ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਦਿ ਮੇ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਵਾਣੀ ਵਕ੍ਤੁਮੀਦृਕ੍ ਸੁਦੁਰ੍ਵਚਃ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਾਗਰਮਾਤੁਰਃ । ਬਾष੍ਪਾਪਿਹਿਤਕਣ੍ਠਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਤੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍॥੮.

'ਜੇ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਸਕਾਂ...' ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।

; ਰਾਜੋਵਾਚ ਭੋ ਭੋ ਨਾਗਰਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਵਚਨਂ ਮਮ । ਕਿਂ ਮਾਂ ਪृਚ੍ਛਥ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੋ ਨृਸ਼ਂਸੋऽਹਮਮਾਨੁषਃ॥੮.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਓ, ਓ! ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?" ਮੈਂ ਕਠੋਰ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹਾਂ।'

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਵਾਤਿਕਠਿਨਸ੍ਤਤਃ ਪਾਪਤਰੋऽਪਿ ਵਾ । ਵਿਕ੍ਰੇਤੁਂ ਦਯਿਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯੋ ਨ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯਹਮ੍॥੮.

'ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਰਗਾ, ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।'

ਯਦਿ ਵਃ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦਾਸ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਣੇष੍ਟਯਾ ਮਮ । ਸ ਬ੍ਰੀਵੀਤੁ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਯਾਵਤ੍ ਸਨ੍ਧਾਰਯਾਮ੍ਯਹਮ੍॥੮.

'ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਆਖੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਹ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।'

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਅਥ ਵृਦ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਜਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਗਤ੍ਯਾਹ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ । ਸਮਰ੍ਪਯਸ੍ਵ ਮੇ ਦਾਸੀਮਹਂ ਕ੍ਰੇਤਾ ਧਨਪ੍ਰਦਃ॥੮.

ਫਿਰ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਾਸੀ ਵਜੋਂ ਦੇ ਦੇ; ਮੈਂ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ ਤੇ ਦਾਮ ਦੇਵਾਂਗਾ।'

ਅਸ੍ਤਿ ਮੇ ਵਿਤ੍ਤਮਸ੍ਤੋਕਂ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਚ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਗृਹਕਰ੍ਮ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਕਰ੍ਤੁਮਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਮੇ॥੮.

'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨਾਜੁਕ ਹੈ; ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।'

ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਤਾ-ਵਯੋ-ਰੂਪ-ਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਤਵ ਯੋषਿਤਃ । ਅਨੁਰੂਪਮਿਦਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਗृਹਾਣਾਰ੍ਪਯ ਮੇऽਬਲਾਮ੍॥੮.

'ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਉਮਰ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਧਨ ਠੀਕ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅਬਲਾ ਦੇ ਦੇ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ । ਵ੍ਯਦੀਰ੍ਯਤ ਮਨੋ ਦੁਃ ਖਾਨ੍ਨ ਚੈਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਬ੍ਰਵੀਤ੍॥੮.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਆਖ ਸਕਿਆ।

ਤਤਃ ਸ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨृਪਤੇਰ੍ਵਲ੍ਕਲਾਨ੍ਤੇ ਦृਢਂ ਧਨਮ੍ । ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕੇਸ਼ੇष੍ਵਥਾਦਾਯ ਨृਪਪਤ੍ਨੀਮਕਰ੍षਯਤ੍॥੮.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੈਸਾ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।

ਰੁਰੋਦ ਰੋਹਿਤਾਸ਼੍ਵੋऽਪਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृष੍ਟਾਂ ਤੁ ਮਾਤਰਮ੍ । ਹਸ੍ਤੇਨ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਾਕਰ੍षਨ੍ ਕਾਕਪਕ੍ਸ਼ਧਰਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ॥੮.

ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕਾਗ ਦੀ ਪੰਛੀ ਵਰਗੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

; ਰਾਜਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਮੁਞ੍ਚਾਰ੍ਯ ਮੁਞ੍ਚ ਤਾਵਨ੍ਮਾਂ ਯਾਵਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮ੍ । ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਾਤ ਪੁਨਰਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ॥੮.

ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪੰਡਿਤ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਛੱਡੋ ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾ। ਪਿਆਰੇ, ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਪਸ਼੍ਯੈਹਿ ਵਤ੍ਸ ਮਾਮੇਵਂ ਮਾਤਰਂ ਦਾਸ੍ਯਤਾਂ ਗਤਾਮ੍ । ਮਾਂ ਮਾ ਸ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ! ਅਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਾਹਂ ਤਵਾਧੁਨਾ॥੮.

ਮੈਂਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈ, ਪੁੱਤ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਦਾਸੀ ਬਣ ਕੇ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੁਹੀਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਛੂਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।

ਤਤਃ ਸ ਬਾਲਃ ਸਹਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृष੍ਟਾਂ ਤੁ ਮਾਤਰਮ੍ । ਸਮਭ੍ਯਧਾਵਦਮ੍ਬੇਤਿ ਰੁਦਨ੍ ਸਾਸ੍ਤ੍ਰਾਵਿਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ॥੮.

ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਚਾ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ 'ਮਾਂ!' ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਰੋਦਿਆਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਿਆ।

ਤਮਾਗਤਂ ਦ੍ਵਿਜਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਵਾਲਮਭ੍ਯਾਹਨਤ੍ ਪਦਾ । ਵਦਂਸ੍ਤਥਾਪਿ ਸੋऽਮ੍ਬੇਤਿ ਨੈਵਾਮੁਞ੍ਚਤ ਮਾਤਰਮ੍॥੮.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਬੱਚਾ 'ਮਾਂ!' ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

; ਰਾਜਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਮੇਂ ਨਾਥ ਕ੍ਰੀਣੀष੍ਵੇਮਂ ਚ ਬਾਲਕਮ੍ । ਕ੍ਰੀਤਾਪਿ ਨਾਹਂ ਭਵਤੋ ਵਿਨੈਨਂ ਕਾਰ੍ਯਸਾਧਿਕਾ॥੮.

ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਮਾਲਕ; ਇਹ ਬੱਚਾ ਵੀ ਖਰੀਦ ਲਵੋ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵਾਂ, ਬਿਨਾ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।'

ਇਤ੍ਥਂ ਮਮਾਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖੋ ਭਵ । ਮਾਂ ਸਂਯੋਜਯ ਬਾਲੇਨ ਵਤ੍ਸੇਨੇਵ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍॥੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਨਸੀਬ ਮਾਰੀ ਉਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੋ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵੱਛੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਵਿਤ੍ਤਮੇਤਤ੍ ਤੇ ਦੀਯਤਾਂ ਬਾਲਕੋ ਮਮ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸੋਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੈਃ ਕृਤਮੇਵ ਹਿ ਵੇਤਨਮ੍ । ਸ਼ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਕੋਟਿਮੂਲ੍ਯਂ ਤਥਾ ਪਰੈਃ॥੮.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਦੌਲਤ ਲੈ ਲਵੋ, ਤੇ ਬੱਚਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੋ। ਮਰਦ-ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ — ਚਾਹੇ ਸੌ ਹੋਵੇ, ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ ਜਾਂ ਕਰੋੜ।'

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਤਥੈਵ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵੋਤ੍ਤਰਪਟੇ ਤਤਃ । ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਬਾਲਕਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਹੈਕਸ੍ਥਮਬਨ੍ਧਯਤ੍॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਉਹ ਦੌਲਤ ਉਪਰਲੇ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਮਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਇਕਠੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।'

ਨੀਯਮਾਨੌ ਤੁ ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾ-ਪੁਤ੍ਰੌ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ਵਿਲਲਾਪ ਸੁਦੁਃ ਖਾਰ੍ਤੋ ਨਿਃ ਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋष੍ਣਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ॥੮.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਮ ਆਹ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਯਾਂ ਨ ਵਾਯੁਰ੍ਨ ਚਾਦਿਤ੍ਯੋ ਨੇਨ੍ਦੁਰ੍ਨ ਚ ਪृਥਗ੍ਜਨਃ । ਦृष੍ਟਵਨ੍ਤਃ ਪੁਰਾ ਪਤ੍ਨੀਂ ਸੇਯਂ ਦਾਸੀਤ੍ਵਮਾਗਤਾ॥੮.

ਜਿਸ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ — ਉਹੀ ਹੁਣ ਦਾਸੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੋऽਯਂ ਸੁਕੁਮਾਰਕਰਾਙ੍ਗੁਲਿਃ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ਬਾਲੋ ਧਿਙ੍ਮਾਮਸ੍ਤੁ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤਿਮ੍॥੮.

ਇਹ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਰਮ ਹਨ, ਹੁਣ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ — ਮੇਰੀ ਮੰਦੇ ਸੋਚ ਉਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ! ਹਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋ ! ਨਤ੍ਸ ! ਮਮਾਨਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਨਯੈਃ । ਦੈਵਾਧੀਨਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਮृਤੋऽਸ੍ਮਿ ਤਥਾਪਿ ਧਿਕ੍॥੮.

ਹਾਏ ਪਿਆਰੀ! ਹਾਏ ਬੱਚੇ! ਹਾਏ ਪਿਆਰੇ! ਮੇਰੇ ਅਧਰਮ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ — ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਧਿਕਕਾਰ ਹੈ।

; ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ ਊਚੁਃ ਏਵਂ ਵਿਲਪਤੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ ਵਿਪ੍ਰੋऽਨ੍ਤਰਧੀਯਤ । ਵृਕ੍ਸ਼ਗੇਹਾਦਿਭਿਸ੍ਤੁਙ੍ਗੈਸ੍ਤਾਵਾਦਾਯ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ॥੮.

ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।'

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨृਪਂ ਵਿਤ੍ਤਮਯਾਚਤ । ਤਸ੍ਮੈ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਤਦ੍ਧਨਮ੍॥੮.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਦੌਲਤ ਮੰਗੀ; ਹਰਿਸਚੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਪੈਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਤੋਕਮਾਲੋਕ੍ਯ ਦਾਰਵਿਕ੍ਰਯਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਸ਼ੋਕਾਭਿਭੂਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਕੁਪਿਤਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍॥੮.

ਜਦੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੌਲਤ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਰਾਜਾ ਉਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ।

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬਨ੍ਧੋ ! ਮਮੇਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਯਜ੍ਞਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਮਨ੍ਯਸੇ ਯਦਿ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਬਲਂ ਪਰਮ੍॥੮.

'ਕਸ਼ਤਰੀਏ! ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖ।'

ਤਪਸੋऽਤ੍ਰ ਸੁਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਸ੍ਯਾਮਲਸ੍ਯ ਚ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਯ ਚੋਗ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਧ੍ਯਯਨਸ੍ਯ ਚ॥੮.

'ਇਹ ਮੇਰੇ ਕਠੋਰ ਤਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ, ਤੇਜ਼ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।'

ਅਨ੍ਯਾਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਗਵਨ੍ ! ਕਾਲਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਰੀਤਾ ਪਤ੍ਨੀ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬਾਲਕਃ॥੮.

ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕੋ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੇਚੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਹੈ।

; ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਯੋऽਯਂ ਦਿਵਸਸ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪ । ਏष ਏਵ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਮੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਤ੍ਵਯਾ॥੮.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਤਨਾ ਹੀ ਉਡੀਕਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹੋ।