ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਮਪੁਰੁष ਉਵਾਚ ਏष ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਨੇਤੁਂ ਸਮੁਪਾਗਤੌ । ਅਵਸ਼੍ਯਮਸ੍ਮਾਦ੍ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵ ! ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧੫.

ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਤੇ ਇੰਦਰ ਆਏ ਹਨ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ; ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਵਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ! ਹੁਣ ਤੁਰ ਜਾ।

ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਨਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਮ੍ਯਗੁਪਾਸਿਤਃ । ਵਿਮਾਨਮੇਤਦਾਰੁਹ੍ਯ ਮਾ ਵਿਲਮ੍ਬਸ੍ਵ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧੫.

ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੁਦ ਸਵਰਗ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ, ਤੁਰ ਜਾ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਨਰਕੇ ਮਾਨਵਾ ਧਰ੍ਮ ਪੀਡ੍ਯਨ੍ਤੇऽਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਤ੍ਰਾਹੀਤਿ ਚਾਰ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਮਾਮਤੋ ਨ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ! ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ; ਦੁਖੀ ਲੋਕ 'ਬਚਾਓ!' ਚੀਕਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਕਰ੍ਮਣਾ ਨਰਕਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰੇਤੇषਾਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨृਪ ! ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ॥ ੧੫.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਪਾਇਆ; ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਜਾ! ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਜਾਵੇਂਗਾ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਧਰ੍ਮ ! ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ! ਸ਼ਚੀਪਤੇ । ਮਮ ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਨ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਂ ਤਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥਃ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਧਰਮ! ਜਾਂ ਤੂੰ, ਇੰਦਰ! ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜੋ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ।

ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਅਬ੍ਬਿਨ੍ਦਵੋ ਯਥਾਮ੍ਭੋਧੌ ਯਥਾ ਵਾ ਦਿਵਿ ਤਾਰਕਾਃ । ਯਥਾ ਵਾ ਵਰ੍षਤਾ ਧਾਰਾ ਗਡ੍ਗਾਯਾਂ ਸਿਕਤਾ ਯਥਾ ॥ ੧੫.

ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੂੰਦਾਂ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ, ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ—

ਅਸਂਖ੍ਯੇਯਾ ਮਹਾਰਾਜ ਯਥਾ ਬਿਨ੍ਦ੍ਵਾਦਯੋ ਹ੍ਯਪਾਮ੍ । ਤਥਾ ਤਵਾਪਿ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾ ਨੈਵੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ॥ ੧੫.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ! ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉਹ ਬੂੰਦਾਂ ਤੇ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਅਣਗਿਣਤ ਹੈ।

ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਮਿਮਾਮਦ੍ਯ ਨਾਰਕੇष੍ਵਿਹ ਕੁਰ੍ਵਤਃ । ਤਦੇਵ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਂਖ੍ਯਾਮੁਪਗਤਂ ਤਵ ॥ ੧੫.

ਅੱਜ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਤਦ੍ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਦ੍ਭਾਕ੍ਤੁਮਮਰਾਲਯਮ੍ । ਏਤੇऽਪਿ ਪਾਪਂ ਨਰਕੇ ਕ੍ਸ਼ਪਯਨ੍ਤੁ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਜਮ੍ ॥ ੧੫.

ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੂੰ ਅਮਰ ਲੋਕ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ; ਇਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਣ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਕਥਂ ਸ੍ਪृਹਾਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਤ੍ਸਮ੍ਪਰ੍ਕੇषੁ ਮਾਨਵਾਃ । ਯਦਿ ਸਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਵੇषਾਮੁਕਤ੍ਕਰ੍षੋ ਨੋਪਜਾਯਤੇ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਣਗੇ, ਜੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ?

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪ । ਤੇਨ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੁ ਨਰਕਾਤ੍ਪਾਪਿਨੋ ਯਾਤਨਾਂ ਗਤਾਃ ॥ ੧੫.

ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ! ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਏਵਮੂਰ੍ਧ੍ਵਤਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਵਯਾਵਾਪ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤੇ । ਏਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਰਕਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪਾਪਕਾਰਿਣਃ ॥ ੧੫.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ! ਤੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਿਆ; ਵੇਖ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਤਤੋऽਪਤਤ੍ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਮਹੀਪਤੇਃ । ਵਿਮਾਨਞ੍ਚਾਧਿਰੋਪ੍ਯੈਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਮਨਯਦ੍ਧਰਿਃ ॥ ੧੫.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੈ ਗਿਆ।

ਅਹਞ੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਯਾਤਨਾਭ੍ਯਃ ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਾਃ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਤਤੋ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਗਤਾਃ ॥ ੧੫.

ਮੈਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਏ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਲਏ।

ਏਵਮੇਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਨਰਕਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਯੇਨ ਯੇਨ ਚ ਪਾਪੇਨ ਯਾਂ ਯਾਂ ਯੋਨਿਮੁਪੈਤਿ ਵੈ ॥ ੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਰਕਾਂ ਤੇ ਉਹ ਜਾਤੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਂ ਮਯਾ ਪੁਰਾ । ਪੁਰਾਨੁਭਵਜਂ ਜ੍ਞਾਨਮਵਾਪ੍ਯਾਵਿਤਥਂ ਤਵ । ਅਤਃ ਪਰਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ ॥ ੧੫.

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਸੱਚ ਤੇ ਅਟੱਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?

16(16) ਪਿਤੋਵਾਚ ਕਥਿਤਂ ਮੇ ਤ੍ਵਯਾ ਵਤ੍ਸ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਰੂਪਮਤਿਹੇਯਸ੍ਯ ਘਟੀਯਨ੍ਤ੍ਰਵਦਵ੍ਯਯਮ੍॥੧੬.

ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਬਖੂਬੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦੇਵਮੇਤਦਖਿਲਂ ਮਯਾਵਗਤਮੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਕਿਂ ਮਯਾ ਵਦ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ॥੧੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਦੱਸ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਯਦਿ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਤਾਤ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਸ੍ਯਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ । ਤਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਪਰੋ ਭਵ॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇ, ਪਿਤਾ, ਤਾਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਛੱਡ ਕੇ ਵਣਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਰੁਝ ਜਾ।

ਤਮਨੁष੍ਠਾਯ ਵਿਧਿਵਦ੍ ਵਿਹਾਯਾਗ੍ਨਿਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਧਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ॥੧੬.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ, ਦੁਲਤੀਆਂ ਤੇ ਮਾਲਕੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ।

ਏਕਾਨ੍ਤਰਾਸ਼ੀ ਵਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਭਵ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਯੋਗਾਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ॥੧੬.

ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਅਲਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ; ਉਥੇ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਲਗ ਕੇ, ਬਾਹਰਲੇ ਵਸਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਤਂ ਯੋਗਂ ਦੁਃ ਸ਼ਸਂਯੋਗਭੇषਜਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤੁਮਨੌਪਮ੍ਯਮਨਾਖ੍ਯੇਯਮਸਙ੍ਗਿਨਮ੍ । ਯਤ੍ਸਂਯੋਗਾਨ੍ਨ ਤੇ ਯੋਗੋ ਭੂਯੋ ਭੂਤੈਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ॥੧੬.

ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਹ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅਦੁੱਤੀ ਤੇ ਬਿਆਨ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇਗਾ।

ਪਿਤੋਵਾਚ ਵਤ੍ਸ ਯੋਗਂ ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤੁਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਯੇਨ ਭੂਤੈਃ ਪੁਨਰ੍ਭੂਤੋ ਨੇਦृਗਃ ਖਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍॥੧੬.

ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਯੋਗ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਐਸਾ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਪਾਵਾਂ।

ਯਤ੍ਰਾਸਕ੍ਤਿਪਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਮਮ ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨੈਃ । ਨੈਤਿ ਯੋਗਮਯੋਗੋऽਪਿ ਤਂ ਯੋਗਮਧੁਨਾ ਵਦ॥੧੬.

ਉਹ ਯੋਗ ਜਿਸ ਵਿਚ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਲਗਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰਾ ਆਪ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ, ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯੋਗ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਸਂਸਾਰਾਦਿਤ੍ਯਤਾਪਾਰ੍ਤਿ-ਵਿਪ੍ਲੁष੍ਯਦ੍ਦੇਹਮਾਨਸਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਮ੍ਬੁਸ਼ੀਤੇਨ ਸਿਞ੍ਚ ਮਾਂ ਵਾਕ੍ਯਵਾਰਿਣਾ॥੧੬.

ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਠੰਢੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੀਤਲ ਕਰ।

ਅਵਿਦ੍ਯਾਕृष੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਦष੍ਟਂ ਤਦ੍ਵਿषਪੀਡਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਵਾਕ੍ਯਾਮृਤਪਾਨੇਨ ਮਾਂ ਜੀਵਯ ਪੁਨਰ੍ਮृਤਮ੍॥੧੬.

ਅਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਨੇ ਕਟਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੀਵੰਤ ਕਰ।

ਪੁਤ੍ਰ-ਦਾਰ-ਗृਹ-ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ-ਮਮਤ੍ਵਨਿਗਜਡਾਰ੍ਦਿਤਮ੍ । ਮਾਂ ਮੋਚਯੇष੍ਟਸਦ੍ਭਾਵ-ਵਿਜ੍ਞਾਨੋਦ੍ਘਾਟਨੈਸ੍ਤ੍ਵਰਨ੍॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਘਰ, ਜਮੀਨ ਦੀ ਮਮਤਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੱਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਸੱਚ ਤੇ ਚੰਗੇ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਕਰ।

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਤਾਤ ! ਯਥਾ ਯੋਗੋ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਅਲਰ੍ਕਾਯ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪृष੍ਟੇਨ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਪਿਤਾ! ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੀਰਜਵਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਅਲਰਕ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬਖੂਬੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।

ਪਿਤੋਵਾਚ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਃ ਸੁਤਃ ਕਸ੍ਯ ਕਥਂ ਵਾ ਯੋਗਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਕਸ਼੍ਚਾਲਰ੍ਕੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਯੋ ਯੌਗਂ ਪਰਿਪृष੍ਟਵਾਨ੍॥੧੬.

ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਸਿਖਾਇਆ? ਇਹ ਅਲਰਕ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਹੈ?