ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪ । ਤੇਨ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੁ ਨਰਕਾਤ੍ਪਾਪਿਨੋ ਯਾਤਨਾਂ ਗਤਾਃ ॥ ੧੫.

ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ! ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਏਵਮੂਰ੍ਧ੍ਵਤਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਵਯਾਵਾਪ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤੇ । ਏਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਰਕਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪਾਪਕਾਰਿਣਃ ॥ ੧੫.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ! ਤੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਿਆ; ਵੇਖ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਤਤੋऽਪਤਤ੍ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਮਹੀਪਤੇਃ । ਵਿਮਾਨਞ੍ਚਾਧਿਰੋਪ੍ਯੈਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਮਨਯਦ੍ਧਰਿਃ ॥ ੧੫.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੈ ਗਿਆ।

ਅਹਞ੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਯਾਤਨਾਭ੍ਯਃ ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਾਃ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਤਤੋ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਗਤਾਃ ॥ ੧੫.

ਮੈਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਏ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਲਏ।

ਏਵਮੇਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਨਰਕਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਯੇਨ ਯੇਨ ਚ ਪਾਪੇਨ ਯਾਂ ਯਾਂ ਯੋਨਿਮੁਪੈਤਿ ਵੈ ॥ ੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਰਕਾਂ ਤੇ ਉਹ ਜਾਤੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਂ ਮਯਾ ਪੁਰਾ । ਪੁਰਾਨੁਭਵਜਂ ਜ੍ਞਾਨਮਵਾਪ੍ਯਾਵਿਤਥਂ ਤਵ । ਅਤਃ ਪਰਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ ॥ ੧੫.

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਸੱਚ ਤੇ ਅਟੱਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?

16(16) ਪਿਤੋਵਾਚ ਕਥਿਤਂ ਮੇ ਤ੍ਵਯਾ ਵਤ੍ਸ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਰੂਪਮਤਿਹੇਯਸ੍ਯ ਘਟੀਯਨ੍ਤ੍ਰਵਦਵ੍ਯਯਮ੍॥੧੬.

ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਬਖੂਬੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦੇਵਮੇਤਦਖਿਲਂ ਮਯਾਵਗਤਮੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਕਿਂ ਮਯਾ ਵਦ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ॥੧੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਦੱਸ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਯਦਿ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਤਾਤ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਸ੍ਯਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ । ਤਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਪਰੋ ਭਵ॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇ, ਪਿਤਾ, ਤਾਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਛੱਡ ਕੇ ਵਣਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਰੁਝ ਜਾ।

ਤਮਨੁष੍ਠਾਯ ਵਿਧਿਵਦ੍ ਵਿਹਾਯਾਗ੍ਨਿਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਧਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ॥੧੬.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ, ਦੁਲਤੀਆਂ ਤੇ ਮਾਲਕੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ।

ਏਕਾਨ੍ਤਰਾਸ਼ੀ ਵਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਭਵ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਯੋਗਾਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ॥੧੬.

ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਅਲਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ; ਉਥੇ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਲਗ ਕੇ, ਬਾਹਰਲੇ ਵਸਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਤਂ ਯੋਗਂ ਦੁਃ ਸ਼ਸਂਯੋਗਭੇषਜਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤੁਮਨੌਪਮ੍ਯਮਨਾਖ੍ਯੇਯਮਸਙ੍ਗਿਨਮ੍ । ਯਤ੍ਸਂਯੋਗਾਨ੍ਨ ਤੇ ਯੋਗੋ ਭੂਯੋ ਭੂਤੈਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ॥੧੬.

ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਹ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅਦੁੱਤੀ ਤੇ ਬਿਆਨ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇਗਾ।

ਪਿਤੋਵਾਚ ਵਤ੍ਸ ਯੋਗਂ ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤੁਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਯੇਨ ਭੂਤੈਃ ਪੁਨਰ੍ਭੂਤੋ ਨੇਦृਗਃ ਖਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍॥੧੬.

ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਯੋਗ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਐਸਾ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਪਾਵਾਂ।

ਯਤ੍ਰਾਸਕ੍ਤਿਪਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਮਮ ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨੈਃ । ਨੈਤਿ ਯੋਗਮਯੋਗੋऽਪਿ ਤਂ ਯੋਗਮਧੁਨਾ ਵਦ॥੧੬.

ਉਹ ਯੋਗ ਜਿਸ ਵਿਚ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਲਗਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰਾ ਆਪ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ, ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯੋਗ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਸਂਸਾਰਾਦਿਤ੍ਯਤਾਪਾਰ੍ਤਿ-ਵਿਪ੍ਲੁष੍ਯਦ੍ਦੇਹਮਾਨਸਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਮ੍ਬੁਸ਼ੀਤੇਨ ਸਿਞ੍ਚ ਮਾਂ ਵਾਕ੍ਯਵਾਰਿਣਾ॥੧੬.

ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਠੰਢੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੀਤਲ ਕਰ।

ਅਵਿਦ੍ਯਾਕृष੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਦष੍ਟਂ ਤਦ੍ਵਿषਪੀਡਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਵਾਕ੍ਯਾਮृਤਪਾਨੇਨ ਮਾਂ ਜੀਵਯ ਪੁਨਰ੍ਮृਤਮ੍॥੧੬.

ਅਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਨੇ ਕਟਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੀਵੰਤ ਕਰ।

ਪੁਤ੍ਰ-ਦਾਰ-ਗृਹ-ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ-ਮਮਤ੍ਵਨਿਗਜਡਾਰ੍ਦਿਤਮ੍ । ਮਾਂ ਮੋਚਯੇष੍ਟਸਦ੍ਭਾਵ-ਵਿਜ੍ਞਾਨੋਦ੍ਘਾਟਨੈਸ੍ਤ੍ਵਰਨ੍॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਘਰ, ਜਮੀਨ ਦੀ ਮਮਤਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੱਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਸੱਚ ਤੇ ਚੰਗੇ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਕਰ।

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਤਾਤ ! ਯਥਾ ਯੋਗੋ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਅਲਰ੍ਕਾਯ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪृष੍ਟੇਨ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਪਿਤਾ! ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੀਰਜਵਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਅਲਰਕ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬਖੂਬੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।

ਪਿਤੋਵਾਚ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਃ ਸੁਤਃ ਕਸ੍ਯ ਕਥਂ ਵਾ ਯੋਗਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਕਸ਼੍ਚਾਲਰ੍ਕੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਯੋ ਯੌਗਂ ਪਰਿਪृष੍ਟਵਾਨ੍॥੧੬.

ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਸਿਖਾਇਆ? ਇਹ ਅਲਰਕ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਹੈ?

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨੇऽਭਵਤ੍ ਪੁਰੇ । ਸੋऽਨ੍ਯਜਨ੍ਮਕृਤੈਃ ਪਾਪੈਃ ਕੁष੍ਠਰੋਗਾਤੁਰੋऽਭਵਤ੍॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਸ਼ਿਕ ਸੀ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਂ ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਧਿਤਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਤਿਂ ਦੇਵਮਿਵਾਰ੍ਚ੍ਚਯਤ੍ । ਪਾਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਙ੍ਗਸਂਵਾਹ-ਸ੍ਤ੍ਰਾਨਾਚ੍ਛਾਦਨਭੋਜਨੈਃ॥੧੬.

ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਲਿਸ਼, ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਲਿਸ਼, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣ ਨਾਲ।

ਸ਼੍ਲੇष੍ਮ-ਮੂਤ੍ਰ-ਪੁਰੀषਾਸृਕ੍-ਪ੍ਰਵਾਹਕ੍ਸ਼ਾਲਨੇਨ ਚ । ਰਹਸ਼੍ਚੈਵੋਪਚਾਰੇਣ ਪ੍ਰਿਯਸਮ੍ਭਾषਣੇਨ ਚ॥੧੬.

ਉਹ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕਫ਼, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਗੰਦ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਸ ਤਯਾ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਸਦਾਤੀਵ ਵਿਨੀਤਯਾ । ਅਤੀਵ ਤੀਵ੍ਰਕੋਪਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਤਿ ਨਿष੍ਠੁਰਃ॥੧੬.

ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੜੀ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਾਂਟਦਾ ਸੀ।

ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਣਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਮਮਨ੍ਯਤ ਦੈਵਤਮ੍ । ਤਂ ਤਥਾਪ੍ਯਤਿਬੀਭਤ੍ਸਂ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਮਨ੍ਯਤ॥੧੬.

ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੀ ਸੀ; ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦੀ ਸੀ।

ਅਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਸ਼ੋਲੋऽਪਿ ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਨਯਸ੍ਵੇਤਿ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਤਸ੍ਯਾ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍॥੧੬.

ਉਹ ਜੋ ਚਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਚਲੋ।'

ਯਾ ਸਾ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਗृਹੋषਿਤਾ । ਤਾਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇ ! ਸੈਵ ਮੇ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਤਤੇ॥੧੬.

‘ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ! ਉਹ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।’

ਦृष੍ਟਾ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਬਾਲਾ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚੇਯਮੁਪਾਗਤਾ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਾ ਮੇ ਹृਦਯਾਨ੍ਨਾਪਸਰ੍ਪਤਿ॥੧੬.

‘ਜਿਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।’

ਯਦਿ ਸਾ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਪੀਨਸ਼੍ਰੋਣਿਪਯੋਧਰਾ । ਨੋਪਗੂਹਤਿ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗੀ ਤਨ੍ਮਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਵੈ ਮृਤਮ੍॥੧੬.

‘ਜੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿੱਪ ਤੇ ਛਾਤੀ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖੇਗੀ, ਪਤਲੀ।’

ਵਾਮਃ ਕਾਮੋ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਬਹੁਭਿਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਚ ਸਾ । ਮਮਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਗਮਨੇ ਸਙ੍ਕੁਲਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ॥੧੬.

‘ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਹਤ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਚੱਲਣ ਦੀ ਅਸਮਰਥਤਾ ਕਰਕੇ ਰਸਤਾ ਮੈਨੂੰ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।’