ਤਤੋ ਯਥਾਭਿਲषਿਤਂ ਵਰਮੇਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਨੌ । ਮृਤਾ ਕੁਵਲਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਦੇਵ ! ਮਦਾਲਸਾ ॥ ੨੩.
'ਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਵਰ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵੋ: ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਮ੍ਰਿਤ ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਦਾਲਸਾ—'
ਤੇਨੈਵ ਵਯਸਾ ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਹਿਤृਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਤੁ ਮੇ । ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਾ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਾਨ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ । ਯੋਗਿਨੀ ਯੋਗਮਾਤਾ ਚ ਮਦ੍ਗੇਹੇ ਜਾਯਤਾਂ ਭਵ ॥ ੨੩.
'ਉਸੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੀ ਧੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਿਨੀ ਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇ।'
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪਨ੍ਨਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ! ਸਰ੍ਵੇਮੇਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰੁਣੁ ਚੇਦਂ ਭੁਜਙ੍ਗਮ ॥ ੨੩.
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੱਪ।'
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਤੁ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਂ ਪਿਣ੍ਡਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਥਾਃ ਫਣਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ! ਸ਼ੁਚਿਃ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ ॥ ੨੩.
'ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ, ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਫ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਮੱਧਲੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ।'
ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਤੁ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵਤੋ ਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਫਣਾਤ੍ । ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਤਥਾਰੂਪਾ ਯਥਾਮृਤਾ ॥ ੨੩.
'ਜਦ ਤੂੰ ਉਹ ਪਿੰਡ ਖਾ ਲਵੇਂ, ਤੇਰੇ ਫਣ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ, ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ।'
ਕਾਮਞ੍ਚੇਮਮਭਿਧ੍ਯਾਯ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣਮ੍ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਸਾ ਸੁਭ੍ਰੂਃ ਸ਼੍ਵਸਤੋ ਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਫਣਾਤ੍ ॥ ੨੩.
'ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰ; ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਭਰਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਫਣ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।'
ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਤਥਾਰੂਪਾ ਯਥਾਮृਤਾ । ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤੌ ਤੁ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ ੨੩.
ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ।
ਰਸਾਤਲਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਪਰਿਤੋषਸਮਨ੍ਵਿਤੌ । ਤਥਾ ਚ ਕृਤਵਾਨ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ ਨਾਗਃ ਕਮ੍ਬਲਾਨੁਜਃ ॥ ੨੩.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ। ਫਿਰ, ਨਾਗ ਕੰਬਲਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।
ਪਿਣ੍ਡਞ੍ਚ ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਯਥਾਵਦੁਪਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਧ੍ਯਾਯਃ ਕਾਮਂ ਤਤਃ ਸਾ ਤਨੁਮਧ੍ਯਮਾ ॥ ੨੩.
ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੱਧਲਾ ਹਿੱਸਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਜਜ੍ਞੇ ਨਿਸ਼੍ਵਸਤਃ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਰੂਪਾ ਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਫਣਾਤ੍ । ਨ ਚਾਪਿ ਕਥਯਾਮਾਸ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਸ ਭੁਜਙ੍ਗਮਃ ॥ ੨੩.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਗ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੱਧਲੀ ਫਣ ਤੋਂ ਉਹ ਨਾਰੀ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲੈ ਲੀ। ਨਾਗ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਗृਹੇ ਤਾਂ ਸੁਦਤੀਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਗੁਪ੍ਤਾਮਧਾਰਯਤ੍ । ਤੌ ਚਾਨੁਦਿਨਮਾਗਮ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੌ ਨਾਗਪਤੇਃ ਸੁਖਮ੍ ॥ ੨੩.
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਨਾਗਪਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ऋਤਧ੍ਵਜੇਨ ਸਹਿਤੌ ਚਿਕ੍ਰੀਡਾਤੇऽਮਰਾਵਿਵ । ਏਕਦਾ ਤੁ ਸੁਤੌ ਪ੍ਰਾਹ ਨਾਗਰਾਜੋ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੨੩.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਤਧਵਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਮਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਨਾਗਰਾਜ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਯਨ੍ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਨ੍ਤੁ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਿਂ ਨ ਤਤ੍ਤਥਾ । ਸ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋ ਯੁਵਯੋਰੁਪਕਾਰੀ ਮਮਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ ॥ ੨੩.
ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ? ਉਹ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉ।
ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਨੀਯਤੇ ਵਤ੍ਸਾਵੁਪਕਾਰਾਯ ਮਾਨਦਃ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੌ ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸ੍ਨੇਹਵਤਾ ਤੁ ਤੌ ॥ ੨੩.
ਮੇਰੇ ਬੱਚੋ, ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਉਹ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੇ? ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ—
ਗਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰਂ ਸਖ੍ਯੂ ਰੇਮਾਤੇ ਤੇਨ ਧੀਮਤਾ । ਤਤਃ ਕੁਵਲਯਾਸ਼੍ਵਂ ਤੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਥਾਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨੩.
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ—
ਅਬ੍ਰੂਤਾਂ ਪ੍ਰਣਯੋਪੇਤਂ ਸ੍ਵਗੇਹਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਾਵਾਹ ਨृਪਪੁਤ੍ਰੋऽਸੌ ਨਨ੍ਵਿਦਂ ਭਵਤੋਰ੍ਗृਹਮ੍ ॥ ੨੩.
ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਘਰ ਨਹੀਂ?"
ਧਨਵਾਹਨਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿ ਯਨ੍ਮਦੀਯਂ ਤਦੇਵ ਵਾਮ੍ । ਯਤ੍ਤੁ ਵਾਂ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਦਾਤੁਂ ਧਨਂ ਰਤ੍ਨਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੨੩.
ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਧਨ, ਵਾਹਨ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਚਾਹੇ ਧਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਤਨ—
ਤਦ੍ਦੀਯਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸੁਤੌ ਯਦਿ ਵਾਂ ਪ੍ਰਣਯੋ ਮਯਿ । ਏਤਾਵਤਾਹਂ ਦੈਵੇਨ ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥ ੨੩.
ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੌਜਵਾਨੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ—
ਯਦ੍ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਮਮਤ੍ਵਂ ਨੋ ਮਦੀਯੇ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਗृਹੇ । ਯਦਿ ਵਾਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਵਾਂ ਯਦਿ ॥ ੨੩.
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹਾਂ—
ਤਦ੍ਧਨੇ ਮਮ ਗੇਹੇ ਚ ਮਮਤ੍ਵਮਨੁਕਲ੍ਪ੍ਯਤਾਮ੍ । ਯੁਵਯੋਰ੍ਯਨ੍ਮਦੀਯਂ ਤਨ੍ਮਾਮਕਂ ਯੁਵਯੋਃ ਸ੍ਵਕਮ੍ ॥ ੨੩.
ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਧਨ ਤੇ ਮੇਰਾ ਘਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਸਮਝੋ। ਜੋ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ; ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਤਂ ਯੁਵਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾ ਬਹਿਸ਼੍ਚਰਾਃ । ਪੁਨਰ੍ਨੈਵਂ ਵਿਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਥਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮੌ ॥ ੨੩.
ਇਹ ਸੱਚ ਜਾਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੇ ਹੋ। ਮੁੜ ਕਦੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨੀ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਪਰੌ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸ਼ਾਪਿਤੌ ਹृਦਯੇਨ ਮੇ । ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਾਰ੍ਦ੍ਰਵਦਨੌ ਤਾਵੁਭੌ ਨਾਗਨਨ੍ਦਨੌ ॥ ੨੩.
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋ। ਫਿਰ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਨਾਗਪਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—
ਊਚਤੁਰ੍ਨृਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਣਯਕੋਪਿਤੌ । ऋਤਧ੍ਵਜ ! ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਯਥੈਵਾਹ ਭਵਾਨਿਦਮ੍ ॥ ੨੩.
ਉਹ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਿਆਰ ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: "ਰਤਧਵਜ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ—"
ਤਥੈਵ ਚਾਸ੍ਮਨ੍ਮਨਸਿ ਨਾਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਤੋऽਨ੍ਯਥਾ । ਕਿਨ੍ਤ੍ਵਾਵਯੋਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮੇਤਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ ੨੩.
ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੋਚ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕੁਵਲਯਾਸ਼੍ਵਂ ਤਮਿਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਤਤਃ ਕੁਵਲਯਾਸ਼੍ਵੋऽਸੌ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਵਰਾਸਨਾਤ੍ । ਯਥਾਹ ਤਾਤੇਤਿ ਵਦਨ੍ ਪ੍ਰਣਾਮਮਕਰੋਦ੍ਭੁਵਿ ॥ ੨੩.
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦਾ ਸੀ, 'ਮੈਂ ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' ਫਿਰ ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਪਿਤਾ ਜੀ,' ਕਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕੁਵਲਯਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ ਧਨ੍ਯੋऽਹਮਤਿਪੁਣ੍ਯੋऽਹਂ ਕੋऽਨ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਸਦृਸ਼ੋ ਮਯਾ । ਯਤ੍ਤਾਤੋ ਮਾਮਭਿਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕਰੋਤਿ ਪ੍ਰਵਣਂ ਮਨਃ ॥ ੨੩.
ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਸੀਬ ਵਾਲਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇੰਨਾ ਉਤਸੁਕ ਹੋਏ ਹਨ?'
ਤਦੁਤ੍ਤਿष੍ਠਤ ਗਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤਾਤਾਜ੍ਞਾਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮਪ੍ਯਹਮ੍ । ਨਾਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੁਮਿਹੇਚ੍ਛਾਮਿ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਪਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੨੩.
'ਚਲੋ ਉਠੀਏ ਤੇ ਜਾਈਏ; ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।'
ਜਡ ਉਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਸੋऽਥ ਸਹ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗੋਮਤੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ ॥ ੨੩.
ਜੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇਨ ਯਯੁਸ੍ਤੇ ਵੇ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਨृਪਨਨ੍ਦਨਾਃ । ਮੇਨੇ ਚ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋऽਸੌ ਪਾਰੇ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਯੋਰ੍ਗृਹਮ੍ ॥ ੨੩.
ਉਹ ਨਾਗ ਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ, ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਕृष੍ਯ ਪਾਤਾਲਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨੀਤੋ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃ । ਪਾਤਾਲੇ ਦਦृਸ਼ੇ ਚੋਭੌ ਸ ਪਨ੍ਨਗਕੁਮਾਰਕੌ ॥ ੨੩.
ਫਿਰ, ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲੈ ਗਏ; ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨਾਗ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖੇ।