ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਖਾਸੁਖਂ ਮਹਾਸੌਖ੍ਯਰੂਪਂ ਤ੍ਵਯਿ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਏਵਂ ਦੇਵਿ ! ਤ੍ਵਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸਕਲਂ ਨਿष੍ਕਲਞ੍ਚ ਯਤ੍ । ਅਦ੍ਵੈਤਾਵਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਚ੍ਚ ਦ੍ਵੈਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ ੨੩.

ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ, ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਖੇ ਜਾਂ ਅਵਿਖੇ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮ ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦਵੈਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਯੇऽਰ੍ਥਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਯੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਾਨ੍ਯੇ ਯੇ ਵਾ ਸ੍ਥੂਲਾ ਯੇ ਚ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਃ । ਯੇ ਵਾ ਭੂਮੌ ਯੇऽਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸ਼ੇऽਨ੍ਯਤੋ ਵਾ ਤੇषਾਂ ਤੇषਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤ ਏਵੋਪਲਬ੍ਧਿਃ ॥ ੨੩.

ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਸਦੀਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜੋ ਭਾਰੀ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸੁਖਮ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹਨ; ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਚ੍ਚਾਮੂਰ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚ ਮੂਰ੍ਤਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਯਦ੍ਵਾ ਭੂਤੇष੍ਵੇਕਮੇਕਞ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ । ਯਦ੍ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਲੇ ਖੇऽਨ੍ਯਤੋ ਵਾ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮ੍ਬਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸ੍ਵਰੈਰ੍ਵ੍ਯਞ੍ਜਨੈਸ਼੍ਚ ॥ ੨੩.

ਜੋ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ; ਜੋ ਇਕ ਜਾਂ ਅਨੇਕ ਹੈ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ; ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜਡ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਗਮਸ਼੍ਵਤਰਂ ਤਤਃ ॥ ੨੩.

ਜੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਜੀਭ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਗ ਅਸ਼ਵਤਰਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਵਰਂ ਤੇ ਕਮ੍ਬਲਭ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮ੍ਯੁਰਗਾਧਿਪ ! । ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੨੩.

ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕੰਬਲਾ ਦੇ ਭਰਾ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੇਵਾਂਗੀ।

ਅਸ਼੍ਵਤਰ ਉਵਾਚ ਸਹਾਯਂ ਦੇਹਿ ਦੇਵਿ ! ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਮ੍ਬਲਮੇਵ ਮੇ । ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਵਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੁਭਯੋਃ ਸਂਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਚ ॥ ੨੩.

ਅਸ਼ਵਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ! ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੰਬਲਾ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਦੇ। ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।

ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਰਾ ਗ੍ਰਾਮਰਾਗਾਃ ਸਪ੍ਤ ਪਨ੍ਨਗਸਤ੍ਤਮ ! । ਗੀਤਕਾਨਿ ਚ ਸਪ੍ਤੈਵ ਤਾਵਤੀਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾਃ ॥ ੨੩.

ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ! ਸੱਤ ਸੁਰ, ਗ੍ਰਾਮ ਰਾਗ, ਸੱਤ ਗੀਤ ਅਤੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਮੂਰਛਨਾਵਾਂ ਵੀ।

ਤਾਲਾਸ਼੍ਚੈਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਗ੍ਰਾਮਤ੍ਰਯਞ੍ਚ ਯਤ੍ । ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਵਾਨ੍ ਗਾਤਾ ਕਮ੍ਬਲਸ਼੍ਚ ਤਥਾਨਘ ! ॥ ੨੩.

ਇਕਵੰਜਾ ਤਾਲ ਤੇ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਕੰਬਲਾ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।

ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਸੇ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਭੁਜਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਪਰਂ ਤਥਾ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਪਦਂ ਤਾਲਂ ਤ੍ਰਿਃ ਪ੍ਰਕਾਰਂ ਲਯਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੨੩.

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ, ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਦ, ਤਾਲ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਲਯਾ ਜਾਣ ਲਵੋਗੇ।

ਗਤਿਤ੍ਰਯਂ ਤਥਾ ਤਾਲਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ । ਏਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਨ੍ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਪਰਞ੍ਚ ਯਤ੍ ॥ ੨੩.

ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਤਾਲ ਮੈਂ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਲਵੋਗੇ।

ਅਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਮਾਯਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਰਵ੍ਯਞ੍ਜਨਸਂਮਿਤਮ੍ । ਤਦਸ਼ੇषਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਭਵਤਃ ਕਮ੍ਬਲਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨੩.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਕੰਬਲਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਰ੍ਲੋਕੇ ਪਾਤਾਲੇ ਚਾਪਿ ਪਨ੍ਨਗ । ਪ੍ਰਣੇਤਾਰੌ ਭਵਨ੍ਤੌ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਃ । ਪਾਤਾਲੇ ਦੇਵਲੋਕੇ ਚ ਭੂਰ੍ਲੋਕੇ ਚੈਵ ਪਨ੍ਨਗੌ ॥ ੨੩.

ਹੇ ਸੱਪ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਾਤਾਲ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੋਗੇ।

ਜਡ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਜਿਹ੍ਵਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਜਗਾਮਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸਦ੍ਯੋ ਨਾਗਸ੍ਯ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ॥ ੨੩.

ਜੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਸਰਸਵਤੀ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੱਪ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।

ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੋਃ ਸਰ੍ਵਮਜਾਯਤ । ਵਿਜ੍ਞਾਨਮੁਭਯੋਰਗ੍ਰ੍ਯਂ ਪਦਤਾਲਸ੍ਵਰਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੨੩.

ਉਹ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਦ, ਤਾਲ, ਸੁਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ।

ਤਤਃ ਕੈਲਾਸਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਿਖਰਸ੍ਥਿਤਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਗੀਤਕੈਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਨਾਗੌ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਸਮਨ੍ਵਿਤੌ ॥ ੨੩.

ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਸੱਪ, ਸੱਤ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੰਤਰੀ ਤੇ ਲਯਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਗਏ।

ਆਰਿਰਾਧਯਿषੂ ਦੇਵਮਨਙ੍ਗਾਙ੍ਗਹਰਂ ਹਰਮ੍ । ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਤੁਃ ਪਰਂ ਯਤ੍ਨਮੁਭੌ ਸਂਹਤਵਾਕ੍ਕਲੌ ॥ ੨੩.

ਕਾਮ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਪਰੌ । ਤਯੋਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਵृषਧ੍ਵਜਃ ॥ ੨੩.

ਸਵੇਰੇ, ਰਾਤ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਦੋਵੇਂ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ; ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਵੱਛਾ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤੁਤੋष ਗੀਤਕੈਸ੍ਤੌ ਚ ਪ੍ਰਾਹੇਸ਼ੋ ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਵਰਃ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਸ਼੍ਵਤਰਃ ਕਮ੍ਬਲੇਨ ਸਮਂ ਤਦਾ ॥ ੨੩.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗੋ।' ਫਿਰ, ਕੰਬਲਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਸ਼ਵਤਰਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਵ੍ਯਜ੍ਞਾਪਯਨ੍ਮਹਾਦੇਵਂ ਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਮੁਮਾਪਤਿਮ੍ । ਯਦਿ ਨੌ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰੀਤੋ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ ॥ ੨੩.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ: 'ਜੇਕਰ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ—'

ਤਤੋ ਯਥਾਭਿਲषਿਤਂ ਵਰਮੇਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਨੌ । ਮृਤਾ ਕੁਵਲਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਦੇਵ ! ਮਦਾਲਸਾ ॥ ੨੩.

'ਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਵਰ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵੋ: ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਮ੍ਰਿਤ ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਦਾਲਸਾ—'

ਤੇਨੈਵ ਵਯਸਾ ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਹਿਤृਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਤੁ ਮੇ । ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਾ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਾਨ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ । ਯੋਗਿਨੀ ਯੋਗਮਾਤਾ ਚ ਮਦ੍ਗੇਹੇ ਜਾਯਤਾਂ ਭਵ ॥ ੨੩.

'ਉਸੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੀ ਧੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਿਨੀ ਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇ।'

ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪਨ੍ਨਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ! ਸਰ੍ਵੇਮੇਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰੁਣੁ ਚੇਦਂ ਭੁਜਙ੍ਗਮ ॥ ੨੩.

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੱਪ।'

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਤੁ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਮਂ ਪਿਣ੍ਡਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਥਾਃ ਫਣਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ! ਸ਼ੁਚਿਃ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ ॥ ੨੩.

'ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ, ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਫ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਮੱਧਲੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ।'

ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਤੁ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵਤੋ ਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਫਣਾਤ੍ । ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਤਥਾਰੂਪਾ ਯਥਾਮृਤਾ ॥ ੨੩.

'ਜਦ ਤੂੰ ਉਹ ਪਿੰਡ ਖਾ ਲਵੇਂ, ਤੇਰੇ ਫਣ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ, ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ।'

ਕਾਮਞ੍ਚੇਮਮਭਿਧ੍ਯਾਯ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣਮ੍ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਸਾ ਸੁਭ੍ਰੂਃ ਸ਼੍ਵਸਤੋ ਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਫਣਾਤ੍ ॥ ੨੩.

'ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰ; ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਭਰਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਫਣ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।'

ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਤਥਾਰੂਪਾ ਯਥਾਮृਤਾ । ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤੌ ਤੁ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ ੨੩.

ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ।

ਰਸਾਤਲਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਪਰਿਤੋषਸਮਨ੍ਵਿਤੌ । ਤਥਾ ਚ ਕृਤਵਾਨ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ ਨਾਗਃ ਕਮ੍ਬਲਾਨੁਜਃ ॥ ੨੩.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ। ਫਿਰ, ਨਾਗ ਕੰਬਲਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।

ਪਿਣ੍ਡਞ੍ਚ ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਯਥਾਵਦੁਪਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਧ੍ਯਾਯਃ ਕਾਮਂ ਤਤਃ ਸਾ ਤਨੁਮਧ੍ਯਮਾ ॥ ੨੩.

ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੱਧਲਾ ਹਿੱਸਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀ।

ਜਜ੍ਞੇ ਨਿਸ਼੍ਵਸਤਃ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਰੂਪਾ ਮਧ੍ਯਮਾਤ੍ਫਣਾਤ੍ । ਨ ਚਾਪਿ ਕਥਯਾਮਾਸ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਸ ਭੁਜਙ੍ਗਮਃ ॥ ੨੩.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਗ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੱਧਲੀ ਫਣ ਤੋਂ ਉਹ ਨਾਰੀ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲੈ ਲੀ। ਨਾਗ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।