ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਬਾਲਾ ਦੀਨਮੁਖੀ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਾਲਂ ਦੀਨਮੁਖਂ ਪੁਰਃ । ਮਾਂ ਸ੍ਮਰਤ੍ਯਸੁਖਾਵਿष੍ਟਾ ਮੋਚਯਿष੍ਯਤਿ ਨੌ ਨृਪਃ॥੮.

ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ।

ਉਪਾਤ੍ਤਵਿਤ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਤਮਤੋऽਧਿਕਮ੍ । ਨ ਸਾ ਮਾਂ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ੀ ਵੇਤ੍ਤਿ ਪਾਪਤਰਂ ਕृਤਮ੍॥੮.

ਦੌਲਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ; ਪਰ ਉਹ ਮਿਰਗ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ।

ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ਃ ਸੁਹृਤ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਭਰ੍ਯਾਤਨਯਵਿਕ੍ਰਯਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਚਣ੍ਡਾਲਤਾ ਚੇਯਮਹੋ ਦੁਃ ਖਪਰਮ੍ਪਰਾ॥੮.

ਰਾਜ ਗੁਆਚਣਾ, ਦੋਸਤ ਛੱਡਣਾ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਜਾਣਾ—ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ!

ਏਵਂ ਸ ਨਿਵਸਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਸ੍ਮਾਰ ਦਯਿਤਂ ਸੁਤਮ੍ । ਆਰ੍ਯਾਞ੍ਚਾਤ੍ਮਸਮਾਵਿष੍ਟਾਂ ਹृਤਸਰ੍ਵਸ੍ਵ ਆਤੁਰਃ॥੮.

ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਿਹੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਆ ਕੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਸੀ।

ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਮृਤਚੇਲਾਪਹਾਰਕਃ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਭਵਦ੍ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਤਦ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ॥੮.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੀਤਾਂ ਤੋਂ ਕਫਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਚਣ੍ਡਾਲੇਨਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਸ਼੍ਵ ਮृਤਚੇਲਾਪਹਾਰਿਣਾ । ਸ਼ਵਾਗਮਨਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਨਿਹ ਤਿष੍ਠ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍॥੮.

ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ, ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਫਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਇਦਂ ਰਾਜ੍ਞੇऽਪਿ ਦੇਯਞ੍ਚ षਡ੍ਭਾਗਨ੍ਤੁ ਸ਼ਵਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਮਮ ਭਾਗਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦ੍ਵੋ ਭਾਗੌ ਤਵ ਵੇਤਨਮ੍॥੮.

ਇਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਣਾ ਹੈ—ਲਾਸ਼ ਤੋਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ; ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਮੇਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਤੇਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ।

ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਸਮਾਦਿष੍ਟੋ ਜਗਾਮ ਸ਼ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਯਤ੍ਰ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਦਾ॥੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ।

ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਘੋਰਸਂਨਾਦਂ ਸ਼ਿਵਾਸ਼ਤਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਸ਼ਵਮੌਲਿਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਬਹੁਧੂਮਕਮ੍॥੮.

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਤੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪਿਸ਼ਾਚ-ਭੂਤ-ਵੇਤਾਲ-ਡਾਕਿਨੀ-ਯਕ੍ਸ਼ਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ । ਗृਧ੍ਰਗੋਮਾਯੁਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਵਵृਨ੍ਦਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍॥੮.

ਉਥੇ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਭੂਤ, ਵੇਤਾਲ, ਡਾਕਿਨੀਆਂ, ਯਕਸ਼, ਗ੍ਰਿਧ, ਗੋਮਾਯਾ, ਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਅਸ੍ਥਿਸਂਘਾਤਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਮਹਾਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਸਂਕੁਲਮ੍ । ਨਾਨਾਮृਤਸੁਹृਨ੍ਨਾਦ-ਰੌਦ੍ਰਕੋਲਾਹਲਾਯੁਤਮ੍॥੮.

ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਭਿਆਨਕ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ।

ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ! ਮਿਤ੍ਰ ! ਹਾ ਬਨ੍ਧੋ ! ਭ੍ਰਾਤਰ੍ਵਤ੍ਸ ! ਪ੍ਰਿਯਾਦ੍ਯ ਮੇ । ਹਾ ਪਤੇ ! ਭਗਿਨਿ ! ਮਾਤਰ੍ਹਾ ਮਾਤੁਲ ! ਪਿਤਾਮਹ॥੮.

ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਦੋਸਤ! ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ! ਭਰਾ! ਪਿਆਰੇ! ਹਾਏ ਪਤੀ! ਭੈਣ! ਮਾਂ! ਮਾਮਾ! ਦਾਦਾ!

ਮਾਤਾਮਹ ! ਪਿਤਃ ! ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸ੍ਯੇਹਿ ਬਾਨ੍ਧਵ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਦਤਾਂ ਯਤ੍ਰ ਧ੍ਵਨਿਃ ਸਂਸ਼੍ਰੁਯਤੇ ਮਹਾਨ੍॥੮.

ਮਾਤਾ, ਦਾਦਾ! ਪਿਤਾ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਆ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੋ!—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਥੇ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜ੍ਵਲਨ੍ਮਾਂਸ-ਵਸਾ-ਮੇਦਚ੍ਛਮਚ੍ਛਮਿਤਸਂਕੁਲਮ੍॥੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਸ, ਚਰਬੀ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧ-ਸੜੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਅਰ੍ਧਦਗ੍ਧਾਃ ਸ਼ਵਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵਿਕਸਦ੍ਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ । ਹਸਨ੍ਤੀਵਾਗ੍ਨਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਃ ਕਾਯਸ੍ਯੇਯਂ ਦਸ਼ਾ ਤ੍ਵਿਤਿ॥੮.

ਅਧ-ਸੜੇ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ—ਇਹੀ ਹੈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ।

ਅਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚਟਚਟਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਯਸਾਮਸ੍ਥਿਪਙ੍ਕ੍ਤਿषੁ । ਬਾਨ੍ਧਵਾਕ੍ਰਾਨ੍ਦਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਪੁਕ੍ਕਸੇषੁ ਪ੍ਰਹਰ੍षਜਃ॥੮.

ਅੱਗ ਦੀ ਚਟਚਟਾਹਟ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਚਮੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।

ਗਾਯਤਾਂ ਭੂਤ-ਵੇਤਾਲ-ਪਿਸ਼ਾਚਗਣਃ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਘੋਰਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤ ਇਵ ਨਿਃ ਸ੍ਵਨਃ॥੮.

ਭੂਤ, ਵੇਤਾਲ, ਪਿਸਾਚ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਉਥੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਮਹਾਮਹਿषਕਾਰੀष-ਗੋਸ਼ਕृਦ੍ਰਾਸ਼ਿਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ । ਤਦੁਤ੍ਥਭਸ੍ਮਕੂਟੈਸ਼੍ਚ ਵृਤਂ ਸਾਸ੍ਥਿਭਿਰੁਨ੍ਨਤੈਃ॥੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਮਹਾਂ-ਭੈਂਸਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਗੋਬਰ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਠੀ ਰਾਖ ਅਤੇ ਉਭਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵੀ ਪਈਆਂ ਸਨ।

ਨਾਨੋਪਹਾਰਸ੍ਤ੍ਰਗ੍ਦੀਪ-ਕਾਕਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਕਾਲਿਕਮ੍ । ਅਨੇਕਸ਼ਬ੍ਦਬਹੁਲਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਨਰਕਾਯਤੇ॥੮.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਪਏ ਦੀਵੇ, ਅਤੇ ਕਾਂ ਉਲਝੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਮਸ਼ਾਨ ਅਨੇਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨਰਕ ਵਰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।

ਸਵਹ੍ਨਿਗਰ੍ਭੈਰਸ਼ਿਵੈਃ ਸ਼ਿਵਾਰੁਤੈਰ੍ ਨਿਨਾਦਿਤਂ ਭੀषਣਰਾਵਗਹ੍ਵਰਮ੍ । ਭਯਂ ਭਯਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਪਸਞ੍ਜਨੈਰ੍ਭृਸ਼ਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਮਾਕ੍ਰਨ੍ਦਵਿਰਾਵਦਾਰੁਣਮ੍॥੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਸਿਆਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਹ-ਕਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਣੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ; ਡਰ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਥਾਂ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

ਸ ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਃ ਖਿਤਃ ਸ਼ੋਚਨੋਦ੍ਯਤਃ । ਹਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਧੇ ਗਤਮ੍॥੮.

ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਆਇਆ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੋਦਾ, 'ਹਾ ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ, ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।'

ਹਾ ਸ਼ੈਵ੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰ ਹਾ ਬਾਲ ਮਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਕਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੋषੇਣ ਗਤਾਃ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਤੇ ਮਮ॥੮.

'ਹਾ ਸ਼ੈਵਿਆ! ਹਾ ਪੁੱਤਰ! ਹਾ ਬੱਚਾ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਮਾੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਣਪਹੁੰਚ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।'

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਣ੍ਡਾਲੋਕ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਮਲਿਨੋ ਰੂਕ੍ਸ਼ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਕੇਸ਼ਵਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਵਾਨ੍ ਧ੍ਵਜੀ॥੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਚੰਡਾ ਦੀ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਲਾ, ਸਰੀਰ ਰੁੱਖਾ, ਕੇਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਤੇ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ ਹੋ ਗਿਆ।

ਲਕੁਟੀ ਕਾਲਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਧਾਵਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਵ ਇਦਂ ਮੂਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਚਾਪ੍ਯੁਤ॥੮.

ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ, ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦਾ, ਕਹਿੰਦਾ, 'ਇਸ ਲਾਸ਼ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਮੁੱਲ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਵੀ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।'

ਇਦਂ ਮਮ ਇਦਂ ਰਾਜ੍ਞੇ ਮੁਖ੍ਯਚਣ੍ਡਾਲਕੇ ਤ੍ਵਿਦਮ੍ । ਇਤਿ ਧਾਵਨ੍ ਦਿਸ਼ੋ ਰਾਜਾ ਜੀਵਨ੍ ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਗਤਃ॥੮.

'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਚੰਡਾਲਕਾ ਦਾ ਹੈ,' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦਾ, ਰਾਜਾ ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਜੀਰ੍ਣਕਰ੍ਪਣ੍ਟਸੁਗ੍ਰਨ੍ਥਿ-ਕृਤਕਨ੍ਥਾਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ਚਿਤਾਭਸ੍ਮਰਜੋਲਿਪ੍ਤ-ਮੁਖਬਾਹੂਦਰਾਙਿਘ੍ਰਕਃ॥੮.

ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਗੰਢਾਂ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨਦਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਬਾਂਹਾਂ, ਪੇਟ, ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰ ਚਿਤਾ ਦੀ ਰਾਖ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋਏ ਸਨ।

ਨਾਨਾਮੇਦੋ-ਵਸਾ-ਮਜ੍ਜਾ ਲਿਪ੍ਤਪਾਣ੍ਯਙ੍ਗੁਲਿਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ । ਨਾਨਾਸ਼ਵੋਦਨਕृਤਾ-ਹਾਰਤृਪ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ॥੮.

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਰਬੀਆਂ, ਮੱਜਾ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਕਈ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ।

ਤਦੀਯਮਾਲ੍ਯਸਂਸ਼੍ਲੇषਕृਤਮਸ੍ਤਕਮਣ੍ਡਨਃ । ਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਦਿਵਾ ਸ਼ੇਤੇ ਹਾ ਹੇਤਿ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ ਮੁਹੁਃ॥੮.

ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਸਜਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੌਂਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਹਾ ਹਾ' ਕਰ ਕੇ ਰੋਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।

ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਸਾਸ੍ਤੁ ਨੀਤਾਃ ਸ਼ਤਸਮੋਪਮਾਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧੁਵਿਯੋਗਵਾਨ੍॥੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੰਬੇ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਥਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।