ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਂ ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਧਿਤਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਤਿਂ ਦੇਵਮਿਵਾਰ੍ਚ੍ਚਯਤ੍ । ਪਾਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਙ੍ਗਸਂਵਾਹ-ਸ੍ਤ੍ਰਾਨਾਚ੍ਛਾਦਨਭੋਜਨੈਃ॥੧੬.

ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਲਿਸ਼, ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਲਿਸ਼, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣ ਨਾਲ।

ਸ਼੍ਲੇष੍ਮ-ਮੂਤ੍ਰ-ਪੁਰੀषਾਸृਕ੍-ਪ੍ਰਵਾਹਕ੍ਸ਼ਾਲਨੇਨ ਚ । ਰਹਸ਼੍ਚੈਵੋਪਚਾਰੇਣ ਪ੍ਰਿਯਸਮ੍ਭਾषਣੇਨ ਚ॥੧੬.

ਉਹ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕਫ਼, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਗੰਦ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਸ ਤਯਾ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਸਦਾਤੀਵ ਵਿਨੀਤਯਾ । ਅਤੀਵ ਤੀਵ੍ਰਕੋਪਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਤਿ ਨਿष੍ਠੁਰਃ॥੧੬.

ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੜੀ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਾਂਟਦਾ ਸੀ।

ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਣਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਮਮਨ੍ਯਤ ਦੈਵਤਮ੍ । ਤਂ ਤਥਾਪ੍ਯਤਿਬੀਭਤ੍ਸਂ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਮਨ੍ਯਤ॥੧੬.

ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੀ ਸੀ; ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦੀ ਸੀ।

ਅਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਸ਼ੋਲੋऽਪਿ ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਨਯਸ੍ਵੇਤਿ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਤਸ੍ਯਾ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍॥੧੬.

ਉਹ ਜੋ ਚਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਚਲੋ।'

ਯਾ ਸਾ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਗृਹੋषਿਤਾ । ਤਾਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇ ! ਸੈਵ ਮੇ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਤਤੇ॥੧੬.

‘ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ! ਉਹ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।’

ਦृष੍ਟਾ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਬਾਲਾ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚੇਯਮੁਪਾਗਤਾ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਾ ਮੇ ਹृਦਯਾਨ੍ਨਾਪਸਰ੍ਪਤਿ॥੧੬.

‘ਜਿਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।’

ਯਦਿ ਸਾ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਪੀਨਸ਼੍ਰੋਣਿਪਯੋਧਰਾ । ਨੋਪਗੂਹਤਿ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗੀ ਤਨ੍ਮਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਵੈ ਮृਤਮ੍॥੧੬.

‘ਜੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿੱਪ ਤੇ ਛਾਤੀ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖੇਗੀ, ਪਤਲੀ।’

ਵਾਮਃ ਕਾਮੋ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਬਹੁਭਿਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਚ ਸਾ । ਮਮਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਗਮਨੇ ਸਙ੍ਕੁਲਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ॥੧੬.

‘ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਹਤ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਚੱਲਣ ਦੀ ਅਸਮਰਥਤਾ ਕਰਕੇ ਰਸਤਾ ਮੈਨੂੰ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।’

ਤਤ੍ ਤਦਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤੁਃ ਕਾਮਾਤੁਰਸ੍ਯ ਸਾ । ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਸਤ੍ਕੁਲੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ॥੧੬.

ਉਸ ਪਤੀ ਦੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਜੋ ਉੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੇਵਕ ਸੀ,

ਗਾਗ੍ਂ ਪਰਿਕਰਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ਼ੁਲ੍ਕਮਾਦਾਯ ਚਾਧਿਕਮ੍ । ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਭਰ੍ਤਾਰਮਾਦਾਯ ਜਗਾਮ ਮृਦੁਗਾਮਿਨੀ॥੧੬.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਵਧੇਰੇ ਪੈਸਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਪਈ।

ਨਿਸ਼ਿ ਮੇਘਾਸ੍ਤृਤੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਚਲਦ੍ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤੇ । ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚਿਕੀਰ੍षਨ੍ਤੀ ਦ੍ਵਿਜਾਙ੍ਗਨਾ॥੧੬.

ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਅਸਮਾਨ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲੀ।

ਪਥਿ ਸ਼ੂਲੇ ਤਥਾ ਪ੍ਰੋਤਮਚੌਰਂ ਯੌਰਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਮਾਣ੍ਡਵ੍ਯਮਤਿਦੁਃ ਖਾਰ੍ਤਮਨ੍ਧਕਾਰੇऽਥ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ॥੧੬.

ਰਸਤੇ ਤੇ, ਇੱਕ ਚੋਰ ਜੋ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸ਼ੱਕ 'ਚ ਸੂਲ ਤੇ ਲਟਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਾਂਡਵਿਆ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਸੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।

ਪਤ੍ਨੀਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਸਮਾਰੂਢਸ਼੍ਚਾਲਯਾਮਾਸ ਕੌਸ਼ਿਕਃ । ਪਾਦਾਵਮਰ੍षਣਾਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਾਣ੍ਡਵ੍ਯਸ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹ॥੧੬.

ਪਤਨੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਪਤੀ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ; ਮਾਂਡਵਿਆ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਯੇਨਾਹਮੇਵਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੁਃ ਖਿਤਸ਼੍ਚਾਲਿਤਃ ਪਦਾ । ਦਸ਼ਾਂ ਕष੍ਟਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਨਰਾਧਮਃ॥੧੬.

‘ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁਖੀ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ—ਉਹ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਮਨੁੱਖ—’

ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇऽਵਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਭਾਸ੍ਕਰਾਲੋਕਨਾਦੇਵ ਸ ਵਿਨਾਸ਼ਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ॥੧੬.

‘ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗਵਾ ਦੇਵੇਗਾ; ਸਿਰਫ਼ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।’

ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸ਼ਾਪਮਤਿਦਾਰੁਣਮ੍ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵ੍ਯਥਿਤਾ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨੈਵੋਦਯਮੁਪੈष੍ਯਤਿ॥੧੬.

ਉਸ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖੀ, 'ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।'

ਤਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਾਭਾਵਾਦਭਵਤ੍ ਸਨ੍ਤਤਾ ਨਿਸ਼ਾ । ਬਹੂਨ੍ਯਹਃ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਭਯਂ ਯਯੁਃ॥੧੬.

ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਨਾ ਚੜ੍ਹਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹੀ; ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਇਹ ਹਾਲਤ ਚੱਲੀ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ।

ਨਿਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵषਟ੍ਕਾਰ-ਸ੍ਵਧਾਸ੍ਵਾਹਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਕਥਂ ਨੁ ਖਲ੍ਵਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਂ ਜਗਤ੍॥੧੬.

ਜਦੋਂ ਪਾਠ, ਹਵਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਯਾ ਵਿਨਾ ਮਾਸਰ੍ਤੁਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ । ਤਤ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਾਨ੍ਨ ਤ੍ਵਯਨੇ ਜ੍ਞਾਯੇਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ॥੧੬.

ਜੇ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਮੁਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਮੁਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਰਾਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।

ਵਿਨਾ ਚਾਯਨਵਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਕਾਲਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਕੁਤਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਵਿਨਾ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਕਾਲਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ॥੧੬.

ਜੇ ਇਹ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਸਾਲ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ? ਤੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਯਾ ਵਚਸਾ ਨੋਦ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਂ ਵਿਨਾ ਨੈਵ ਸ੍ਤ੍ਰਾਨਦਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ॥੧੬.

ਪਤਿਵਰਤਾ ਦੀ ਬਾਤ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ; ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਨਾਗ੍ਨੇਰ੍ਵਿਹਰਣਞ੍ਚੈਵ ਕ੍ਰਾਤ੍ਵਭਾਵਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਨੈਵਾਪ੍ਯਯਨਮਸ੍ਮਾਕਂ ਵਿਨਾ ਹੋਮੇਨ ਜਾਯਤੇ॥੧੬.

ਅੱਗ ਦੀ ਚਲਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਯਜਨ ਦੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਤੇ ਹੋਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਡਾ ਰਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਵਯਮਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯੈਰ੍ਯਜ੍ਞਭਾਗੈਰ੍ਯਥੋਚਿਤੈਃ । ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਤਾਨਨੁਗृਹ੍ਣੀਮੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ ਸ਼ਸ੍ਯਾਦਿਸਿਦ੍ਧਯੇ॥੧੬.

ਅਸੀਂ ਵੀ ਮਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਯਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ; ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਨਿष੍ਪਾਦਿਤਾਸ੍ਵੋषਧੀषੁ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਨਃ । ਤੇषਾਂ ਵਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਃ ਕਾਮਾਨ੍ ਯਜ੍ਞਾਦਿਪੂਜਿਤਾਃ॥੧੬.

ਮਾਨਵ ਆਪਣੇ ਉਗਾਏ ਹੋਏ ਪੌਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਯਜਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਅਧੋ ਹਿ ਵਰ੍षਾਮ ਵਯਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਪ੍ਰਵਰ੍षਿਣਃ । ਤੋਯਵਰ੍षੇਣ ਹਿ ਵਯਂ ਹਵਿਰ੍ਵਰ੍षੇਣ ਮਾਨਵਾਃ॥੧੬.

ਅਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਮੀਂਹ ਪਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਮਾਨਵ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹਵਿਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਯੇ ਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਕੀਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਕ੍ਰਤੁਭਾਗਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸ੍ਵਯਞ੍ਚਾਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਲੋਲੁਪਾਃ॥੧੬.

ਜੋ ਮਾਨਵ ਸਾਨੂੰ ਨਿੱਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਤੇ ਯਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪ ਹੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ—

ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਵਯਂ ਤੇषਾਂ ਤੋਯਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਮਾਰੁਤਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਞ੍ਚ ਸਨ੍ਦੂषਯਾਮਃ ਪਾਪਾਨਾਮਪਕਾਰਿਣਾਮ੍॥੧੬.

ਉਹ ਪਾਪੀ ਤੇ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।

ਦੁष੍ਟਤੋਯਾਦਿਭੋਗੇਨ ਤੇषਾਂ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍ । ਉਪਸਰ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਰਣਾਯ ਸੁਦਾਰੁਣਾਃ॥੧੬.

ਵਿਗਾੜੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।