इन्द्रस्य च देवतानां सङ्गमे।" नारदः, नन्दने, इन्द्रं, देवतासु, नर्तकाणां समूहं, तेषां मुखेषु दृष्टिं स्थिरितवान्। यथा तं दृष्ट्वा, तस्य महर्षिः, इन्द्रः उठित्वा, तस्य आसनं सम्मानपूर्वकं प्रदास्यति। दिव्याः स्त्रियः तं दृष्ट्वा, इन्द्रं, तस्य महाशक्तिम्, नमस्कृत्य, तं च महर्षिं, विनीतः स्थितः। सम्मानितः, इन्द्रसहितः, नारदः उचितं प्रणामं कृत्वा, सुखदं संवादं प्रवृत्तवान्। इन्द्रः वदति: "तदा, संवादे, इन्द्रः महर्षिं प्रति वदति: 'यस्य नर्तकीं तव इच्छति, तस्य आदेशं दत्त्वा।'" रम्भा, कर्कशा, उर्वशी, तिलोत्तमा, घृताची, मेनका, यः तव प्रियः। इन्द्रवाक्यं श्रुत्वा, द्विजश्रेष्ठः नारदः, विचार्य, विनीतं स्थितानां अप्सराणां प्रति वदति। "येषां मध्ये, यः स्वगुणे, सौन्दर्ये च श्रेष्ठा, तस्य नृत्यं मम समक्षं करोति।" "यः गुणहीनः, सौन्दर्यहीनः, तस्य नृत्ये सफलता न संभवति; यथा उचिताधारं विना नृत्यं केवलं अनुकरणं।" तस्मिन् क्षणे, प्रत्येकः तेषां नमस्कृत्य वदति, "अहं गुणे श्रेष्ठः, न त्वं, न च त्वम्," एवं प्रत्येकः प्रकटयति। मार्कण्डेयः वदति: "तेषां चित्तवृत्तिं दृष्ट्वा, धन्यः इन्द्रः वज्रपाणिः वदति, 'साधकः पृच्छतु; सः गुणे श्रेष्ठः प्रकटयिष्यति।'" तेषां प्रश्नितः, इन्द्रस्य इच्छया, नारदः वदति; श्रुत्वा, हे जैमिनि, यद् तस्मिन् समये वदति। "यस्या अपि शक्त्या महर्षिं दुर्वासा, यः तपस्याम् स्थितः पर्वते, तस्य गुणे श्रेष्ठा मम मन्यते।" एवं च, मार्कण्डेयेन कथितं, यद् नारदेन वदितं, यः गुणे श्रेष्ठा इति।