ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਨਸ੍ਤਾਸੁ ਪ੍ਰਣष੍ਟਾਸੁ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤਾਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਾਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਮ੍॥੪੯.

ਜਦ ਉਹ ਜੜੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਫਿਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੱਬ ਹੈ।

ਸ ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ । ਵਤ੍ਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਮੇਰੁਨ੍ਤੁ ਦੁਦੋਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿਭੁਃ॥੪੯.

ਫਿਰ, ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਸਮਝੀ, ਉਹ ਨੇ ਸੂਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਾਇਆ।

ਦੁਗ੍ਧੇਯਂ ਗੌਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਯਾਨਿ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ । ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤਾਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਪੁਨਃ॥੪੯.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉੱਤਲੀ ਪਰਤ 'ਤੇ ਅਨਾਜ ਉੱਗ ਆਇਆ; ਉਹ ਬੀਜ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ, ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ।

ਓषਧ੍ਯਃ ਫਲਪਾਕਾਨ੍ਤਾ ਗਣਾਃ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਵ੍ਰੀਹਯਸ਼੍ਚ ਯਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗੋਧੂਮਾ ਅਣਵਸ੍ਤਿਲਾਃ॥੪੯.

ਫਲ ਪੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਦੇ ਸੱਤਾਰਾਂ ਸਮੂਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਚੌਲ, ਜੌ, ਗਹੂੰ, ਬਾਜਰਾ ਤੇ ਤਿਲ।

ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵੋ ਹ੍ਯੁਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਕੋਰਦੂषਾਃ ਸਚੀਨਕਾਃ । ਮਾषਾ ਮੁਦ੍ਗਾ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਪਾਵਾਃ ਸਕੁਲਤ੍ਥਕਾਃ॥੪੯.

ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਉਦਾਰਾ, ਕੋਰਦੂਸ਼ਾ, ਚੀਨਕਾ; ਮਾਸ, ਮੁੰਗ, ਮਸੂਰ, ਨਿਸ਼ਪਾਵ ਤੇ ਕੁਲਥ।

ਆਢਕਾਸ਼੍ਚਣਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗਣਾਃ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਓषਧੀਨਾਨ੍ਤੁ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਣਾਂ ਜਾਤਯਃ ਪੁਰਾ॥੪੯.

ਆਢਾਕ ਤੇ ਚਣ ਵੀ, ਇਹ ਸੱਤਾਰਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਹਨ।

ਓषਧ੍ਯੋ ਜਜ੍ਞਿਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ । ਵ੍ਰੀਹਯਸ਼੍ਚ ਯਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗੋਧੂਮਾ ਅਣਵਸ੍ਤਿਲਾਃ॥੪੯.

ਉੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ, ਚੌਦਾਂ ਹਨ: ਚੌਲ, ਜੌ, ਗਹੂੰ, ਬਾਜਰਾ ਤੇ ਤਿਲ।

ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸਪ੍ਤਮਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਅष੍ਟਮਾਸ੍ਤੁ ਕੁਲਤ੍ਥਕਾਃ । ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾਸ੍ਤ੍ਵਥ ਨੀਵਾਰਾ ਯਤ੍ਤਿਲਾ ਸਗਵੇਧੁਕਾਃ॥੪੯.

ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ ਸੱਤਵੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਲਥ ਅੱਠਵੀਂ; ਸ਼ਿਆਮਕਾ, ਨਿਵਾਰਾ, ਯਤਤਿਲ ਤੇ ਗਵੇਧੁਕ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਾ ਮਰ੍ਕਟਕਾਸ੍ਤਥਾ ਵੇਣੁਯਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਓषਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼॥੪੯.

ਕੁਰਵਿੰਦ, ਮਰਕਟਕ ਤੇ ਵੇਣੂਯਵ ਵੀ; ਇਹ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਜੜੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਯਦਾ ਪ੍ਰਸृष੍ਟਾ ਓषਧ੍ਯੋ ਨ ਪ੍ਰਰੋਹਨ੍ਤਿ ਤਾਃ ਪੁਨਃ । ਤਤਃ ਸ ਤਾਸਾਂ ਵृਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਾਰ੍ਤੋਪਾਯਞ੍ਚਕਾਰ ਹ॥੪੯.

ਜਦ ਜੜੀਆਂ ਚੌਕ-ਚੌਕ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਮੁੜ ਉੱਗੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਧ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਖੇਤੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਣਾਇਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਹਸ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਕਰ੍ਮਜਾਮ੍ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯਥੌषਧ੍ਯਃ ਕृष੍ਟਪਚ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਜਜ੍ਞਿਰੇ॥੪੯.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਰੱਬ ਹੈ, ਨੇ ਹੱਥ ਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਦ੍ਹੀ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜੜੀਆਂ ਜੋ ਖੇਤੀ ਕਰ ਕੇ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ।

ਸਂਸਿਦ੍ਧਾਯਾਨ੍ਤੁ ਵਾਰ੍ਤਾਯਾਂ ਤਤਸ੍ਤਾਸਾਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਯਥਾਗੁਣਮ੍॥੪੯.

ਜਦ ਖੇਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਤੇ ਗੁਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਹੱਦਾਂ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ । ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਪਾਲਿਨਾਮ੍॥੪੯.

ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਸ ਨੇ ਵਰਗਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ।

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਵਤਾਮ੍ । ਸ੍ਥਾਨਮੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇष੍ਵਪਲਾਯਿਨਾਮ੍॥੪੯.

ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ।

ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਮਾਰੁਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਮਨੁਵਰ੍ਤਤਾਮ੍ । ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਾਤੀਨਾਂ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤਤਾਮ੍॥੪੯.

ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਰੁਤ ਦਾ ਸਥਾਨ; ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗਾਂਧਰਵ ਦਾ ਸਥਾਨ।

ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮृषੀਣਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍ । ਸ੍ਮृਤਂ ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਯਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦੇਵ ਗੁਰੁਵਾਸਿਨਾਮ੍॥੪੯.

ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षੋਣਾਨ੍ਤੁ ਯਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਤਦ੍ਵੈ ਵਨੌਕਸਾਮ੍ । ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨ੍ਯਾਸਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਯੋਗਿਨਾਮਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮਿਤਿ ਵੈ ਸ੍ਥਾਨਕਲ੍ਪਨਾ॥੪੯.

ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਵਣਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਘਰ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ; ਤੇ ਜੋਗੀ ਲਈ ਅਮਰ ਸਥਾਨ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ।

ਭਾਸ੍ਕਰਾਦृष੍ਟਸ਼ਯ੍ਯਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸਲਿਲਾਨਿ ਚ । ਸੂਰ੍ਯਾਵਲੋਕਦੀਪਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਗੇਹਾਨਿ ਭਾਜਨਮ੍॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪਲੰਗ ਪਏ ਹੋਣ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦੀਵੇ ਜਲਦੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਘਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਵਾਸਨ ਹੋਵੇ — ਉਹ ਘਰ ਤੇਰਾ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਯਤ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਾ ਚਨ੍ਦਨਂ ਵੀਣਾ ਆਦਰ੍ਸ਼ੋ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿषੀ । ਵਿषਾਜ੍ਯਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤਦ੍ਗृਹਂ ਨ ਤਵਾਸ਼੍ਰਯਃ॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਨ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਵੀਣਾ ਵੱਜਦੀ ਹੋਵੇ, ਆਇਨਾ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਘੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵੱਖਰੇ ਰੱਖੇ ਹੋਣ — ਉਹ ਘਰ ਤੇਰੀ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਯਤ੍ਰ ਕष੍ਟਕਿਨੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਯਤ੍ਰ ਨਿष੍ਪਾਵਵਲ੍ਲਰੀ । ਭਾਰ੍ਯਾ ਪੁਨਰ੍ਭੂਰ੍ਵਲ੍ਮੀਕਸ੍ਤਦ੍ਯਕ੍ਸ਼ ! ਤਵ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਖ਼ਤ ਹੋਣ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਹੋਣ, ਜਿੱਥੇ ਪਤਨੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚੀਟੀ ਦੇ ਟੇਕ ਹੋਣ — ਯਕਸ਼ਾ! ਉਹ ਤੇਰਾ ਘਰ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਗृਹੇ ਨਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਰਯਂ ਤਾਵਤੀਸ਼੍ਚ ਗਾਃ । ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ੍ਧਨਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਗृਹਂ ਵਸਤਿਸ੍ਤਵ॥੫੦.

ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮਰਦ, ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ, ਤੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਗਾਂਵਾਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ — ਉਹ ਘਰ ਤੇਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।

ਏਕਚ੍ਛਾਗਂ ਦ੍ਵਿਵਾਲੇਯਂ ਤ੍ਰਿਗਵਂ ਪਞ੍ਚਮਾਹਿषਮ੍ । षਡਸ਼੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਂ ਗृਹਂ ਯਕ੍ਸ਼ਾਸ਼ੁ ਸ਼ੋषਯ॥੫੦.

ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਕਰਾ, ਦੋ ਭੇੜਾਂ, ਤਿੰਨ ਗਾਂਵਾਂ, ਪੰਜ ਭੈਸਾਂ, ਛੇ ਘੋੜੇ, ਤੇ ਸੱਤ ਹਾਥੀ ਹੋਣ — ਯਕਸ਼ਾ, ਉਹ ਘਰ ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਕਾ ਦੇ।

ਕੁਦ੍ਦਾਲਦਾਤ੍ਰਪਿਟਕਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸ੍ਥਾਲ੍ਯਾਦਿਭਾਜਨਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾਨਿ ਤਵ ਦਦ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਮ੍॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਕਲ, ਦਰਾਤੀ, ਟੋਕਰੀ, ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਆਦਿ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਸੁੱਟੇ ਹੋਣ — ਉਹ ਥਾਂ ਤੇਰੀ ਪਨਾਹ ਬਣੇ।

ਮੁਸਲੋਲੂਖਲੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਾਸ੍ਯਾ ਤਦ੍ਵਦੁਦੁਮ੍ਬਰੇ । ਅਵਸ੍ਕਰੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਣਞ੍ਚ ਯਕ੍ਸ਼ੈਤਦੁਪਕृਤ੍ ਤਵ॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਖਲ ਤੇ ਮਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਹੋਣ, ਜਿੱਥੇ ਉਦੁੰਬਰ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚੁਗਲਖੋਰੀ ਹੋਵੇ — ਯਕਸ਼ਾ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।

ਲਙ੍ਘ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰ ਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਪਕ੍ਵਾਪਕ੍ਵਾਨਿ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ । ਤਦ੍ਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਯਥੇष੍ਟਂ ਚਰ ਦੁਃ ਸਹ॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਕੱਚਾ ਅਨਾਜ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਐਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ — ਉਥੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰ।

ਸ੍ਥਾਲੀਪਿਧਾਨੇ ਯਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਰ੍ਦਤ੍ਤੋ ਦਰ੍ਵੋਫਲੇਨ ਵਾ । ਗृਹੇ ਤਤ੍ਰ ਦੁਰਿष੍ਟਾਨਾਮਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਃ॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕੜਚੀ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਘਰ, ਜਿੱਥੇ ਅਸ਼ੁਭ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸ।

ਮਾਨੁषਾਸ੍ਥਿ ਗृਹੇ ਯਤ੍ਰ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰਂ ਮृਤਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਤਤ੍ਰ ਯਕ੍ਸ਼ ! ਤਵਾਵਾਸਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇषਾਞ੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਡੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਏ ਰਹਿਣ — ਉਥੇ, ਯਕਸ਼ਾ! ਤੇਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ।

ਅਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਯੇ ਵੈ ਬਨ੍ਧੋਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਤਥੋਦਕਮ੍ । ਸਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਸੋਦਕਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਤਾਨ੍ ਨਰਾਨ੍ ਭਜ॥੫੦.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਪੀੰਡ ਤੇ ਸੋਦਕ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ — ਉਸ ਵੇਲੇ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸ।

ਯਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਪਹਾਪਦ੍ਮੌ ਸੁਰਭਿਰ੍ਮੋਕਾਸ਼ਿਨੀ । ਵृषਭੈਰਾਵਤੌ ਯਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ਗृਹਂ ਤ੍ਯਜ॥੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਗੰਧਤ ਗਾਂ ਤੇ ਘਾਹ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਭੈਰਵ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਬਲਦ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਦੇ।