ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

; ਰਾਜਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਮੁਞ੍ਚਾਰ੍ਯ ਮੁਞ੍ਚ ਤਾਵਨ੍ਮਾਂ ਯਾਵਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮ੍ । ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਾਤ ਪੁਨਰਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ॥੮.

ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪੰਡਿਤ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਛੱਡੋ ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾ। ਪਿਆਰੇ, ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਪਸ਼੍ਯੈਹਿ ਵਤ੍ਸ ਮਾਮੇਵਂ ਮਾਤਰਂ ਦਾਸ੍ਯਤਾਂ ਗਤਾਮ੍ । ਮਾਂ ਮਾ ਸ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ! ਅਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਾਹਂ ਤਵਾਧੁਨਾ॥੮.

ਮੈਂਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈ, ਪੁੱਤ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਦਾਸੀ ਬਣ ਕੇ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੁਹੀਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਛੂਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।

ਤਤਃ ਸ ਬਾਲਃ ਸਹਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृष੍ਟਾਂ ਤੁ ਮਾਤਰਮ੍ । ਸਮਭ੍ਯਧਾਵਦਮ੍ਬੇਤਿ ਰੁਦਨ੍ ਸਾਸ੍ਤ੍ਰਾਵਿਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ॥੮.

ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਚਾ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ 'ਮਾਂ!' ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਰੋਦਿਆਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਿਆ।

ਤਮਾਗਤਂ ਦ੍ਵਿਜਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਵਾਲਮਭ੍ਯਾਹਨਤ੍ ਪਦਾ । ਵਦਂਸ੍ਤਥਾਪਿ ਸੋऽਮ੍ਬੇਤਿ ਨੈਵਾਮੁਞ੍ਚਤ ਮਾਤਰਮ੍॥੮.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਬੱਚਾ 'ਮਾਂ!' ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

; ਰਾਜਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਮੇਂ ਨਾਥ ਕ੍ਰੀਣੀष੍ਵੇਮਂ ਚ ਬਾਲਕਮ੍ । ਕ੍ਰੀਤਾਪਿ ਨਾਹਂ ਭਵਤੋ ਵਿਨੈਨਂ ਕਾਰ੍ਯਸਾਧਿਕਾ॥੮.

ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਮਾਲਕ; ਇਹ ਬੱਚਾ ਵੀ ਖਰੀਦ ਲਵੋ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵਾਂ, ਬਿਨਾ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।'

ਇਤ੍ਥਂ ਮਮਾਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖੋ ਭਵ । ਮਾਂ ਸਂਯੋਜਯ ਬਾਲੇਨ ਵਤ੍ਸੇਨੇਵ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍॥੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਨਸੀਬ ਮਾਰੀ ਉਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੋ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵੱਛੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਵਿਤ੍ਤਮੇਤਤ੍ ਤੇ ਦੀਯਤਾਂ ਬਾਲਕੋ ਮਮ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸੋਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੈਃ ਕृਤਮੇਵ ਹਿ ਵੇਤਨਮ੍ । ਸ਼ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਕੋਟਿਮੂਲ੍ਯਂ ਤਥਾ ਪਰੈਃ॥੮.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਦੌਲਤ ਲੈ ਲਵੋ, ਤੇ ਬੱਚਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੋ। ਮਰਦ-ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ — ਚਾਹੇ ਸੌ ਹੋਵੇ, ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ ਜਾਂ ਕਰੋੜ।'

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਤਥੈਵ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵੋਤ੍ਤਰਪਟੇ ਤਤਃ । ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਬਾਲਕਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਹੈਕਸ੍ਥਮਬਨ੍ਧਯਤ੍॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਉਹ ਦੌਲਤ ਉਪਰਲੇ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਮਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਇਕਠੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।'

ਨੀਯਮਾਨੌ ਤੁ ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾ-ਪੁਤ੍ਰੌ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ਵਿਲਲਾਪ ਸੁਦੁਃ ਖਾਰ੍ਤੋ ਨਿਃ ਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋष੍ਣਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ॥੮.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਮ ਆਹ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਯਾਂ ਨ ਵਾਯੁਰ੍ਨ ਚਾਦਿਤ੍ਯੋ ਨੇਨ੍ਦੁਰ੍ਨ ਚ ਪृਥਗ੍ਜਨਃ । ਦृष੍ਟਵਨ੍ਤਃ ਪੁਰਾ ਪਤ੍ਨੀਂ ਸੇਯਂ ਦਾਸੀਤ੍ਵਮਾਗਤਾ॥੮.

ਜਿਸ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ — ਉਹੀ ਹੁਣ ਦਾਸੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੋऽਯਂ ਸੁਕੁਮਾਰਕਰਾਙ੍ਗੁਲਿਃ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ਬਾਲੋ ਧਿਙ੍ਮਾਮਸ੍ਤੁ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤਿਮ੍॥੮.

ਇਹ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਰਮ ਹਨ, ਹੁਣ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ — ਮੇਰੀ ਮੰਦੇ ਸੋਚ ਉਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ! ਹਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋ ! ਨਤ੍ਸ ! ਮਮਾਨਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਨਯੈਃ । ਦੈਵਾਧੀਨਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਮृਤੋऽਸ੍ਮਿ ਤਥਾਪਿ ਧਿਕ੍॥੮.

ਹਾਏ ਪਿਆਰੀ! ਹਾਏ ਬੱਚੇ! ਹਾਏ ਪਿਆਰੇ! ਮੇਰੇ ਅਧਰਮ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ — ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਧਿਕਕਾਰ ਹੈ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਏਵਂ ਵਿਲਪਤੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ ਵਿਪ੍ਰੋऽਨ੍ਤਰਧੀਯਤ । ਵृਕ੍ਸ਼ਗੇਹਾਦਿਭਿਸ੍ਤੁਙ੍ਗੈਸ੍ਤਾਵਾਦਾਯ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।'

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨृਪਂ ਵਿਤ੍ਤਮਯਾਚਤ । ਤਸ੍ਮੈ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਤਦ੍ਧਨਮ੍॥੮.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਦੌਲਤ ਮੰਗੀ; ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਪੈਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਤੋਕਮਾਲੋਕ੍ਯ ਦਾਰਵਿਕ੍ਰਯਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਸ਼ੋਕਾਭਿਭੂਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਕੁਪਿਤਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍॥੮.

ਜਦੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੌਲਤ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਰਾਜਾ ਉਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ।

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੋ ! ਮਮੇਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਯਜ੍ਞਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਮਨ੍ਯਸੇ ਯਦਿ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਬਲਂ ਪਰਮ੍॥੮.

'ਕਸ਼ਤਰੀਏ! ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖ।'

ਤਪਸੋऽਤ੍ਰ ਸੁਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਸ੍ਯਾਮਲਸ੍ਯ ਚ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਯ ਚੋਗ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਧ੍ਯਯਨਸ੍ਯ ਚ॥੮.

'ਇਹ ਮੇਰੇ ਕਠੋਰ ਤਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ, ਤੇਜ਼ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।'

ਅਨ੍ਯਾਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਗਵਨ੍ ! ਕਾਲਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਰੀਤਾ ਪਤ੍ਨੀ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬਾਲਕਃ॥੮.

ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕੋ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੇਚੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਹੈ।

; ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਯੋऽਯਂ ਦਿਵਸਸ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪ । ਏष ਏਵ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਮੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਤ੍ਵਯਾ॥੮.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਤਨਾ ਹੀ ਉਡੀਕਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹੋ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਤਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨਿष੍ਠੁਰਂ ਨਿਰ੍ਘृਣਂ ਵਚਃ । ਤਦਾਦਾਯ ਧਨਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕੁਪਿਤਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਯਯੌ॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੰਝ ਨਿਰਮੋਹ ਤੇ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਧਨ ਲੈ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਰੇ ਗਏ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇ ਗਤੇ ਰਾਜਾ ਭਯਸ਼ੋਕਾਬ੍ਧਿਮਧ੍ਯਗਃ । ਸਰ੍ਵਾਕਾਰਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚੋਚ੍ਚੈਰਧੋਮੁਖਃ॥੮.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।

ਵਿਤ੍ਤਕ੍ਰੀਤੇਨ ਯੋ ਹ੍ਯਰ੍ਥੋ ਮਯਾ ਪ੍ਰੇष੍ਯੇਣ ਮਾਨਵਃ । ਸ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਯਾਵਤ੍ ਤਪਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ॥੮.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੈਂ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਨੌਕਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਦੱਸੇ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਥਾਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਲਰੂਪਧृਕ੍ । ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੋ ਵਿਕृਤੋ ਰੂਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋ ਦਨ੍ਤੁਰੋ ਘृਣੀ॥੮.

ਫਿਰ ਧਰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਵਿਅੰਗ, ਰੁੱਖਾ, ਦਾਢੀ ਵਾਲਾ, ਉਭਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਫਰਤਜੋਗ।

ਕृष੍ਣੋ ਲਮ੍ਬੋਦਰਃ ਪਿਙ੍ਗਰੂਕ੍ਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪਰੁषਾਕ੍ਸ਼ਰਃ । ਗृਹੀਤਪਕ੍ਸ਼ਿਪੁਞ੍ਜਸ਼੍ਚ ਸ਼ਵਮਾਲ੍ਯੈਰਲਙ੍ਕृਤਃ॥੮.

ਉਹ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਪੇਟ ਵੱਡਾ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਰੁੱਖੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੁੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦਾ ਗੱਠ ਲੈ ਕੇ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।

ਕਪਾਲਹਸ੍ਤੋ ਦੀਰ੍ਘਾਸ੍ਯੋ ਭੈਰਵੋऽਤਿਵਦਨ੍ ਮੁਹੁਃ । ਸ਼੍ਵਗਣਾਭਿਵृਤੋ ਘੋਰੋ ਯष੍ਟਿਹਸ੍ਤੋ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ॥੮.

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਲੰਮਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਮੁੰਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਲਾਠੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ।

; ਚਣ੍ਡਾਲ ਉਵਾਚ ਅਹਮਰ੍ਥੋ ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕਥਯਸ੍ਵਾਤ੍ਮਵੇਤਨਮ੍ । ਸ੍ਤੋਕੇਨ ਬਹੁਨਾ ਵਾਪਿ ਯੇਨ ਵੈ ਲਭ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍॥੮.

ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਖਰੀਦਿਆ; ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਦੱਸੋ—ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹੋ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਤਂ ਤਾਦृਸ਼ਮਥਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕ੍ਰੂਰਦृष੍ਟਿਂ ਸੁਨਿष੍ਠੁਰਮ੍ । ਵਦਨ੍ਤਮਤਿਦੁਃ ਸ਼ੀਲਂ ਕਸ੍ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਹ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ—ਕਠੋਰ ਨਜ਼ਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ, ਤੇ ਬੁਰਾ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ—ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?'

; ਚਣ੍ਡਾਲ ਉਵਾਚ ਚਣ੍ਡਾਲੋऽਹਮਿਹਾਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਵੀਰੇਤਿ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ । ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਵਧ੍ਯਵਧਕੋ ਮृਤਕਮ੍ਬਲਹਾਰਕਃ॥੮.

ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਤਾਰਣ ਤੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।

; ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਨਾਹਂ ਚਣ੍ਡਾਲਦਾਸਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛੇਯਂ ਸੁਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ । ਵਰਂ ਸਾਪਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧੋ ਨ ਚਣ੍ਡਾਲਵਸ਼ਂ ਗਤਃ॥੮.

ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਨਾ ਚੰਗਾ, ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ।