ਤਾਭਿਰਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਃ ਸੋऽਥ ਉਪਵਿष੍ਟੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੌ । ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਕृਤਸਮ੍ਭਾषਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮਨੋਰਮਾਃ॥੧.
ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਯੋਗ ਅਭਿਵਾਦਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸ਼ਕ੍ਰ ਉਵਾਚ ਤਤਃ ਕਥਾਨ੍ਤਰੇ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ । ਦੇਹ੍ਯਾਜ੍ਞਾਂ ਨृਤ੍ਯਤਾਮਾਸਾਂ ਤਵ ਯਾਭਿਮਤੇਤਿ ਵੈ॥੧.
ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੱਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—'ਤੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'
ਰਮ੍ਭਾ ਵਾ ਕਰ੍ਕਸ਼ਾ ਵਾਥ ਉਰ੍ਵਸ਼੍ਯਥ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ । ਘृਤਾਚੀ ਮੇਨਕਾ ਵਾਪਿ ਯਤ੍ਰ ਵਾ ਭਵਤੋ ਰੁਚਿਃ॥੧.
ਰੰਭਾ ਹੋਵੇ, ਕਰਕਸ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਜਾਂ ਤਿਲੋਤਮਾ, ਜਾਂ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਮੇਨਕਾ, ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਚੋ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਨਾਰਦਃ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਪ੍ਸਰਸਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਨਯਾਵਨਤਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ॥੧.
ਸ਼ਕਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਯੁष੍ਮਾਕਮਿਹ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਰੂਪੌਦਾਰ੍ਯਗੁਣਾਧਿਕਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਯਾ ਤੁ ਸਾ ਨृਤ੍ਯਤੁ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ॥੧.
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚੇ।
ਗੁਣਰੂਪਵਿਹੀਨਾਯਾਃ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਟ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੈ । ਚਾਰ੍ਵਧਿष੍ਠਾਨਵਨ੍ਨृਤ੍ਯਂ ਨृਤ੍ਯਮਨ੍ਯਦ੍ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍॥੧.
ਜਿਹੜੀ ਗੁਣ ਅਤੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਕਦੇ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਨਚਣ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨੱਚਣਾ ਸਿਰਫ ਨਕਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਸਮਕਾਲਂ ਚ ਏਕੈਕਾਸ੍ਤਾ ਨਤਾਸ੍ਤਤਃ । ਅਹਂ ਗੁਣਾਧਿਕਾ ਨ ਤ੍ਵਂ ਨ ਤ੍ਵਂ ਚਾਨ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍॥੧.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਤੂੰ,' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਕਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਤਾਸਾਂ ਸਂਭ੍ਰਮਮਾਲੋਕ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ । ਪृਚ੍ਛ੍ਯਤਾਂ ਮੁਨਿਰਿਤ੍ਯਾਹ ਵਕ੍ਤਾ ਯਾਂ ਵੋ ਗੁਣਾਧਿਕਾਮ੍॥੧.
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਾ-ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ; ਉਹ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹੈ।'
ਸ਼ਕ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਦਾਨੁਯਾਤਾਭਿਃ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਾਭਿਃ ਸਨਾਰਦਃ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਯਤ੍ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਜੈਮਿਨੇ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ॥੧.
ਇੰਦਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਜੋ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੈਮਿਨੀ।
ਤਪਸ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਥਂ ਯਾ ਵਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਤੇ ਬਲਾਤ੍ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਾਂ ਵੋ ਮਨ੍ਯੇ ਗੁਣਾਧਿਕਾਮ੍॥੧.
ਤੁਸੀਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਦੁर्वਾਸਾ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਿਘਨ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾ ਵੇਪਤਕਨ੍ਧਰਾਃ । ਅਸ਼ਕ੍ਯਮੇਤਦਸ੍ਮਾਕਮਿਤਿ ਤਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਕਥਾਃ॥੧.
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਕੰਬ ਗਈਆਂ; 'ਇਹ ਸਾਡੀ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ,' ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।
ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਸਰਾ ਵਪੁਰ੍ਨਾਮ ਮੁਨਿਕ੍ਸ਼ੋਭਣਗਰ੍ਵਿਤਾ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਦ੍ਯ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਰਾਸੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਮੁਨਿਃ॥੧.
ਉਥੇ, ਵਪੁ ਨਾਂ ਦੀ ਅਪਸਰਾ, ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੰਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।'
ਅਦ੍ਯ ਤਂ ਦੇਹਯਨ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਾਜਿਨਮ੍ । ਸ੍ਮਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਗਲਦ੍ਰਸ਼੍ਮਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਕੁਸਾਰਥਿਮ੍॥੧.
ਅੱਜ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੇ ਤੀਰ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹ ਸੰਤ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਦਿਆਂਗੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨੋ ਵਾਪਿ ਯਦਿ ਵਾ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ । ਤਮਪ੍ਯਦ੍ਯ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਕਾਮਬਾਣਕ੍ਸ਼ਤਾਨ੍ਤਰਮ੍॥੧.
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਵੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੀਲਕੰਠ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਗਾਮਾਥ ਪ੍ਰਾਲੇਯਾਦ੍ਰਿਂ ਵਪੁਸ੍ਤਦਾ । ਮੁਨੇਸ੍ਤਪਃ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਵਾਪਦਾਸ਼੍ਰਮਮ੍॥੧.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਪੁ ਹਿਮਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੀ, ਸੰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਸ ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਮਾਧੁਰ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਸ੍ਮਾਦਗਾਯਤ ਵਰਾਪ੍ਸਰਾਃ॥੧.
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਰ ਕੋਕਿਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਤਦ੍ਗੀਤਧ੍ਵਨਿਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮੁਨਿਰ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਃ । ਜਗਾਮ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸਾ ਬਾਲਾ ਰੁਚਿਰਾਨਨਾ॥੧.
ਉਹ ਗੀਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਤ ਹੈਰਾਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਮੁਨਿਃ ਸਂਸ੍ਤਭ੍ਯ ਮਾਨਸਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੋਭਣਾਯਾਗਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕੋਪਾਮਰ੍षਸਨ੍ਵਿਤਃ॥੧.
ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸੰਭਾਲਿਆ; ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਆਈ ਹੈ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚੇਦਂ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਹਰ੍षਿਸ੍ਤਾਂ ਮਹਾਤਪਾਃ॥੧.
ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਤਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਦੁਃ ਖਾਰ੍ਜਿਤਸ੍ਯੇਹ ਤਪਸੋ ਵਿਧ੍ਨਕਾਰਣਾਤ੍ । ਆਗਤਾਸਿ ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤੇ ਮਮ ਦੁਃ ਖਾਯ ਖੇਚਰਿ॥੧.
ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮਾਣ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕਠਨ ਤਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਈ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਡਣ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੁਪਰ੍ਣਗੋਤ੍ਰੇ ਤ੍ਵਂ ਮਤ੍ਕ੍ਰੋਧਕਲੁषੀਕृਤਾ । ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਦੁष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞੇ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਾਣਿ षੋਡਸ਼॥੧.
ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਸੁਪਰਨ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ।
ਨਿਜਰੂਪਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀਰੂਪਧਾਰਿਣੀ । ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇ ਚ ਤਨਯਾ ਜਨਿष੍ਯਨ੍ਤੇऽਧਮਾਪ੍ਸਰਾਃ॥੧.
ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੰਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੇਂਗੀ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਹੇ ਘਟੀਆ ਅਪਸਰਾ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੇषੁ ਚ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪੂਤਾ ਪੁਨਰ੍ਦਿਵਿ । ਵਾਸਮਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਤੇ ਕਥਞ੍ਚਨ॥੧.
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾਵੇਂਗੀ; ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ।
ਇਤਿ ਵਚਨਮਸਹ੍ਯਂ ਕੋਪਸਂਰਕ੍ਤਦृष੍ਟਿਸ਼੍ ਚਲਕਲਬਲਯਾਂ ਤਾਂ ਮਾਨਿਨੀਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾ । ਤਰਲਤਰਤਰਙ੍ਗਾਂ ਗਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਥਿਤਗੁਣਗਣੌਘਾਂ ਸਂਪ੍ਰਯਾਤਾਃ ਖਗਙ੍ਗਾਮ੍॥੧.
ਇਹ ਅਸਹਿਣ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਤ ਨੇ ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਮਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ; ਤੇ ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬੇਚੈਨ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਡਲੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
; ਧਰ੍ਮਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੇਤਿ ਰਾਜਰ੍षਿਰਾਸੀਤ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪੁਰਾ । ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪृਥਿਵੀਪਾਲਃ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਸਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਃ॥੭.
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਿਆਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕੀਰਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
ਨ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਨ ਚ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਨਾਕਾਲਮਰਣਂ ਨृਣਾਮ੍ । ਨਾਧਰ੍ਮਰੁਚਯਃ ਪੌਰਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਾਸਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ॥੭.
ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਦੇ ਭੁੱਖ ਪਈ, ਨਾ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਆਈ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਲੋਕ ਕਦੇ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇ।
ਬਭੂਵੁਰ੍ਨ ਤਥੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਧਨ-ਵੀਰ੍ਯ-ਤਪੋਮਦੈਃ । ਨਾਜਾਯਨ੍ਤ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੌਵਨਾਃ॥੭.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਧਨ, ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਤਪ ਨਾਲ ਮਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਕੋਈ ਔਰਤ ਐਸੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੀ ਹੋਵੇ।
ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਹਾਬਾਹੁਰਰਣ੍ਯੇऽਨੁਸਰਨ੍ ਮृਗਮ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਸ਼ਬ੍ਦਮਸਕृਤ੍ ਤ੍ਰਾਯਸ੍ਵੇਤਿ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍॥੭.
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਬਚਾਓ! ਬਚਾਓ! ਚੀਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸ ਵਿਹਾਯ ਮृਗਂ ਰਾਜਾ ਮਾ ਭੈषੀਰਿਤ੍ਯਭਾषਤ । ਮਯਿ ਸ਼ਾਸਤਿ ਦੁਰ੍ਮੇਧਾਃ ਕੋऽਯਮਨ੍ਯਾਯਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍॥੭.
ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਿਰਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਡਰੋ ਨਾ!' ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਐਸਾ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਤ੍ਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਾਨੁਸਾਰੀ ਚ ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਵਿਘਾਤਕृਤ੍ । ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰੌਦ੍ਰੋ ਵਿਘ੍ਨਰਾਟ੍ ਸਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍॥੭.
ਉਹ ਰਾਜਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚੀਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ ਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।