ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਾਜੋਵਾਚ ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਵਾ ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨਰੈਃ । ਯਦਾਰ੍ਤਜਨ੍ਤੁਨਿਰ੍ਵਾਣਦਾਨੋਤ੍ਥਮਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਜੋ ਸੁਖ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਹੈ।’

ਯਦਿ ਮਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਵੇਤਾਨ੍ ਯਾਤਨਾ ਨ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ । ਤਤੋ ਭਦ੍ਰਮੁਖਾਤ੍ਰਾਹਂ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਣੁਰਿਵਾਚਲਃ ॥ ੧੫.

‘ਜੇ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪਦੀ, ਤਾਂ, ਚੰਗੀ ਸੂਰਤ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਾਂਗਾ।’

ਯਮਪੁਰੁष ਉਵਾਚ ਏਹਿ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਾਮੋ ਨਿਜਪੁਣ੍ਯਸਮਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ । ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੋਗਾਨਪਾਸ੍ਯੇਹ ਯਾਤਨਾਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ ੧੫.

ਯਮ ਦਾ ਨੌਕਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ‘ਆਓ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਚਲੋ; ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸੁਖ ਭੋਗੋ। ਇੱਥੇ, ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।’

ਰਾਜੋਵਾਚ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਤਾਵਦ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਾਵਦੇਤੇ ਸੁਦੁਃ ਖਿਤਾਃ । ਮਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਾਤ੍ਸੁਖਿਨੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਰਕੌਕਸਃ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਵੱਡੇ ਦੁਖੀ ਨਰਕ ਵਾਸੀ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।’

ਧਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਨਂ ਪੁਂਸਃ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਮਾਤੁਰਮ੍ । ਯੋ ਨਾਰ੍ਤਮਨੁਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵੈਰਿਪਕ੍ਸ਼ਮਪਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੧੫.

‘ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ ਜੋ ਦੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ—ਚਾਹੇ ਵੈਰੀ ਹੀ ਹੋਵੇ—ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।’

ਯਜ੍ਞਦਾਨਤਪਾਂਸੀਹ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਨ ਭੂਤਯੇ । ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਤਪਰਿਤ੍ਰਾਣੇ ਨ ਮਾਨਸਮ੍ ॥ ੧੫.

ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦਾ।

ਨਰਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਕਠਿਨਂ ਮਨੋ ਬਾਲਾਤੁਰਾਦਿषੁ । ਵृਦ੍ਧੇषੁ ਚ ਨ ਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਮਾਨੁषਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਹਿ ਸਃ ॥ ੧੫.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਿਲ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਿਮਾਰਾਂ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵੱਲ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਉਹ ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੀ ਹੈ।

ਏਤੇषਾਂ ਸਨ੍ਨਿਕਰ੍षਾਤ੍ਤੁ ਯਦ੍ਯਗ੍ਨਿਪਰਿਤਾਪਜਮ੍ । ਤਥੋਗ੍ਰਗਨ੍ਧਜਂ ਵਾਪਿ ਦੁਃ ਖਂ ਨਰਕਸਮ੍ਭਵਮ੍ ॥ ੧੫.

ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਣ, ਤੇਜ਼ ਬਦਬੂ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਾਲਾ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ—

ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਭਵਂ ਦੁਃ ਖਂ ਯਚ੍ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪ੍ਰਦਂ ਮਹਤ੍ । ਏਤੇषਾਂ ਤ੍ਰਾਣਦਾਨਨ੍ਤੁ ਮਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਾਤ੍ਪਰਮ੍ ॥ ੧੫.

—ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਪਿਆਸ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਜੋ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇ—ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵਧ ਕਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਤਾ ਯਦਿ ਸੁਖਂ ਬਹਵੋ ਦੁਃ ਖਿਤੇ ਮਯਿ । ਕਿਨ੍ਨੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜ ਮਾਚਿਰਮ੍ ॥ ੧੫.

ਜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਦੁਖ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਲਿਆ? ਇਸ ਲਈ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ—ਤੁਰ ਜਾ।

ਯਮਪੁਰੁष ਉਵਾਚ ਏष ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਨੇਤੁਂ ਸਮੁਪਾਗਤੌ । ਅਵਸ਼੍ਯਮਸ੍ਮਾਦ੍ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵ ! ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧੫.

ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਤੇ ਇੰਦਰ ਆਏ ਹਨ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ; ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਵਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ! ਹੁਣ ਤੁਰ ਜਾ।

ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਨਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਮ੍ਯਗੁਪਾਸਿਤਃ । ਵਿਮਾਨਮੇਤਦਾਰੁਹ੍ਯ ਮਾ ਵਿਲਮ੍ਬਸ੍ਵ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧੫.

ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੁਦ ਸਵਰਗ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ, ਤੁਰ ਜਾ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਨਰਕੇ ਮਾਨਵਾ ਧਰ੍ਮ ਪੀਡ੍ਯਨ੍ਤੇऽਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਤ੍ਰਾਹੀਤਿ ਚਾਰ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਮਾਮਤੋ ਨ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ! ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ; ਦੁਖੀ ਲੋਕ 'ਬਚਾਓ!' ਚੀਕਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਕਰ੍ਮਣਾ ਨਰਕਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰੇਤੇषਾਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨृਪ ! ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ॥ ੧੫.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਪਾਇਆ; ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਜਾ! ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਜਾਵੇਂਗਾ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਧਰ੍ਮ ! ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ! ਸ਼ਚੀਪਤੇ । ਮਮ ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਨ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਂ ਤਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥਃ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਧਰਮ! ਜਾਂ ਤੂੰ, ਇੰਦਰ! ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜੋ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ।

ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਅਬ੍ਬਿਨ੍ਦਵੋ ਯਥਾਮ੍ਭੋਧੌ ਯਥਾ ਵਾ ਦਿਵਿ ਤਾਰਕਾਃ । ਯਥਾ ਵਾ ਵਰ੍षਤਾ ਧਾਰਾ ਗਡ੍ਗਾਯਾਂ ਸਿਕਤਾ ਯਥਾ ॥ ੧੫.

ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੂੰਦਾਂ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ, ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ—

ਅਸਂਖ੍ਯੇਯਾ ਮਹਾਰਾਜ ਯਥਾ ਬਿਨ੍ਦ੍ਵਾਦਯੋ ਹ੍ਯਪਾਮ੍ । ਤਥਾ ਤਵਾਪਿ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾ ਨੈਵੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ॥ ੧੫.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ! ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉਹ ਬੂੰਦਾਂ ਤੇ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਅਣਗਿਣਤ ਹੈ।

ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਮਿਮਾਮਦ੍ਯ ਨਾਰਕੇष੍ਵਿਹ ਕੁਰ੍ਵਤਃ । ਤਦੇਵ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਂਖ੍ਯਾਮੁਪਗਤਂ ਤਵ ॥ ੧੫.

ਅੱਜ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਤਦ੍ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਦ੍ਭਾਕ੍ਤੁਮਮਰਾਲਯਮ੍ । ਏਤੇऽਪਿ ਪਾਪਂ ਨਰਕੇ ਕ੍ਸ਼ਪਯਨ੍ਤੁ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਜਮ੍ ॥ ੧੫.

ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੂੰ ਅਮਰ ਲੋਕ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ; ਇਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਣ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਕਥਂ ਸ੍ਪृਹਾਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਤ੍ਸਮ੍ਪਰ੍ਕੇषੁ ਮਾਨਵਾਃ । ਯਦਿ ਸਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਵੇषਾਮੁਕਤ੍ਕਰ੍षੋ ਨੋਪਜਾਯਤੇ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਣਗੇ, ਜੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ?

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪ । ਤੇਨ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੁ ਨਰਕਾਤ੍ਪਾਪਿਨੋ ਯਾਤਨਾਂ ਗਤਾਃ ॥ ੧੫.

ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ! ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਏਵਮੂਰ੍ਧ੍ਵਤਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਵਯਾਵਾਪ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤੇ । ਏਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਰਕਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪਾਪਕਾਰਿਣਃ ॥ ੧੫.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ! ਤੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਿਆ; ਵੇਖ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਤਤੋऽਪਤਤ੍ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਮਹੀਪਤੇਃ । ਵਿਮਾਨਞ੍ਚਾਧਿਰੋਪ੍ਯੈਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਮਨਯਦ੍ਧਰਿਃ ॥ ੧੫.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੈ ਗਿਆ।

ਅਹਞ੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਯਾਤਨਾਭ੍ਯਃ ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਾਃ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਤਤੋ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਗਤਾਃ ॥ ੧੫.

ਮੈਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਏ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਲਏ।

ਏਵਮੇਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਨਰਕਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਯੇਨ ਯੇਨ ਚ ਪਾਪੇਨ ਯਾਂ ਯਾਂ ਯੋਨਿਮੁਪੈਤਿ ਵੈ ॥ ੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਰਕਾਂ ਤੇ ਉਹ ਜਾਤੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਂ ਮਯਾ ਪੁਰਾ । ਪੁਰਾਨੁਭਵਜਂ ਜ੍ਞਾਨਮਵਾਪ੍ਯਾਵਿਤਥਂ ਤਵ । ਅਤਃ ਪਰਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ ॥ ੧੫.

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਸੱਚ ਤੇ ਅਟੱਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?

16(16) ਪਿਤੋਵਾਚ ਕਥਿਤਂ ਮੇ ਤ੍ਵਯਾ ਵਤ੍ਸ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਰੂਪਮਤਿਹੇਯਸ੍ਯ ਘਟੀਯਨ੍ਤ੍ਰਵਦਵ੍ਯਯਮ੍॥੧੬.

ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਬਖੂਬੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦੇਵਮੇਤਦਖਿਲਂ ਮਯਾਵਗਤਮੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਕਿਂ ਮਯਾ ਵਦ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ॥੧੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਦੱਸ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਯਦਿ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਤਾਤ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਸ੍ਯਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ । ਤਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਪਰੋ ਭਵ॥੧੬.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇ, ਪਿਤਾ, ਤਾਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਛੱਡ ਕੇ ਵਣਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਰੁਝ ਜਾ।