ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਪਸ੍ਮਾਰੀ ਚ ਭਵਤਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਚ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਏष ਏਵ ਕ੍ਰਮੋ ਦृष੍ਟੋ ਗੋਸੁਵਰ੍ਣਾਪਹਾਰਿਣਾਮ੍ ॥ ੧੫.

ਉਹ ਮਿਰਗੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਗਾਂ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਿਦ੍ਯਾਪਹਾਰਿਣਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਾ ਨਿष੍ਕ੍ਰਯਭ੍ਰਂਸ਼ਿਨੋ ਗੁਰੋਃ । ਜਾਯਾਮਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਃ ਪਾਰਖ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ ॥ ੧੫.

ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਰੀ ਧੋਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ षਣ੍ਢਤਾਂ ਮੂਢੋ ਯਾਤਨਾਭ੍ਯਃ ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਃ । ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਨਰੋ ਹੋਮਮਸਮਿਦ੍ਧੇ ਵਿਭਾਵਸੌ ॥ ੧੫.

ਇਹ ਸਭ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੂਰਖ ਨਪੂੰਸਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਅੱਗ ਨਾ ਜਲਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੋऽਜਿਰ੍ਣਵ੍ਯਾਧਿਦੁਃ ਖਾਰ੍ਤੋ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਃ ਸਂਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਪਰਨਿਨ੍ਦਾ ਕृਤਘ੍ਰਤ੍ਵਂ ਪਰਮਰ੍ਮਾਵਘਟ੍ਟਨਮ੍ ॥ ੧੫.

ਉਹ ਅਜੀਰਨ, ਰੋਗ, ਦੁਖ, ਤੇ ਮੰਦ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣਤਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨੈष੍ਠੁਰ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਘृਣਤ੍ਵਞ੍ਚ ਪਰਦਾਰੋਪਸੇਵਨਮ੍ । ਪਰਸ੍ਵਹਰਣਾਸ਼ੌਚਂ ਦੇਵਤਾਨਾਞ੍ਚ ਕੁਤ੍ਸਨਮ੍ ॥ ੧੫.

ਕਠੋਰਤਾ, ਨਿਰਦਯਤਾ, ਪਰ-ਸਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ, ਪਰਾਈ ਵਸਤੂ ਚੋਰੀ, ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਕृਤ੍ਯਾ ਕਞ੍ਚਨਂ ਨृਣਾਂ ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਂ ਚ ਨृਣਾਂ ਵਧਃ । ਯਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਾਨਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਤਾ ॥ ੧੫.

ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਲੈਣਾ, ਕੰਜੂਸੀ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਜਾਨੀਯਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਨਰਕਾਦਨੁ । ਦਯਾ ਭੂਤੇषੁ ਸਂਵਾਦਃ ਪਰਲੋਕਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ॥ ੧੫.

ਇਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਮਝਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ, ਸਚ ਬੋਲਣਾ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਲਈ ਤਿਆਰੀ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਹੈ।

ਸਤ੍ਯਂ ਭੂਤਹਿਤਾਰ੍ਥੋਕ੍ਤਿਰ੍ਵੇਦਪ੍ਰਾਮਾਣ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਗੁਰੁਦੇਵਰ੍षਿਸਿਦ੍ਧਰ੍षਿਪੂਜਨਂ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਃ ॥ ੧੫.

ਸੱਚਾਈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਹਨ.

ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਭਾਯਸਨਂ ਮੈਤ੍ਰੀਮਿਤਿ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਪਣ੍ਡਿਤਃ । ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚੈਵ ਸਦ੍ਧਰ੍ਮਙ੍ਕ੍ਰਿਯਾਭੂਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ॥ ੧੫.

ਸੱਚੀ ਕਰਨੀ ਦੀ ਅਭਿਆਸ, ਦੋਸਤੀ ਬਣਾਉਣੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ, ਇਹ ਪੰਡਿਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦੇ ਲਕੜ ਹਨ.

ਸ੍ਵਰ੍ਗਚ੍ਯੁਤਾਨਾਂ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਪੁਰੁषਾਣਾਮਪਾਪਿਨਾਮ੍ । ਏਤਦੁਦ੍ਦੇਸ਼ਤੋ ਰਾਜਨ੍ ਭਵਤਃ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.

ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਭੋਕ੍ਤॄਣਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਨਾਂ ਪਾਪਿਨਾਂ ਤਥਾ । ਤਦੇਹ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਾਮੋ ਦृष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਾਧੁਨਾ । ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟੋ ਹਿ ਨਰਕਸ੍ਤਦੇਹ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧੫.

ਹੁਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਚੰਗੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੰਦੇ—ਚਲੋ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚੱਲੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਤੁਸੀਂ ਨਰਕ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਆਓ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ.

ਪੁਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਤਤਸ੍ਤਮਗ੍ਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਤਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੈਰੁਤ੍ਕ੍ਰੁष੍ਟਂ ਯਾਤਨਾਸ੍ਥਾਯਿਭਿਰ੍ਨृਭਿਃ ॥ ੧੫.

ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਚੀਖ ਪਏ.

ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਭੂਪੇਤਿ ਤਿष੍ਠ ਤਾਵਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਕਮ੍ । ਤ੍ਵਦਙ੍ਗਸਙ੍ਗੀ ਪਵਨੋ ਮਨੋ ਹ੍ਲਾਦਯਤੇ ਹਿ ਨਃ ॥ ੧੫.

‘ਰਾਜਾ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ! ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਰੁਕ ਜਾਓ; ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।’

ਪਰਿਤਾਪਞ੍ਚ ਗਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪੀਡਾਬਾਧਾਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ । ਅਪਹਨ੍ਤਿ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਯਦਾਂ ਕੁਰ ਮਹੀਪਤੇ ॥ ੧੫.

‘ਮਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਦ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੀੜ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।’

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਂ ਯਾਮ੍ਯਪੁਰੁषਂ ਨृਪਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕਥਮੇਤੇषਾਮਾਹ੍ਲਾਦੋ ਮਯਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੧੫.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?’

ਕਿਂ ਮਯਾ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਮਹਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਆਹ੍ਲਾਦਦਾਯਿਨੀ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਰ੍ਯੇਨੇਯਂ ਤਦੁਦੀਰਯ ॥ ੧੫.

‘ਮੈਂ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਐਸਾ ਸੁਖ ਤੇ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।’

ਯਮਪੁਰੁष ਉਵਾਚ ਪਿਤृਦੇਵਾਤਿਥਿਪ੍ਰੈष੍ਯਸ਼ਿष੍ਟੇਨਾਨ੍ਨੇਨ ਤੇ ਤਨੁਃ । ਪੁष੍ਟਿਮਭ੍ਯਾਗਤਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦ੍ਗਤਂ ਚ ਮਨੋ ਯਤਃ ॥ ੧੫.

ਯਮ ਦਾ ਨੌਕਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ‘ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਦੂਤਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਾ।’

ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਗਾਤ੍ਰਸਂਸਰ੍ਗੋ ਪਵਨੋ ਹ੍ਲਾਦਦਾਯਕਃ । ਪਾਪਕਰ੍ਮਕृਤੋ ਰਾਜਨ੍ ਯਾਤਨਾ ਨ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ ॥ ੧੫.

‘ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਦੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪਦੀ।’

ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਯੋ ਯਜ੍ਞਾਸ੍ਤ੍ਵਯੇष੍ਟਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਯਤਃ । ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਯਾਮ੍ਯਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਵਾਯਸਾਃ ॥ ੧੫.

‘ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਯਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰ, ਅੱਗ, ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।’

ਪੀਡਨਚ੍ਛੇਦਦਾਹਾਦਿਮਹਾਦੁਃ ਖਸ੍ਯ ਹੇਤਵਃ । ਮृਦੁਤ੍ਵਮਾਗਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਤੇਜਸਾਪਹਤਾਸ੍ਤਵ ॥ ੧੫.

‘ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮਾਰਨ, ਕੱਟਣ, ਸਾੜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮਰਦੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।’

ਰਾਜੋਵਾਚ ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਵਾ ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨਰੈਃ । ਯਦਾਰ੍ਤਜਨ੍ਤੁਨਿਰ੍ਵਾਣਦਾਨੋਤ੍ਥਮਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਜੋ ਸੁਖ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਹੈ।’

ਯਦਿ ਮਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਵੇਤਾਨ੍ ਯਾਤਨਾ ਨ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ । ਤਤੋ ਭਦ੍ਰਮੁਖਾਤ੍ਰਾਹਂ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਣੁਰਿਵਾਚਲਃ ॥ ੧੫.

‘ਜੇ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪਦੀ, ਤਾਂ, ਚੰਗੀ ਸੂਰਤ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਾਂਗਾ।’

ਯਮਪੁਰੁष ਉਵਾਚ ਏਹਿ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਾਮੋ ਨਿਜਪੁਣ੍ਯਸਮਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ । ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੋਗਾਨਪਾਸ੍ਯੇਹ ਯਾਤਨਾਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ ੧੫.

ਯਮ ਦਾ ਨੌਕਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ‘ਆਓ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਚਲੋ; ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸੁਖ ਭੋਗੋ। ਇੱਥੇ, ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।’

ਰਾਜੋਵਾਚ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਤਾਵਦ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਾਵਦੇਤੇ ਸੁਦੁਃ ਖਿਤਾਃ । ਮਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਾਤ੍ਸੁਖਿਨੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਰਕੌਕਸਃ ॥ ੧੫.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਵੱਡੇ ਦੁਖੀ ਨਰਕ ਵਾਸੀ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।’

ਧਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਨਂ ਪੁਂਸਃ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਮਾਤੁਰਮ੍ । ਯੋ ਨਾਰ੍ਤਮਨੁਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵੈਰਿਪਕ੍ਸ਼ਮਪਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੧੫.

‘ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ ਜੋ ਦੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ—ਚਾਹੇ ਵੈਰੀ ਹੀ ਹੋਵੇ—ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।’

ਯਜ੍ਞਦਾਨਤਪਾਂਸੀਹ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਨ ਭੂਤਯੇ । ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਤਪਰਿਤ੍ਰਾਣੇ ਨ ਮਾਨਸਮ੍ ॥ ੧੫.

ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦਾ।

ਨਰਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਕਠਿਨਂ ਮਨੋ ਬਾਲਾਤੁਰਾਦਿषੁ । ਵृਦ੍ਧੇषੁ ਚ ਨ ਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਮਾਨੁषਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਹਿ ਸਃ ॥ ੧੫.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਿਲ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਿਮਾਰਾਂ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵੱਲ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਉਹ ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੀ ਹੈ।

ਏਤੇषਾਂ ਸਨ੍ਨਿਕਰ੍षਾਤ੍ਤੁ ਯਦ੍ਯਗ੍ਨਿਪਰਿਤਾਪਜਮ੍ । ਤਥੋਗ੍ਰਗਨ੍ਧਜਂ ਵਾਪਿ ਦੁਃ ਖਂ ਨਰਕਸਮ੍ਭਵਮ੍ ॥ ੧੫.

ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਣ, ਤੇਜ਼ ਬਦਬੂ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਾਲਾ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ—

ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਭਵਂ ਦੁਃ ਖਂ ਯਚ੍ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪ੍ਰਦਂ ਮਹਤ੍ । ਏਤੇषਾਂ ਤ੍ਰਾਣਦਾਨਨ੍ਤੁ ਮਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਾਤ੍ਪਰਮ੍ ॥ ੧੫.

—ਜਾਂ ਭੁੱਖ ਪਿਆਸ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਜੋ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇ—ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵਧ ਕਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।