ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਸ੍ਥਿਸਂਘਾਤਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਮਹਾਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਸਂਕੁਲਮ੍ । ਨਾਨਾਮृਤਸੁਹृਨ੍ਨਾਦ-ਰੌਦ੍ਰਕੋਲਾਹਲਾਯੁਤਮ੍॥੮.

ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਭਿਆਨਕ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ।

ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ! ਮਿਤ੍ਰ ! ਹਾ ਬਨ੍ਧੋ ! ਭ੍ਰਾਤਰ੍ਵਤ੍ਸ ! ਪ੍ਰਿਯਾਦ੍ਯ ਮੇ । ਹਾ ਪਤੇ ! ਭਗਿਨਿ ! ਮਾਤਰ੍ਹਾ ਮਾਤੁਲ ! ਪਿਤਾਮਹ॥੮.

ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਦੋਸਤ! ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ! ਭਰਾ! ਪਿਆਰੇ! ਹਾਏ ਪਤੀ! ਭੈਣ! ਮਾਂ! ਮਾਮਾ! ਦਾਦਾ!

ਮਾਤਾਮਹ ! ਪਿਤਃ ! ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸ੍ਯੇਹਿ ਬਾਨ੍ਧਵ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਦਤਾਂ ਯਤ੍ਰ ਧ੍ਵਨਿਃ ਸਂਸ਼੍ਰੁਯਤੇ ਮਹਾਨ੍॥੮.

ਮਾਤਾ, ਦਾਦਾ! ਪਿਤਾ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਆ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੋ!—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਥੇ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜ੍ਵਲਨ੍ਮਾਂਸ-ਵਸਾ-ਮੇਦਚ੍ਛਮਚ੍ਛਮਿਤਸਂਕੁਲਮ੍॥੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਸ, ਚਰਬੀ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧ-ਸੜੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਅਰ੍ਧਦਗ੍ਧਾਃ ਸ਼ਵਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵਿਕਸਦ੍ਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ । ਹਸਨ੍ਤੀਵਾਗ੍ਨਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਃ ਕਾਯਸ੍ਯੇਯਂ ਦਸ਼ਾ ਤ੍ਵਿਤਿ॥੮.

ਅਧ-ਸੜੇ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ—ਇਹੀ ਹੈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ।

ਅਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚਟਚਟਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਯਸਾਮਸ੍ਥਿਪਙ੍ਕ੍ਤਿषੁ । ਬਾਨ੍ਧਵਾਕ੍ਰਾਨ੍ਦਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਪੁਕ੍ਕਸੇषੁ ਪ੍ਰਹਰ੍षਜਃ॥੮.

ਅੱਗ ਦੀ ਚਟਚਟਾਹਟ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਚਮੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।

ਗਾਯਤਾਂ ਭੂਤ-ਵੇਤਾਲ-ਪਿਸ਼ਾਚਗਣਃ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਘੋਰਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤ ਇਵ ਨਿਃ ਸ੍ਵਨਃ॥੮.

ਭੂਤ, ਵੇਤਾਲ, ਪਿਸਾਚ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਉਥੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਮਹਾਮਹਿषਕਾਰੀष-ਗੋਸ਼ਕृਦ੍ਰਾਸ਼ਿਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ । ਤਦੁਤ੍ਥਭਸ੍ਮਕੂਟੈਸ਼੍ਚ ਵृਤਂ ਸਾਸ੍ਥਿਭਿਰੁਨ੍ਨਤੈਃ॥੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਮਹਾਂ-ਭੈਂਸਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਗੋਬਰ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਠੀ ਰਾਖ ਅਤੇ ਉਭਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵੀ ਪਈਆਂ ਸਨ।

ਨਾਨੋਪਹਾਰਸ੍ਤ੍ਰਗ੍ਦੀਪ-ਕਾਕਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਕਾਲਿਕਮ੍ । ਅਨੇਕਸ਼ਬ੍ਦਬਹੁਲਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਨਰਕਾਯਤੇ॥੮.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਪਏ ਦੀਵੇ, ਅਤੇ ਕਾਂ ਉਲਝੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਮਸ਼ਾਨ ਅਨੇਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨਰਕ ਵਰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।

ਸਵਹ੍ਨਿਗਰ੍ਭੈਰਸ਼ਿਵੈਃ ਸ਼ਿਵਾਰੁਤੈਰ੍ ਨਿਨਾਦਿਤਂ ਭੀषਣਰਾਵਗਹ੍ਵਰਮ੍ । ਭਯਂ ਭਯਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਪਸਞ੍ਜਨੈਰ੍ਭृਸ਼ਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਮਾਕ੍ਰਨ੍ਦਵਿਰਾਵਦਾਰੁਣਮ੍॥੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਸਿਆਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਹ-ਕਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਣੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ; ਡਰ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਥਾਂ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

ਸ ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਃ ਖਿਤਃ ਸ਼ੋਚਨੋਦ੍ਯਤਃ । ਹਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਧੇ ਗਤਮ੍॥੮.

ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਆਇਆ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੋਦਾ, 'ਹਾ ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ, ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।'

ਹਾ ਸ਼ੈਵ੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰ ਹਾ ਬਾਲ ਮਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਕਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੋषੇਣ ਗਤਾਃ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਤੇ ਮਮ॥੮.

'ਹਾ ਸ਼ੈਵਿਆ! ਹਾ ਪੁੱਤਰ! ਹਾ ਬੱਚਾ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਮਾੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਣਪਹੁੰਚ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।'

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਣ੍ਡਾਲੋਕ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਮਲਿਨੋ ਰੂਕ੍ਸ਼ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਕੇਸ਼ਵਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਵਾਨ੍ ਧ੍ਵਜੀ॥੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਚੰਡਾ ਦੀ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਲਾ, ਸਰੀਰ ਰੁੱਖਾ, ਕੇਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਤੇ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ ਹੋ ਗਿਆ।

ਲਕੁਟੀ ਕਾਲਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਧਾਵਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਵ ਇਦਂ ਮੂਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਚਾਪ੍ਯੁਤ॥੮.

ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ, ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦਾ, ਕਹਿੰਦਾ, 'ਇਸ ਲਾਸ਼ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਮੁੱਲ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਵੀ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।'

ਇਦਂ ਮਮ ਇਦਂ ਰਾਜ੍ਞੇ ਮੁਖ੍ਯਚਣ੍ਡਾਲਕੇ ਤ੍ਵਿਦਮ੍ । ਇਤਿ ਧਾਵਨ੍ ਦਿਸ਼ੋ ਰਾਜਾ ਜੀਵਨ੍ ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਗਤਃ॥੮.

'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਚੰਡਾਲਕਾ ਦਾ ਹੈ,' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦਾ, ਰਾਜਾ ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਜੀਰ੍ਣਕਰ੍ਪਣ੍ਟਸੁਗ੍ਰਨ੍ਥਿ-ਕृਤਕਨ੍ਥਾਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ਚਿਤਾਭਸ੍ਮਰਜੋਲਿਪ੍ਤ-ਮੁਖਬਾਹੂਦਰਾਙਿਘ੍ਰਕਃ॥੮.

ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਗੰਢਾਂ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨਦਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਬਾਂਹਾਂ, ਪੇਟ, ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰ ਚਿਤਾ ਦੀ ਰਾਖ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋਏ ਸਨ।

ਨਾਨਾਮੇਦੋ-ਵਸਾ-ਮਜ੍ਜਾ ਲਿਪ੍ਤਪਾਣ੍ਯਙ੍ਗੁਲਿਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ । ਨਾਨਾਸ਼ਵੋਦਨਕृਤਾ-ਹਾਰਤृਪ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ॥੮.

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਰਬੀਆਂ, ਮੱਜਾ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਕਈ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ।

ਤਦੀਯਮਾਲ੍ਯਸਂਸ਼੍ਲੇषਕृਤਮਸ੍ਤਕਮਣ੍ਡਨਃ । ਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਦਿਵਾ ਸ਼ੇਤੇ ਹਾ ਹੇਤਿ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ ਮੁਹੁਃ॥੮.

ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਸਜਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੌਂਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਹਾ ਹਾ' ਕਰ ਕੇ ਰੋਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।

ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਸਾਸ੍ਤੁ ਨੀਤਾਃ ਸ਼ਤਸਮੋਪਮਾਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧੁਵਿਯੋਗਵਾਨ੍॥੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੰਬੇ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਥਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।

ਨਿਦ੍ਰਾਭਿਭੂਤੋ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਙ੍ਗੋ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਃ ਸੁਪ੍ਤ ਏਵ ਚ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ਯਨੀਯੇ ਸ ਦृष੍ਟਵਾਨਦ੍ਭੁਤਂ ਹਮਤ੍॥੮.

ਨੀਂਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਸਰੀਰ ਰੁੱਖਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਤੇ ਉਥੇ, ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਵੇਖੀ।

ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਦੈਵਸ੍ਯ ਬਲਵਤ੍ਤਯਾ । ਅਨ੍ਯਦੇਹੇਨ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗੁਰਵੇ ਗੁਰੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍॥੮.

ਸਮਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਦਕਸ਼ਣਾ ਦਿੱਤੀ।

ਤਦਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵਰ੍षਾਣਿ ਦੁਃ ਖਦਾਨਾਤ੍ਤੁ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਪੁਕ੍ਕਸੀਗਰ੍ਭਸਮ੍ਭਵਮ੍॥੮.

ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸੌ ਰਾਜਾ ਸੋऽਚਿਨ੍ਤਯਦਿਦਂ ਤਦਾ । ਇਤੋ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਤ੍ਰੋ ਹਿ ਦਾਨਧਰ੍ਮਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍॥੮.

ਉਥੇ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: 'ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਛੁਟ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਦਾਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।'

ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸ ਜਾਤਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਪੁਕ੍ਕਸਬਾਲਕਃ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਮृਤਸਂਸ੍ਕਾਰ-ਕਰਣੇषੁ ਸਦੋਦ੍ਯਤਃ॥੮.

ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ 'ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੇ ਵਰ੍षੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇऽਥ ਮृਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਆਨੀਤੋ ਬਨ੍ਧੁਭਿਰ੍ਦृष੍ਟਸ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਰਾਧਨੋ ਗੁਣੀ॥੮.

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ 'ਚ ਮਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਤੇ ਉਹ ਗਰੀਬ ਪਰ ਚੰਗਾ ਮੁੰਡਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਮੂਲ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਾ ਤੁ ਤੇਨਾਪਿ ਪਰਿਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ । ਊਚੁਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍॥੮.

ਉਸ ਨੇ ਮਲਕਾ ਮੰਗਦਿਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਪਾਪਿष੍ਠਮਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਪਾਪਕਾਰਕ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪੁਰਾ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਪੁਕ੍ਕਸਃ॥੮.

‘ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰ, ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।’

ਕृਤਃ ਪੁਣ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਵਾਪਨਾਸ਼ਨਾਤ੍ । ਯਦਾ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਤੇ ਤੇषਾਂ ਤੈਃ ਸ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਰੁषਾ ਤਦਾ॥੮.

‘ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਐਸਾ ਹੋਇਆ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠੇ।’

ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਨਰਕਂ ਘੋਰਮਧੁਨੈਵ ਨਰਾਧਮ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਵਚਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਥਃ ਸ ਨृਪਸ੍ਤਦਾ॥੮.

‘ਤੂੰ ਹੁਣ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਦ ਇਨਸਾਨ!’ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ।