ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦ੍ਵਿਟ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਨਾਮਵਰੋਪਿਤਃ । ਮਚ੍ਛਾਪੋਪਹਤੋ ਮੂਢਃ ਸ ਬਕਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ॥੯.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੰਦ-ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮੂਰਖ, ਹੁਣ ਬਗਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਪਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਕੌਸ਼ਿਕਃ । ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਾਡਿਰ੍ਭਵਸ੍ਤੇਵਤਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾਪਮਯਚ੍ਛਤ॥੯.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਕੁਸ਼ ਵੰਸ਼ੀ, ਨੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੂੰ ਵੀ ਅੱਡੀ ਬਣ ਜਾਵੇਂ।'

ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਤੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਦ੍ਯੁਤੀ । ਵਸ਼ਿष੍ਠਃ ਸ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕੌਸ਼ਿਕਃ॥੯.

ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ — ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਕੁਸ਼ ਵੰਸ਼ੀ — ਪਸ਼ੂ-ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਅਨ੍ਯਜਾਤਿਸਮਾਯੋਗਂ ਗਤਾਵਪ੍ਯਮਿਤੌਜਸੌ । ਯੁਯੁਧਾਤੇऽਤਿਸਂਰਬ੍ਧੌ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮੌ॥੯.

ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੇਅੰਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ 'ਚ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੜੇ।

ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨਾਡਿਰੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ । ਯਨ੍ਨਵਤ੍ਯਧਿਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ! ਸਹਸ੍ਰਤ੍ਰਿਤਯਂ ਬਕਃ॥੯.

ਅੱਡੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਬਗਲੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਨਵੇਂ ਯੋਜਨ ਸੀ।

ਤੌ ਤੁ ਪਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਹਾਰਾਭ੍ਯਾਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਯੋਰੁਵਿਕ੍ਰਮੌ । ਪ੍ਰਹਰਨ੍ਤੌ ਭਯਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਞ੍ਚਕ੍ਰਤੁਸ੍ਤਦਾ॥੯.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ, ਪੰਖਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਜ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜਦੇ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ।

ਵਿਧੂਯ ਪਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਬਕੋ ਰਕ੍ਤੋਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਿਰਾਹਨਤ੍ । ਆਡਿਂ ਸੋऽਪ੍ਯੁਨ੍ਨਤਗ੍ਰੀਵੋ ਬਕਂ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮਤਾਡਯਤ੍॥੯.

ਬਗਲਾ, ਪੰਖ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ; ਅੱਡੀ, ਉੱਚੀ ਗਰਦਨ ਕਰ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬਗਲੇ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ।

ਤਯੋਃ ਪਕ੍ਸ਼ਾਨਿਲਾਪਾਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਪੇਤੁਰ੍ਗਿਰਯੋ ਭੁਵਿ । ਗਿਰਿਪ੍ਰਪਾਤਾਭਿਹਤਾ ਚਕਮ੍ਪੇ ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ॥੯.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ।

ਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਕਮ੍ਪਮਾਨਾ ਜਲਧੀਨੁਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਮ੍ਬੂਂਸ਼੍ਚਕਾਰ ਚ । ਨਨਾਮ ਚੈਕਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਪਾਤਾਲਗਮਨੋਨ੍ਮੁਖੀ॥੯.

ਕੰਬਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਝੁਕ ਗਈ, ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।

ਕੇਚਿਦਿਗਰਿਨਿਪਾਤੇਨ ਕੇਚਿਦਮ੍ਭੋਧਿਵਾਰਿਣਾ । ਕੇਚਿਨ੍ਮਹੀਸਞ੍ਚਲਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍॥੯.

ਕੁਝ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮਰੇ, ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਬਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।

ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਹਾਹਾਭੂਤਮਚੇਤਨਮ੍ । ਜਗਦਾਸੀਤ੍ ਸੁਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਣ੍ਡਲਮ੍॥੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਡਰਿਆ, ਜਾਨ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਉਲਝਣ 'ਚ ਪੈ ਗਿਆ; ਸੰਸਾਰ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ ਉਲਟ ਗਿਆ।

ਹਾ ਵਤ੍ਸ ! ਹਾ ਕਾਨ੍ਤ ! ਸ਼ਿਸ਼ੋ ! ਪ੍ਰਯਾਹ੍ਯੇषੋऽਸ੍ਮਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ! ਕਾਨ੍ਤ ! ਸ਼ੈਲੋऽਯਂ ਪਤਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਲਾਯਤਾਮ੍॥੯.

‘ਹਾਏ ਪੁੱਤ! ਹਾਏ ਪਿਆਰੇ! ਬੱਚੇ! ਭੱਜ ਜਾ, ਮੈਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ! ਹਾਏ ਪਿਆਰੀ! ਪਿਆਰੇ! ਇਹ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜੋ!’

ਇਤ੍ਯਾਕੁਲੀਕृਤੇ ਲੋਕੇ ਸਂਤ੍ਰਾਸਵਿਮੁਖੇ ਤਦਾ । ਸੁਰੈਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਜਗਾਮ ਪਿਤਾਮਹਃ॥੯.

ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਝਣ ਤੇ ਡਰ ਵਿਚ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਆ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਾਸ੍ਤਾਵੁਭਾਵਤਿਕੋਪਿਤੌ । ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਵਿਰਮਤ੍ਵੇਤਲ੍ਲੋਕਾਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤੁ ਚ॥੯.

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਲੜਾਈ ਛੱਡੋ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਮਿਲੇ।'

ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਾਵਪਿ ਤੌ ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ । ਕੋਪਾਮਰ੍षਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਯੁਯੁਧਾਤੇ ਨ ਤਸ੍ਥਤੁਃ॥੯.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਰੋਸ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਲੜਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਰੁਕੇ ਨਹੀਂ।

ਤਤਃ ਪਿਤਾਮਹੋ ਦੇਵਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲੋਕਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਹਿਤਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਭਾਵਮਪਾਨੁਦਤ੍॥੯.

ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਲਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਤਤਸ੍ਤੌ ਪੂਰ੍ਵਦੇਹਸ੍ਥੌ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਵ੍ਯੁਦਸ੍ਤੇ ਤਾਮਸੇ ਭਾਵੇ ਵਸ਼ਿष੍ਠ੦-ਕੌਸ਼ਿਕਰ੍षਭੌ॥੯.

ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵ ਨੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।'

ਜਹਿ ਵਤ੍ਸ ਵਸ਼ਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਸਤ੍ਤਮ । ਤਾਮਸਂ ਭਾਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਈਦृਗ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਮ੍॥੯.

'ਰੁਕ ਜਾਓ, ਪਿਆਰੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਸ਼ਿਕ; ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਤੁਸੀਂ ਐਸੀ ਲੜਾਈ ਚਾਹੀ।'

ਰਾਜਸੂਯਵਿਪਾਕੋऽਯਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ । ਯੁਵਯੋਰ੍ਵਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਾਯਂ ਪृਥਿਵੀਕ੍ਸ਼ਯਕਾਰਕਃ॥੯.

'ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡਾ ਝਗੜਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।'

ਨ ਚਾਪਿ ਕੌਸ਼ਿਕਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋऽਪਰਧ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਪਕਾਰਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ॥੯.

'ਕੌਸ਼ਿਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।'

ਤਪੋ ਵਿਘ੍ਨਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾਰੌ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਂ ਗਤੌ । ਪਰਿਤ੍ਯਜਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਹਿ ਪ੍ਰਚੁਰਂ ਬਲਮ੍॥੯.

'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਗਏ ਹੋ; ਇਹ ਛੱਡੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤੌ ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਲਜ੍ਜਿਤੌ ਤਾਵੁਭਾਵਪਿ । ਕ੍ਸ਼ਮਯਾਮਾਸਤੁਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍॥੯.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਕੇ ਗਲੇ ਮਿਲ ਗਏ।

ਤਤਃ ਸੁਰੈਰ੍ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਨਿਜਂ ਯਯੌ । ਵਸ਼ਿष੍ਠੋऽਪ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕੌਸ਼ਿਕੋऽਪਿ ਸ੍ਵਾਮਾਸ਼੍ਰਯਮ੍॥੯.

ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ; ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।

ਏਤਦਾਡਿਬਕਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਥਾਂ ਤਥਾ । ਕਥਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚੈਵ ਯੇ॥੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਡੀਬਕਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਉਣਗੇ—

ਤੇषਾਂ ਪਾਪਾਪਨੋਦਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਹ੍ਯੇਵ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਨ ਚੈਵ ਵਿਘ੍ਨਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ॥੯.

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।

ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਪਤਿਤਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਖਰਯੋਨਿਂ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ । ਨਰਕਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕृਮਿਃ ਪਤਿਤਯਾਜਕਃ ॥ ੧੫.

ਪੰਦਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਯਮਕਿੰਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਜਾਤੀ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਧਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਤਿਤ ਯਾਜਕ ਕੀੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਵ੍ਯਲੀਕਨ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਾ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਤਜ੍ਜਾਯਾਂ ਮਨਸਾਵਾਞ੍ਛਨ੍ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਞ੍ਚਾਪ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ॥ ੧੫.

ਜੇ ਦੁਜਾਤੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।

ਗਰ੍ਦਭੋ ਜਾਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਵਮਾਨਕਃ । ਮਾਤਾਪਿਤਰਾਵਾਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯ ਸ਼ਾਰਿਕਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੧੫.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਧਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਰਿਕਾ ਪੰਛੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯਵਮਨ੍ਤਾ ਚ ਕਪੋਤਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ । ਤਾਮੇਵ ਪੀਡਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਚ੍ਛਪਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ॥ ੧੫.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਬੂਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਛੁਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।