ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਾਤ ! ਤਾਤੇਤਿ ਮਧੁਰਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤਮ੍ । ਉਪਗੁਹ੍ਯ ਵਦਿष੍ਯੇ ਕਂ ਵਤ੍ਸ ! ਵਤ੍ਸੇਤਿ ਸੌਹृਦਾਤ੍॥੮.

'ਪੁੱਤਰ! ਪੁੱਤਰ!'—ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਪੁੱਤਰ! ਪੁੱਤਰ!' ਕਹਾਂ?

ਕਸ੍ਯ ਜਾਨੁਪ੍ਰਣੀਤੇਨ ਪਿਙ੍ਗੇਨ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰੇਣੁਨਾ । ਮਮੋਤ੍ਤਰੀਯਮੁਤ੍ਸਙ੍ਗਂ ਤਥਾਙ੍ਗਂ ਮਲਮੇष੍ਯਤਿ॥੮.

ਹੁਣ ਕਿਸ ਦੇ ਘੁਟਣ, ਪੀਲੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਉਪਰਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗੰਦੇ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਸੀ?

ਅਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਸਮ੍ਭੂਤੋ ਮਨੋਹृਦਯਨਨ੍ਦਨਃ । ਮਯਾ ਕੁਪਿਤ੍ਰਾ ਹਾ ਵਤ੍ਸ ! ਵਿਕ੍ਰੀਤੋ ਯੇਨ ਵਸ੍ਤੁਵਤ੍॥੮.

ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਦਿਲ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ—ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ!—ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।

ਹृਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਮਸ਼ੇषਂ ਮੇ ਸਸਾਧਨਧਨਂ ਮਹਤ੍ । ਦੈਵਾਹਿਨਾ ਨृਸ਼ਂਸੇਨ ਦष੍ਟੋ ਮੇ ਤਨਯਸ੍ਤਤਃ॥੮.

ਸਾਰਾ ਰਾਜ, ਵੱਡਾ ਧਨ-ਸਮਾਨ ਗੁਆ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕ੍ਰੂਰ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਡੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਅਹਂ ਦੈਵਾਹਿਦष੍ਟਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਨਨਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਨਪਿ ਘੋਰੇਣ ਵਿषੇਣਾਨ੍ਧੀਕृਤੋऽਧੁਨਾ॥੮.

ਹੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਡੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏਕਮੁਕ੍ਤ੍ਤਵਾ ਤਮਾਦਾਯ ਬਾਲਕਂ ਬਾष੍ਪਗਦ੍ਗਦਃ । ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯਾ ਨਿਪਪਾਤ ਹ॥੮.

ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

; ਰਾਜਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਅਯਂ ਸ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਸ੍ਵਰੇਣੈਵੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਵਿਦ੍ਵਜ੍ਜਨਮਨਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ॥੮.

ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਹੀ ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਪਛਾਣ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਚੰਦ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਤਥਾਸ੍ਯ ਨਾਸਿਕਾ ਤੁਙ੍ਗਾ ਅਗ੍ਰਤੋऽਧੋਮੁਖਂ ਗਤਾ । ਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਮੁਕੁਲਪ੍ਰਖ੍ਯਾਃ ਖ੍ਯਾਤਕੀਰ੍ਤੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ॥੮.

ਇਸ ਦੀ ਨੱਕ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੰਦ ਕਲੀ ਵਰਗੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।

ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਮਾਗਤਃ ਕਸ੍ਮਾਦਦ੍ਯੈष ਸ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਪਹਾਯ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਂ ਸਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪਤਿਤਂ ਪਤਿਮ੍॥੮.

ਇਹ ਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅੱਜ ਸਮਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਪ੍ਰਕृष੍ਟਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਦੀਨਾ ਭਰ੍ਤृਪੁਤ੍ਰਾਧਿਪੀਡਿਤਾ । ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੀ ਸਾ ਤਤੋऽਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਭਰ੍ਤृਦਣ੍ਡਂ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਮ੍॥੮.

ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹਾ, ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲਾਠੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੀ ਲੱਗੀ।

ਸ਼੍ਵਪਾਕਾਰ੍ਹਮਤੋ ਮੋਹਂ ਜਗਾਮਾਯਤਲੋਚਨਾ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚੇਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਨਕੈਃ ਸਗਦ੍ਗਦਮਭਾषਤ॥੮.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਡਾਲੀ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ ਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ।

ਧਿਕ੍ ਤ੍ਵਾਂ ਦੈਵਾਤਿਕਰੁਣਾਂ ਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਂ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਯੇਨਾਯਮਮਰਪ੍ਰਖ੍ਯੋ ਨੀਤੋ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਵਪਾਕਤਾਮ੍॥੮.

ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ, ਓ ਬੇਦਰਦੀ ਤੇ ਨਿਰਮਰਯਾਦਾ ਕਿਸਮਤ! ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਚੰਡਾਲੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ਂ ਸੁਹृਤ੍ਤ੍ਯਾਗਂ ਭਾਰ੍ਯਾ-ਤਨਯਵਿਕ੍ਰਯਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਨੋ ਕੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਲੋऽਯਂ ਕृਤੋ ਨृਪਃ॥੮.

ਰਾਜ ਗੁਆ ਕੇ, ਮਿਤਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲਾ ਚੰਡਾਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਹਾ ਰਾਜਨ੍ ! ਜਾਤਸਨ੍ਤਾਪਾਮਿਤ੍ਥਂ ਮਾਂ ਧਰਣੀਤਲਾਤ੍ । ਉਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਨਾਦ੍ਯ ਪਰ੍ਯਙ੍ਕਮਾਰੋਹੇਤਿ ਕਿਮੁਚ੍ਯਤੇ॥੮.

ਹਾ ਰਾਜਾ! ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸੀ; ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?

ਨਾਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਛਤ੍ਰਂ ਭृਙ੍ਗਾਰਮਥਵਾ ਪੁਨਃ । ਚਾਮਰਂ ਵ੍ਯਜਨਞ੍ਚਾਪਿ ਕੋऽਯਂ ਵਿਧਿਵਿਪਰ੍ਯਯਃ॥੮.

ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ, ਭੁੰਨ-ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਚਾਮਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਉਲਟਾ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ?

ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਵ੍ਰਜਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਾਜਾਨੋ ਭृਤ੍ਯਤਾਂ ਗਤਾਃ । ਸ੍ਵੋਤ੍ਤਰੀਯੈਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ ਨੀਰਜਸ੍ਕਂ ਮਹੀਤਲਮ੍॥੮.

ਜਦ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਸੀ, ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨੌਕਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਸੀ।

ਸੋऽਯਂ ਕਪਾਲਸਂਲਗ੍ਨ-ਘਟੀਘਟਨਿਰਨ੍ਤਰੇ । ਮृਤਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਸੂਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗੂਗ੍ਕੇਸ਼ੇ ਸੁਦਾਰੁਣੇ॥੮.

ਹੁਣ, ਗਲ੍ਹ 'ਤੇ ਖੋਪੜੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ, ਟੁੱਟੇ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਵਸਾਨਿਸ੍ਯਨ੍ਦਸਂਸ਼ੁष੍ਕ-ਮਹੀਪੁਟਕਮਣ੍ਡਿਤੇ । ਭਸ੍ਮਾਙ੍ਗਾਰਾਰ੍ਧਦਗ੍ਧਾਸ੍ਥਿ-ਮਜ੍ਜਾਸਙ੍ਘਟ੍ਟਭੀषਣੇ॥੮.

ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੱਟੀ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਅੱਧ-ਸੜੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਭਸਮ, ਤੇ ਮੱਜਾ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗृਧ੍ਰ-ਗੋਮਾਯੁਨਾਦਾਰ੍ਤਨष੍ਟਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਵਿਹਙ੍ਗਮੇ । ਚਿਤਾਧੂਮਾਤਤਿਰੁਚਾ ਨੀਲੀਕृਤਦਿਗਨ੍ਤਰੇ॥੮.

ਗਿੱਧ ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਛੋਟੇ ਪੰਛੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਚਿਤਾ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾ ਨੀਲੀ ਹੋ ਗਈ।

ਕੁਣਪਾਸ੍ਵਾਦਨਮੁਦਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਨਿਸ਼ਾਚਰੇ । ਚਰਤ੍ਯਮੇਧ੍ਯੇ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਦੁਃ ਖਪੀਡਿਤਃ॥੮.

ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ, ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਕਣ੍ਠਂ ਰਾਜ੍ਞੋ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾ । ਕष੍ਟਸ਼ੋਕਸ਼ਤਾਧਾਰਾ ਵਿਲਲਾਪਾਰ੍ਤਯਾ ਗਿਰਾ॥੮.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਗਲ੍ਹ ਲਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੌਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਦਰਦ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਈ।

; ਰਾਜਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਰਾਜਨ੍ ! ਸ੍ਵਪ੍ਨੋऽਥ ਤਥ੍ਯਂ ਵਾ ਯਦੇਤਨ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍ । ਤਤ੍ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਮਨੋ ਵੈ ਮੁਹ੍ਯਤੇ ਮਮ॥੮.

; ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਰਾਜਾ! ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯਦ੍ਯੇਤਦੇਵਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਨਾਸ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮੇ ਸਹਾਯਤਾ । ਤਥੈਵ ਵਿਪ੍ਰਦੇਵਾਦਿਪੂਜਨੇ ਪਾਲਨੇ ਭੁਵਃ॥੮.

ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ।

ਨਾਸ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਃ ਕੁਤਃ ਸਤ੍ਯਮਾਰ੍ਜਵਂ ਚਾਨृਸ਼ਂਸਤਾ । ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਪਰਮਃ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਾਦਵਰੋਪਿਤਃ॥੮.

ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਦਇਆ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਧਰਮ-ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਤਿ ਤਸ੍ਯਾ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋष੍ਣਂ ਸਗਦ੍ਗਦਮ੍ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗ੍ਯਾ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸ਼੍ਵਪਾਕਤਾ॥੮.

ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਗਰਮ ਆਹ ਭਰੀ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੋਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ।

ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਸਾਪਿ ਸੁਚਿਰਂ ਨਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋष੍ਣਞ੍ਚ ਦੁਃ ਖਿਤਾ । ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਮਰਣਂ ਭੀਰੁਰ੍ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍॥੮.

ਉਹ ਵੀ, ਲੰਬਾ ਰੋ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਗਰਮ ਆਹ ਭਰੀ, ਤੇ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ।

; ਰਾਜੋਵਾਚ ਪ੍ਰਿਯੇ ! ਨ ਰੋਚਯੇ ਦੀਰ੍ਘਂ ਕਾਲਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮੁਪਾਸਿਤੁਮ੍ । ਨਾਤ੍ਮਾਯਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਤਾਮ੍॥੮.

; ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਪਿਆਰੀ! ਮੈਂ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਮੇਰੇ ਹੱਥ 'ਚ ਨਹੀਂ, ਪਤਲੀਏ, ਵੇਖ ਮੇਰੀ ਮੰਦ-ਭਾਗਤਾ।

ਚਣ੍ਡਾਲੇਨਾਨਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਜ੍ਵਲਨਂ ਯਦਿ । ਚਣ੍ਡਾਲਦਾਸਤਾਂ ਯਾਸ੍ਯੇ ਪੁਨਰਪ੍ਯਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ॥੮.

ਜੇ ਮੈਂ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੱਗ 'ਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਜਨਮ 'ਚ ਵੀ ਚੰਡਾਲ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ।

ਨਰਕੇ ਚ ਤਪਿष੍ਯਾਮਿ ਕੋਟਕਃ ਕृਮਿਭੋਜਨਃ । ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਮਹਾਪੂਯ-ਵਸਾਸृਕ੍-ਸ੍ਨਾਯੁਪਿਚ੍ਛਿਲੇ॥੮.

ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਕੀੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਇਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਵੈਤਰਨੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਾੜੀ, ਖੂਨ, ਚਰਬੀ ਤੇ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਫਿਸਲਣ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।