ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੋऽਯਂ ਸੁਕੁਮਾਰਕਰਾਙ੍ਗੁਲਿਃ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ਬਾਲੋ ਧਿਙ੍ਮਾਮਸ੍ਤੁ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤਿਮ੍॥੮.

ਇਹ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਰਮ ਹਨ, ਹੁਣ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ — ਮੇਰੀ ਮੰਦੇ ਸੋਚ ਉਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ! ਹਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋ ! ਨਤ੍ਸ ! ਮਮਾਨਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਨਯੈਃ । ਦੈਵਾਧੀਨਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਮृਤੋऽਸ੍ਮਿ ਤਥਾਪਿ ਧਿਕ੍॥੮.

ਹਾਏ ਪਿਆਰੀ! ਹਾਏ ਬੱਚੇ! ਹਾਏ ਪਿਆਰੇ! ਮੇਰੇ ਅਧਰਮ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ — ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਧਿਕਕਾਰ ਹੈ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਏਵਂ ਵਿਲਪਤੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ ਵਿਪ੍ਰੋऽਨ੍ਤਰਧੀਯਤ । ਵृਕ੍ਸ਼ਗੇਹਾਦਿਭਿਸ੍ਤੁਙ੍ਗੈਸ੍ਤਾਵਾਦਾਯ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।'

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨृਪਂ ਵਿਤ੍ਤਮਯਾਚਤ । ਤਸ੍ਮੈ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਤਦ੍ਧਨਮ੍॥੮.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਦੌਲਤ ਮੰਗੀ; ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਪੈਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਤੋਕਮਾਲੋਕ੍ਯ ਦਾਰਵਿਕ੍ਰਯਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਸ਼ੋਕਾਭਿਭੂਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਕੁਪਿਤਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍॥੮.

ਜਦੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੌਲਤ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਰਾਜਾ ਉਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ।

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੋ ! ਮਮੇਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਯਜ੍ਞਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਮਨ੍ਯਸੇ ਯਦਿ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਬਲਂ ਪਰਮ੍॥੮.

'ਕਸ਼ਤਰੀਏ! ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖ।'

ਤਪਸੋऽਤ੍ਰ ਸੁਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਸ੍ਯਾਮਲਸ੍ਯ ਚ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਯ ਚੋਗ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਧ੍ਯਯਨਸ੍ਯ ਚ॥੮.

'ਇਹ ਮੇਰੇ ਕਠੋਰ ਤਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ, ਤੇਜ਼ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।'

ਅਨ੍ਯਾਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਗਵਨ੍ ! ਕਾਲਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਰੀਤਾ ਪਤ੍ਨੀ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬਾਲਕਃ॥੮.

ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕੋ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੇਚੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਹੈ।

; ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਯੋऽਯਂ ਦਿਵਸਸ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪ । ਏष ਏਵ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਮੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਤ੍ਵਯਾ॥੮.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਤਨਾ ਹੀ ਉਡੀਕਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹੋ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨਿष੍ਠੁਰਂ ਨਿਰ੍ਘृਣਂ ਵਚਃ । ਤਦਾਦਾਯ ਧਨਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕੁਪਿਤਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਯਯੌ॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੰਝ ਨਿਰਮੋਹ ਤੇ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਧਨ ਲੈ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਰੇ ਗਏ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇ ਗਤੇ ਰਾਜਾ ਭਯਸ਼ੋਕਾਬ੍ਧਿਮਧ੍ਯਗਃ । ਸਰ੍ਵਾਕਾਰਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚੋਚ੍ਚੈਰਧੋਮੁਖਃ॥੮.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।

ਵਿਤ੍ਤਕ੍ਰੀਤੇਨ ਯੋ ਹ੍ਯਰ੍ਥੋ ਮਯਾ ਪ੍ਰੇष੍ਯੇਣ ਮਾਨਵਃ । ਸ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਯਾਵਤ੍ ਤਪਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ॥੮.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੈਂ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਨੌਕਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਦੱਸੇ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਥਾਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਲਰੂਪਧृਕ੍ । ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੋ ਵਿਕृਤੋ ਰੂਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋ ਦਨ੍ਤੁਰੋ ਘृਣੀ॥੮.

ਫਿਰ ਧਰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਵਿਅੰਗ, ਰੁੱਖਾ, ਦਾਢੀ ਵਾਲਾ, ਉਭਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਫਰਤਜੋਗ।

ਕृष੍ਣੋ ਲਮ੍ਬੋਦਰਃ ਪਿਙ੍ਗਰੂਕ੍ਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪਰੁषਾਕ੍ਸ਼ਰਃ । ਗृਹੀਤਪਕ੍ਸ਼ਿਪੁਞ੍ਜਸ਼੍ਚ ਸ਼ਵਮਾਲ੍ਯੈਰਲਙ੍ਕृਤਃ॥੮.

ਉਹ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਪੇਟ ਵੱਡਾ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਰੁੱਖੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੁੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦਾ ਗੱਠ ਲੈ ਕੇ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।

ਕਪਾਲਹਸ੍ਤੋ ਦੀਰ੍ਘਾਸ੍ਯੋ ਭੈਰਵੋऽਤਿਵਦਨ੍ ਮੁਹੁਃ । ਸ਼੍ਵਗਣਾਭਿਵृਤੋ ਘੋਰੋ ਯष੍ਟਿਹਸ੍ਤੋ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ॥੮.

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਲੰਮਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਮੁੰਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਲਾਠੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ।

; ਚਣ੍ਡਾਲ ਉਵਾਚ ਅਹਮਰ੍ਥੋ ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕਥਯਸ੍ਵਾਤ੍ਮਵੇਤਨਮ੍ । ਸ੍ਤੋਕੇਨ ਬਹੁਨਾ ਵਾਪਿ ਯੇਨ ਵੈ ਲਭ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍॥੮.

ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਖਰੀਦਿਆ; ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਦੱਸੋ—ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹੋ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਤਂ ਤਾਦृਸ਼ਮਥਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕ੍ਰੂਰਦृष੍ਟਿਂ ਸੁਨਿष੍ਠੁਰਮ੍ । ਵਦਨ੍ਤਮਤਿਦੁਃ ਸ਼ੀਲਂ ਕਸ੍ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਹ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ—ਕਠੋਰ ਨਜ਼ਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ, ਤੇ ਬੁਰਾ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ—ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?'

; ਚਣ੍ਡਾਲ ਉਵਾਚ ਚਣ੍ਡਾਲੋऽਹਮਿਹਾਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਵੀਰੇਤਿ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ । ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਵਧ੍ਯਵਧਕੋ ਮृਤਕਮ੍ਬਲਹਾਰਕਃ॥੮.

ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਤਾਰਣ ਤੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।

; ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਨਾਹਂ ਚਣ੍ਡਾਲਦਾਸਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛੇਯਂ ਸੁਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ । ਵਰਂ ਸਾਪਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧੋ ਨ ਚਣ੍ਡਾਲਵਸ਼ਂ ਗਤਃ॥੮.

ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਨਾ ਚੰਗਾ, ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਦਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪੋਨਿਧਿਃ । ਕੋਪਾਮਰ੍षਵਿਵृਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਹ ਚੇਦਂ ਨਰਾਧੈਪਮ੍॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਉਹ ਇੰਝ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆ ਗਿਆ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

; ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਚਣ੍ਡਾਲੋऽਯਮਨਲ੍ਪਂ ਤੇ ਦਾਤੁਂ ਵਿਤ੍ਤਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਦੀਯਤੇ ਮਹ੍ਯਮਸ਼ੇषਾ ਯਜ੍ਞਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ॥੮.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਚੰਡਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਯਜਨ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ?

; ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ ! ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ੋਤ੍ਥਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵੇਦ੍ਮੇ ਕੌਸ਼ਿਕ । ਕਥਂ ਚਣ੍ਡਾਲਦਾਸਤ੍ਵਂ ਗਮਿष੍ਯੇ ਵਿਤ੍ਤਕਾਮੁਕਃ॥੮.

ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਕੌਸ਼ਿਕ। ਮੈਂ ਧਨ ਦੀ ਲੋਭੀ ਹੋ ਕੇ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

; ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਯਦਿ ਚਣ੍ਡਾਲਵਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਿਕ੍ਰਯਜਂ ਮਮ । ਨ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਸਿ ਕਾਲੇਨ ਸ਼ਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਸਂਸ਼ਯਮ੍॥੮.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਧਨ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੇਚ ਕੇ ਲਿਆ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਚਿਨ੍ਤਾਵਸ੍ਥਿਤਜੀਵਿਤਃ । ਪ੍ਰਸੀਦੇਤਿ ਵਦਨ੍ ਪਾਦਾਵृषੇਰ੍ਜਗ੍ਰਾਹ ਵਿਹ੍ਵਲਃ॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ, ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ!'

ਦਾਸੋऽਸ੍ਮ੍ਯਾਰ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਭੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਕष੍ਟਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਲਸਙ੍ਕਰਃ॥੮.

ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨੌਕਰ ਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਹਾਂ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਚੰਡਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।

ਭਵੇਯਂ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ੇषੇਣ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਕਰੋ ਵਸ਼ਃ । ਤਵੈਵ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ! ਪ੍ਰੇष੍ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਕਃ॥੮.

ਬਚੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਾਂਗਾ।

; ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਯਦਿ ਪ੍ਰੇष੍ਯੋ ਮਮ ਭਵਾਨ੍ ਚਣ੍ਡਾਲਾਯ ਤਤੋ ਮਯਾ । ਦਾਸਭਾਵਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦਤ੍ਤੋ ਵਿਤ੍ਤਾਰ੍ਬੁਦੇਨ ਵੈ॥੮.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸੇਵਕ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੌਲਤ ਦੇ ਕੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੌਂਪਿਆ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਏਕਮੁਕ੍ਤੇ ਤਦਾ ਤੇਨ ਸ਼੍ਵਪਾਕੋ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਯ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦੌਲਤ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।

ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਹਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਤੀਵ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ । ਇष੍ਟਬਨ੍ਧੁਵਿਯੋਗਾਰ੍ਤਮਨਯਨ੍ਨਿਜਪਤ੍ਤਨਮ੍॥੮.

ਲਾਠੀ ਦੇ ਮਾਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ।