ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਨਸੂਯੋਵਾਚ ਯਦਿ ਵਾ ਰੋਚਤੇ ਭਦ੍ਰੇ ! ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਚਨਾਦਹਮ੍ । ਕਰੋਮਿ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਦੇਹਂ ਭਰ੍ਤਾਰਞ੍ਚ ਨਵਂ ਤਵ॥੧੬.

ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਨਵਾਂ ਪਤੀ ਵੀ ਦੇਵਾਂਗੀ।

ਮਯਾ ਹਿ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ । ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਨਾਮਾਰਾਧ੍ਯਮਿਤਿ ਸਂਮਾਨਯਾਮਿ ਤੇ॥੧੬.

ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਤਯਾ ਸੂਰ੍ਯਮਾਜੁਹਾਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ । ਅਨਸੂਯਾਰ੍ਘ੍ਯਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰੇ ਤਦਾ ਨਿਸ਼ਿ॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੰਨ ਗਈ, ਤਪਸਵਿਨੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮਾਰੁਣਾਕृਤਿਃ । ਸ਼ੈਲਰਾਜਾਨਮੁਦਯਮਾਰੁਰੋਹੋਰੁਮਣ੍ਡਲਃ॥੧੬.

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਵਸਵਾਨ, ਖਿੜੇ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਵੱਡਾ ਗੋਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ 'ਤੇ ਉਤਰੇ।

ਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵਾਸ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਯੁਜ੍ਯਤ । ਪਪਾਤ ਚ ਮਹੀਪृष੍ਠੇ ਪਤਨ੍ਤਂ ਜਗृਹੇ ਚ ਸਾ॥੧੬.

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਿਕਲ ਗਈ; ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਨੇ ਡਿੱਗਦੇ ਸਮੇਂ ਫੜ ਲਿਆ।

ਅਨਸੂਯੋਵਾਚ ਨ ਵਿषਾਦਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ! ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਬਲਮ੍ । ਪਤਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾਵਾਪ੍ਤਂ ਤਪਸਃ ਕਿਂ ਚਿਰੇਣ ਤੇ॥੧੬.

ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ! ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ—ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਹਰ ਫਲ ਲਿਆ ਹੈ।

ਯਥਾ ਭਰ੍ਤृਸਮਂ ਨਾਨ੍ਯਮਪਸ਼੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਰੂਪਤਃ ਸ਼ੀਲਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਾਙ੍ਮਾਧੁਰ੍ਂਯ੍ਯਾਦਿਭੂषਣੈਃ॥੧੬.

ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਮਰਦ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ—ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚਲਣ, ਬੁਧੀ ਜਾਂ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ।

ਤੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਵਿਪ੍ਰੋऽਯਂ ਵ੍ਯਾਧਿਮੁਕ੍ਤਃ ਪੁਨਰ੍ਯੁਵਾ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੁ ਜੀਵਿਤਂ ਭਾਰ੍ਯਾਸਹਾਯਃ ਸ਼ਰਦਾਂ ਸ਼ਤਮ੍॥੧੬.

ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵੇ।

ਯਥਾ ਭਰ੍ਤृਸਮਂ ਨਾਨ੍ਯਮਹਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੈਵਤਮ੍ । ਤੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਵਿਪ੍ਰੋऽਯਂ ਪੁਨਰ੍ਜੋਵਤ੍ਵਨਾਮਯਃ॥੧੬.

ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਉਸ ਸੱਚ ਨਾਲ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਭਰ੍ਤੁਰਾਰਾਧਨਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਯਥਾ ਮਮੋਦ੍ਯਮੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਥਾਯਂ ਜੀਵਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਃ॥੧੬.

ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਹੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀਵਨ ਪਾਵੇ।

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵ੍ਯਾਧਿਮੁਕ੍ਤਃ ਪੁਨਰ੍ਯੁਵਾ । ਸ੍ਵਭਾਭਿਰ੍ਭਾਸਯਨ੍ ਵੇਸ਼੍ਮ ਵृਨ੍ਦਾਰਕ ਇਵਾਜਰਃ॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਠ ਗਿਆ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮੁੜ ਜਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਘਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਮਰ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ।

ਤਤੋऽਪਤਤ੍ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰ੍ਦੇਵਵਾਦ੍ਯਾਦਿਨਿਸ੍ਵਨਃ । ਲੇਭਿਰੇ ਚ ਮੁਦਂ ਦੇਵਾ ਅਨਸੂਯਾਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍॥੧੬.

ਫਿਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰ ਵੱਜੀ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਉਹ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਤ੍ ਕृਤਮ੍ । ਤ੍ਵਯਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਵਰਦਾਸ੍ਤੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨਿ॥੧੬.

ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਵਰ ਮੰਗ! ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਦੇਵਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਨਸੂਯੋਵਾਚ ਯਦਿ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਮੇ ਪਿਤਾਮਹਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਵਰਦਾ ਵਰਯੋਗ੍ਯਾ ਚ ਯਦ੍ਯਹਂ ਭਵਤਾਂ ਮਤਾ॥੧੬.

ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਿਤਾਮਹ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ—

ਤਦ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ-ਵਿष੍ਣੁ-ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਯੋਗਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਂ ਭਰ੍ਤृਸਹਿਤਾ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮੁਕ੍ਤਯੇ॥੧੬.

ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਣ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।

ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਾਂ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ-ਵਿष੍ਣੁ-ਸ਼ਿਵਾਦਯਃ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਮਨੁਮਾਨ੍ਯ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍॥੧੬.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ,' ਤੇ ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾਵੂਚਤੁਃ ਸ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੇਗਾਦਾਤ੍ਮਪੁਰਂ ਤਤਃ । ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਵਵਨ੍ਦਿषੁਃ ਪਾਦੌ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਮਦਾਲਸਾਮ੍ ॥ ੨੩.

ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਦ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ, ਤੇ ਮਦਾਲਸਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤੜਪ ਸੀ।

ਦਦਰ੍ਸ਼ ਜਨਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਪ੍ਰਹृष੍ਟਮੁਖਂ ਪੁਰਃ । ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਕਾਰਂ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਦਨਂ ਤਤਃ ॥ ੨੩.

ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਪਏ।

ਅਨ੍ਯਮੁਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਂ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਦਿष੍ਟ੍ਯੇਤਿਵਾਦਿਨਮ੍ । ਪਰਿष੍ਵਜਨ੍ਤਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਤਿਕੌਤੂਹਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੨੩.

ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, 'ਵਾਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ!' ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।

ਚਿਰਂ ਜੀਵੋਰੁਕਲ੍ਯਾਣ ! ਹਤਾਸ੍ਤੇ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨਃ । ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਯ ਮਨਸ੍ਤਥਾਸ੍ਮਾਕਮਕਣ੍ਟਕਮ੍ ॥ ੨੩.

'ਤੇਰੇ ਜੀਵਣ ਲੰਮੇ ਹੋਣ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਦੁੱਖ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ।'

ਪੁਤ੍ਰਾਵੂਚਤੁਃ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਾਦਿਭਿਃ ਪੌਰੈਃ ਪੁਰਃ ਪृष੍ਠੇ ਚ ਸਂਵृਤਃ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਪ੍ਰਭਵਾਨਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹਮ੍ ॥ ੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

ਪਿਤਾ ਚ ਤਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਮਾਤਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਚਿਰਂ ਜੀਵੇਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀਰ੍ਦਦੁਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਤਦਾਸ਼ਿषਃ ॥ ੨੩.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਓ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਮਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ।

ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਤਤਃ ਸੋऽਥ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪਿਤਰਂ ਤਾਤ ! ਸੋऽਸ੍ਮੈ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਦੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ॥ ੨੩.

ਫਿਰ ਉਹ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ?' ਤੇ ਪਿਓ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਸ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਤਾਂ ਮृਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹृਦਯੇष੍ਟਾਂ ਮਦਾਲਸਾਮ੍ । ਪਿਤਰੌ ਚ ਪੁਰੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲਜ੍ਜਾਸ਼ੋਕਾਬ੍ਧਿਮਧ੍ਯਗਃ ॥ ੨੩.

ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਮਦਾਲਸਾ ਮਰ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਜਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਸਾ ਬਾਲਾ ਮਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਿਧਨਂ ਗਤਮ੍ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਜੀਵਿਤਂ ਸਾਧ੍ਵੀ ਧਿਙ੍ਮਾਂ ਨਿष੍ਠੁਰਮਾਨਸਮ੍ ॥ ੨੩.

ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ, 'ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ—ਕਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਸੀ! ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਖਤ ਦਿਲ ਤੇ।'

ਨृਸ਼ਂਸੋऽਹਮਨਾਰ੍ਯੋऽਹਂ ਵਿਨਾ ਤਾਂ ਮृਗਲੋਚਨਾਮ੍ । ਮਤ੍ਕृਤੇ ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਯਜ੍ਜੀਵਾਮ੍ਯਤਿਨਿਰ੍ਘृਣਃ ॥ ੨੩.

'ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹਾਂ, ਕਿੰਨਾ ਮਾੜਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮਿਰਗ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮਰ ਗਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਦੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਰਦਈ ਗੱਲ ਹੈ!'

ਪੁਨਃ ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਪਰਿਸਂਸ੍ਤਭ੍ਯ ਮਾਨਸਮ੍ । ਮੋਹੋਦ੍ਗਮਮਪਾਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਨਿਃ ਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋਚ੍ਛਵਸ੍ਯ ਚਾਤਰਃ ॥ ੨੩.

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੋਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੰਝੂ ਵਗਾਉਂਦਾ।

ਮृਤੇਤਿ ਸਾ ਮਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਯਜਾਮਿ ਯਦਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਕਿਂ ਮਯੋਪਕृਤਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਮੇਤਤ੍ਤੁ ਯੋषਿਤਾਮ੍ ॥ ੨੩.

'ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮਰ ਗਈ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਬੈਠੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ।'

ਯਦਿ ਰੋਦਿਮਿ ਵਾ ਦੀਨੋ ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇਤਿ ! ਵਦਨ੍ਮੁਹੁਃ । ਤਥਾਪ੍ਯਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਮੇਤਨ੍ਨੋ ਵਯਂ ਹਿ ਪੁਰੁषਾਃ ਕਿਲ ॥ ੨੩.

'ਜੇ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਵਾਂ, 'ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ!' ਆਖਦਾ ਰਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਖਰ ਮਰਦ ਹਾਂ।'