ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਕ੍ਤਞ੍ਚਰੇਭ੍ਯੋ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਬਲਿਮਾਕਾਸ਼ਤੋ ਹਰੇਤ੍ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਨਿਰ੍ਵਪੇਚ੍ਚੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਮੁਖਸ੍ਥਿਤਃ ॥ ੨੯.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਭੋਗ ਰੱਖੇ; ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਏ।

ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਤਤ੍ਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸੁਸਮਾਹਿਤਮਾਨਸਃ । ਤਤਸ੍ਤੋਯਮੁਪਾਦਾਯ ਤੇष੍ਵੇਵਾਚਮਨਾਯ ਵੈ ॥ ੨੯.

ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਮਨੁੱਖ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਏ।

ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਉਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ । ਏਵਂ ਗृਹਬਲਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗृਹੇ ਹृਹਪਤਿਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ॥ ੨੯.

ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਭੋਗ ਰੱਖੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਿਹਪਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਪ੍ਯਾਯਨਾਯ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਤ੍ਸਰ੍ਗਮਾਦਰਾਤ੍ । ਸ਼੍ਵਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵਪਚੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਯੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਵਪੇਦ੍ਭੁਵਿ ॥ ੨੯.

ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਤਸਰਗ ਕਰੇ; ਕੁੱਤਿਆਂ, ਚੁਹੜਿਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਛਿੜਕੇ।

ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਹਿ ਨਾਮੈਤਤ੍ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਆਚਮ੍ਯ ਚ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਦ੍ਵਾਰਾਵਲੋਕਨਮ੍ ॥ ੨੯.

ਇਹ ਰੀਤ 'ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੇਖੇ।

ਮੁਹੂਰ੍ਤਸ੍ਯਾष੍ਟਮਂ ਭਾਗਮੁਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋऽਪ੍ਯਤਿਥਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਅਤਿਥਿਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇਨੋਦਕੇਨ ਚ ॥ ੨੯.

ਘੜੀ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਭਾਗ ਵੇਖੇ; ਜੇ ਮਹਿਮਾਨ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਆਦਰ ਕਰੇ।

ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ । ਨ ਮਿਤ੍ਰਮਤਿਥਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨੈਕਗ੍ਰਾਮਨਿਵਾਸਿਨਮ੍ ॥ ੨੯.

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਰੇ; ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਨਾ ਸਮਝੇ।

ਅਜ੍ਞਾਤਕੁਲਨਾਮਾਨਂ ਤਤ੍ਕਾਲਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ੁਮਾਗਤਂ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਯਾਚਮਾਨਮਕਿਞ੍ਚਨਮ੍ ॥ ੨੯.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਖਾ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੰਗਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ—

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਤਿਥਿਂ ਸ ਪੂਜ੍ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋ ਬੁਧੈਃ । ਨ ਪृਚ੍ਛੇਦ੍ਗੋਤ੍ਰਚਰਣਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਞ੍ਚਾਪਿ ਪਣ੍ਡਿਤਃ ॥ ੨੯.

ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰਿਵਾਰ, ਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਪਾਠ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ।

ਸ਼ੋਭਨਾਸ਼ੋਭਨਾਕਾਰਂ ਤਂ ਮਨ੍ਯੇਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ । ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਹਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦਤਿਥਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨੯.

ਉਹ ਚਾਹੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਅਤਿਥੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤृਪ੍ਤੇ ਨृਯਜ੍ਞੋਤ੍ਥਾਦृਣਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯੇਦ੍ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ । ਤਸ੍ਮਾਦਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਕਿਲ੍ਵਿषਭੁਙ੍ਨਰਃ ॥ ੨੯.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਰਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਯਜਨ ਤੋਂ ਹੋਏ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਾਪ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ ਪਾਪਂ ਕੇਵਲਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪੁਰੀषਞ੍ਚਾਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ । ਅਤਿਥਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਗ੍ਨਾਸ਼ੋ ਗृਹਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੨੯.

ਉਹ ਪਾਪ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਮਹਿਮਾਨ ਘਰ ਤੋਂ ਅਸਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਤਸ੍ਮੈ ਪੁਣ੍ਯਮਾਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਅਪ੍ਯਮ੍ਬੁਸ਼ਾਕਦਾਨੇਨ ਯਦ੍ਵਾਪ੍ਯਸ਼੍ਨਾਤਿ ਸ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨੯.

ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵੀ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਿਮਾਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਪ ਘਰਵਾਲੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਯੇਤ੍ਤੁ ਨਰਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੇਨੈਵਾਤਿਥਿਮਾਦਰਾਤ੍ । ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਾਹਰਹਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇਨੋਦਕੇਨ ਚ ॥ ੨੯.

ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ ਕਰੇ।

ਪਿਤॄਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਮੇਵ ਵਾ । ਅਨ੍ਨਸ੍ਯਾਗ੍ਰਂ ਤਦੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯੋਪਪਾਦਯੇਤ੍ ॥ ੨੯.

ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ।

ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਞ੍ਚ ਯਾਚਤਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਰਿਵ੍ਰਾਡ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍ । ਗ੍ਰਾਸਪ੍ਰਮਾਣਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਸ੍ਯਾਦਗ੍ਰਂ ਗ੍ਰਾਸਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ॥ ੨੯.

ਉਹ ਜੋ ਮੰਗਦੇ ਹਨ—ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਿਖਿਆ ਦੇਵੇ; ਭਿਖਿਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਚਾਰ ਗਲੀਆਂ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਅਗ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਹਨ੍ਤਕਾਰਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਭੋਜਨਂ ਹਨ੍ਤਕਾਰਂ ਵਾ ਅਗ੍ਰਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੨੯.

ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਿਖਿਆ, ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਥਾਵਿਭਵਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਤਿਥੀਨਿष੍ਟਾਨ੍ ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ ਬਨ੍ਧੂਂਸ੍ਤਥਾਰ੍ਥਿਨਃ ॥ ੨੯.

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਿਮਾਨ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਵਿਕਲਾਨ੍ ਬਾਲਵृਦ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯੇਚ੍ਚਾਤੁਰਾਂਸ੍ਤਥਾ । ਵਾਞ੍ਛਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਨਮਕਿਞ੍ਚਨਃ ॥ ੨੯.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ ਜੋ ਅਸਹਾਇ ਹਨ, ਬੱਚੇ, ਵੱਡੇ, ਤੇ ਚਤੁਰ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨੇ ਪੀੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਨਾ ਭੋਜਨੀਯਃ ਸਮਰ੍ਥੇ ਵਿਭਵੇ ਸਤਿ । ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯੋ ਜ੍ਞਾਤਿਰਵਸੀਦਤਿ ॥ ੨੯.

ਜੋ ਘਰਵਾਲਾ ਸਮਰਥ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਧਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੀਦਤਾ ਯਦ੍ਕृਤਂ ਤੇਨ ਤਤ੍ਪਾਪਂ ਸ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਸਾਯਂ ਚੈਵ ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸੂਰ੍ਯੋਢਂ ਤਤ੍ਰ ਚਾਤਿਥਿਮ੍ ॥ ੨੯.

ਜੋ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਧਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਯੀਤ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਸ਼ਯਨਾਸਨਭੋਜਨੈਃ । ਏਵਮੁਦ੍ਦਵਹਤਸ੍ਤਾਤ ! ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਭਾਰਮਾਹਿਤਮ੍ ॥ ੨੯.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ, ਵਿਛੋਣਾ, ਬੈਠਕ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ, ਘਰਵਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭਾਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਵਿਧਾਤਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚ ਮਹਰ੍षਯਃ । ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਭਿਵਰ੍षਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਥੈਵਾਤਿਥਿਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ॥ ੨੯.

ਉਸ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਮਹਿਮਾਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ, ਸਭ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣਾਸ੍ਤृਪ੍ਤਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਕੀਟਕਾਃ । ਗਾਥਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗ ! ਸ੍ਵਯਮਤ੍ਰਿਰਗਾਯਤ ॥ ੨੯.

ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਇੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਖੁਦ ਗਾਥਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ।

ਤਾ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ! ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਦੇਵਾਨ੍ ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚਾਤਿਥੀਂਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍ ॥ ੨੯.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਗਾਥਾਵਾਂ ਜੋ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰਚੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਮਹਿਮਾਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ...

ਜਾਮਯਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਞ੍ਚੈਵ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਵਿਭਵੇ ਸਤਿ । ਸ਼੍ਵਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵਪਚੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਯੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਵਪੇਦ੍ਭੁਵਿ ॥ ੨੯.

ਜੇ ਘਰਵਾਲਾ ਪੈਸੇ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕ, ਕੁੱਤੇ, ਚੁਹੜੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ।

ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਹਿ ਨਾਮੈਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਾਯਂ ਤਥਾ ਦਿਨੇ । ਮਾਂਸਮਨ੍ਨਂ ਤਥਾ ਸ਼ਾਕਂ ਗृਹੇ ਯਚ੍ਚੋਪਸਾਧਿਤਮ੍ । ਨ ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਵਯਮਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ਯਨ੍ਨ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ ॥ ੨੯.

ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਮਾਸ, ਚੌਲ, ਸਬਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ 'ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ' ਨਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ; ਪਰ ਉਹ ਖੁਦ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਖਾਏ, ਜਦ ਤਕ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਨਾ ਲਵੇ।

; ਕ੍ਰੌष੍ਟੁਕਿਰੁਵਾਚ ਅਰ੍ਵਾਕ੍ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸ੍ਤੁ ਕਥਿਤੋ ਭਵਤਾ ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਨੁषਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ! ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮਸृਜਦ੍ਯਥਾ॥੪੯.

ਕ੍ਰੌਸ਼ਟੁਕੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਯਥਾ ਚ ਵਰ੍ਣਾਨਸृਜਦ੍ਯਦ੍ ਗੁਣਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮਤੇ । ਯਚ੍ਚ ਯੇषਾਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਵਦਸ੍ਵ ਤਤ੍॥੪੯.

ਉਹਨੇ ਵਰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।