ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦ੍ਯੂਤੇਨ ਹਾਰਿਤਮ੍ । ਭਾਰ੍ਯਾ ਹृਤਾ ਚ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ ਚੈਕਾਕੀ ਵਨਂ ਗਤਃ॥੮.

ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਲੈ ਲਏ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ ਸ ਸਿਂਹਂ ਵੈ ਵ੍ਯਾਦਿਤਾਸ੍ਯਂ ਭਯਾਵਹਮ੍ । ਬਿਭਕ੍ਸ਼ਯਿषੁਮਾਯਾਤਂ ਸ਼ਰਭੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍॥੮.

ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਖੁੱਲੀ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਖਾਣ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਵੀ ਸੀ।

ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸੋऽਪਿ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਹਾ ਸ਼ੈਵ੍ਯੇ ! ਕ੍ਵ ਗਤਾਸ੍ਯਦ੍ਯ ਮਾਮਿਹਾਪਾਸ੍ਯ ਦੁਃ ਖਿਤਮ੍॥੮.

ਫਿਰ, ਉਹ ਵੀ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਉਸਨੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ: 'ਹੈ ਸ਼ੈਵਿਆ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?'

ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਨਰੇਵਾਪਿ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਂ ਸਹਪੁਤ੍ਰਕਾਮ੍ । ਤ੍ਰਾਯਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਕਿਂ ਦ੍ਯੂਤੇਨ ਤਵ ਪ੍ਰਭੋ॥੮.

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਚੀਕੀ: 'ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ! ਜੂਏ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ?'

ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਰ੍ਯਂਯਾ ਸ਼ੈਵ੍ਯਯਾ ਸਹ । ਸ ਨਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਨਰਪਿ ਧਾਵਮਾਨਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ॥੮.

ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਵਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਭੱਜ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।

ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਨਰਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਃ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਨੀਯਤੇ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ੀ ਸਾ ਦੀਨਾ ਵਿਵਸਨਾ ਬਲਾਤ੍॥੮.

ਫਿਰ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵਿਖੜੇ ਵਾਲ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਅੱਧੀ ਨੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਬਰਦਸਤੀ ਘਸੀਟਦੇ ਵੇਖਿਆ।

ਹਾਹਾਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੀ ਤ੍ਰਾਯਸ੍ਵੇਤ੍ਯਸਕृਤ੍ਸ੍ਵਨਾ । ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍॥੮.

ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਸੀ, 'ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ!' ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅਗਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਉਥੇ ਵੇਖਿਆ।

ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥਾ ਆਗਚ੍ਛੇਹ ਨਰਾਧਿਪ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਵਿਜ੍ਞਪ੍ਤੋ ਯਮੋ ਰਾਜਂਸ੍ਤਵਾਰ੍ਥਤਃ॥੮.

ਉਸਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਸੁਣੀਆਂ: 'ਇੱਥੇ ਆ, ਰਾਜਾ! ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯਮ ਨੂੰ ਸੁਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਪਾਸ਼ੈਸ੍ਤੁ ਨੀਯਤੇ ਬਲਵਦ੍ਵਿਭੁਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵੇਨ ਕਥਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍॥੮.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ੍ਰਾਦਧਦੇਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਸੀ।

ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਵਿਕृਤਿਰ੍ਨਾਧਰ੍ਮੋਤ੍ਥਾ ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਤ । ਏਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਾਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ॥੮.

ਉਥੇ ਵੀ, ਉਸਦੀ ਵਿਗੜੀ ਹਾਲਤ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।

ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਭੁਕ੍ਤਾ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਾਣਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ । ਅਤੀਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਵਰ੍ष ਨੀਯਮਾਨੋ ਭਟੈਰ੍ਬਲਾਤ੍॥੮.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭੋਗੀਆਂ। ਜਦ ਬਾਰਵਾਂ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਘਸੀਟ ਲਿਆ।

ਯਮਂ ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਦਾਕਾਰਾਦੁਵਾਚ ਚ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕੋਪੋऽਯਂ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ॥੮.

ਉਸਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਯਮ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਗੁੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।'

ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਮਪਿ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ਸ ਕੌਸ਼ਿਕਃ । ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਾਨੁषਂ ਲੋਕਂ ਦੁਃ ਖਸ਼ੇषਞ੍ਚ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵੈ । ਗਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ॥੮.

'ਉਹ ਕੌਸ਼ਿਕ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦੁੱਖ ਭੋਗ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਜੇ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਵਰ੍षੇ ਦੁਃ ਖਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਅਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚ ਪਤਿਤੋ ਯਮਦੂਤੈਃ ਪ੍ਰਣੋਦਿਤਃ॥੮.

ਜਦ ਬਾਰਵਾਂ ਸਾਲ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗਾ।

ਪਤਿਤੋ ਯਮਲੋਕਾਚ੍ਚ ਵਿਬੁਦ੍ਧੋ ਭਯਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਤ੍ । ਅਹੋ ਕष੍ਟਮਿਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਾਰਾਵਸੇਵਨਮ੍॥੮.

ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਜਾਗ ਪਿਆ। 'ਹੈ ਰਬਾ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ!' ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਖਮਾਂ 'ਤੇ ਖਾਰ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗਾ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦੁਃ ਖਂ ਮਹਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤੋ ਨੋਪਲਭ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦृष੍ਟਂ ਮਯਾ ਯਤ੍ਤੁ ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਃ ਸਮਾਃ॥੮.

ਉਸਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ? ਕੀ ਮੇਰੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ?'

ਗਤੇਤ੍ਯਪृਚ੍ਛਤ੍ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਪੁਕ੍ਕਸਾਂਸ੍ਤੁ ਸ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਤ੍ । ਨੇਤ੍ਯੁਚੁਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾ ਏਵਮੇਵਾਪਰੇऽਬ੍ਰੁਵਨ੍॥੮.

ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਪੁੱਕਸਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕੀ ਇਹ ਲੰਘ ਗਿਆ?' ਉਥੇ ਕੁਝ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਨਹੀਂ', ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਹਾਂ, ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ।'

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੁਃ ਖੀ ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਸ਼ਰਣਮੀਯਿਵਾਨ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਮੇ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ੈਵ੍ਯਾਯਾ ਬਾਲਕਸ੍ਯ ਚ॥੮.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਮੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ੈਵਿਆ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਣ।"

ਨਮੋ ਧਰ੍ਮਾਯ ਮਹਤੇ ਨਮਃ ਕृष੍ਣਾਯ ਵੇਧਸੇ । ਪਰਾਵਰਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯ ਪੁਰਾਣਾਯਾਵ੍ਯਯਾਯ ਚ॥੮.

ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕਰਤਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋ ਬृਹਸ੍ਪਤੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਾਸਵਾਯ ਚ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾ ਤੁ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਕ੍ਕਸਕਰ੍ਮਣਿ॥੮.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ ਚੁਹੜੇ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

ਸ਼ਵਾਨਾਂ ਮੂਲ੍ਯਕਰਣੇ ਪੁਨਰ੍ਨष੍ਟਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਯਥਾ । ਮਲਿਨੋ ਜਟਿਲਃ ਕृष੍ਣੋ ਲਕੁਟੀ ਵਿਹ੍ਵਲੋ ਨृਪਃ॥੮.

ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਫਿਰ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ; ਗੰਦਾ, ਜਟਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾ, ਲਕੜੀ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਨੈਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਨ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਿਗੋਚਰੇ । ਨष੍ਟੋਤ੍ਸਾਹੋ ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ਾਤ੍ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਨਿਵਸਂਸ੍ਤਦਾ॥੮.

ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨਾ ਪਤਨੀ; ਰਾਜ ਖੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।

ਅਥਾਜਗਾਮ ਸ੍ਵਸੁਤਂ ਮृਤਮਾਦਾਯ ਲਾਪਿਨੀ । ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਦष੍ਟਂ ਹਿ ਬਾਲਕਮ੍॥੮.

ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਈ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਸੀ ਤੇ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਸੀ।

ਹਾ ਵਤ੍ਸ ! ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ! ਸ਼ਿਸ਼ੋ ! ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਦਤੀ ਮੁਹੁਃ । ਕृਸ਼ਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਵਿਮਨਾਃ ਪਾਂਸ਼ੁਧ੍ਵਸ੍ਤਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾ॥੮.

ਹਾ ਪੁੱਤਰ! ਹਾ ਬੱਚਾ! ਹਾ ਛੋਟੇ!—ਇਹ ਕਹਿ ਕਹਿ ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪੀਲੀ, ਮਨ ਮਾਰੀ, ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਗੰਦੇ ਵਾਲ।

; ਰਾਜਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਹਾ ਰਾਜਨ੍ਨਦ੍ਯ ਬਾਲਂ ਤ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯ ਸੋਮਂ ਮਹੀਤਲੇ । ਰਮਮਾਣਂ ਪੁਰਾ ਦृष੍ਟਂ ਦੁष੍ਟਾਹਿਨਾ ਮृਤਮ੍॥੮.

ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਾ ਰਾਜਾ! ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੇਖ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮਾੜੇ ਸੱਪ ਦੀ ਡੱਸ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਲਾਪਸ਼ਬ੍ਦਂ ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਿਤੋऽਤ੍ਰੇਤਿ ਭਵਿਤਾ ਮृਤਕਮ੍ਬਲਃ॥੮.

ਉਸ ਦੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਤੁਰ ਕੇ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਮਰੇ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲਾ ਬਣਨ ਲੱਗਾ।

ਸ ਤਾਂ ਰੋਰੁਦਤੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਨਾਭ੍ਯਜਾਨਾਤ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ਚਿਰਪ੍ਰਵਾਸਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਂ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਾਮਿਵਾਬਲਾਮ੍॥੮.

ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਰੋ ਰਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ।

ਸਾਪਿ ਤਂ ਚਾਰੁਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਟਾਲਕਮ੍ । ਨਾਭ੍ਯਜਾਨਾਨ੍ਨृਪਸੁਤਾ ਸ਼ੁष੍ਕਵृਕ੍ਸ਼ੋਪਮਂ ਨृਪਮ੍॥੮.

ਉਹ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੁਣ ਜਟਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਰੁੱਖ ਵਰਗਾ ਵੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣੀ।

ਸੋऽਪਿ ਕृष੍ਣਪਟੇ ਬਾਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ਼ੀਵਿषਪੀਡਿਤਮ੍ । ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਣੋਪੇਤਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਾਪ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ॥੮.

ਉਹ, ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਵਿਚ ਲਪੇਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।