ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਤਤਸ੍ਤੌ ਸਹਿਤੌ ਵਿਪ੍ਰ ਤਂ ਮੁਨਿਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੌ । ਸਮਾਧਿਰ੍ਨਾਮ ਵੈਸ਼੍ਯੋऽਸੌ ਸ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮਃ॥੮੧.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਮুনি ਕੋਲ ਗਏ—ਵਪਾਰੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਾਧੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੌ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਤੇਨ ਸਂਵਿਦਮ੍ । ਉਪਵਿष੍ਟੌ ਕਥਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯ-ਪਾਰ੍ਥਿਵੌ॥੮੧.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਵਪਾਰੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਭਗਵਂਸ੍ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਚਾਮ੍ਯੇਕਂ ਵਦਸ੍ਵ ਤਤ੍ । ਦੁਃਖਾਯ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਃ ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਤਾਂ ਵਿਨਾ॥੮੧.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ: ਮੇਰਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਮਮਤ੍ਵਂ ਗਤਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਾਙ੍ਗੇष੍ਵਖਿਲੇष੍ਵਪਿ । ਜਾਨਤੋऽਪਿ ਯਥਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਿਮੇਤਨ੍ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ॥੮੧.

ਰਾਜ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਮਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮুনি, ਇਹ ਕੀ ਹੈ?

ਅਯਂ ਚ ਨਿਕृਤਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਦਾਰੈਰ੍ਭृਤ੍ਯੈਸ੍ਤਥੋਜ੍ਝਿਤਃ । ਸ੍ਵਜਨੇਨ ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਤੇषੁ ਹਾਰ੍ਦੇ ਤਥਾਪ੍ਯਤਿ॥੮੧.

ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ—ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏਵਮੇष ਤਥਾਹਂ ਚ ਦ੍ਵਾਵਪ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਦੁਃ ਖਿਤੌ । ਦृष੍ਟਦੋषੇऽਪਿ ਵਿषਯੇ ਮਮਤ੍ਵਾਕृष੍ਟਮਾਨਸੌ॥੮੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖਾਮੀਆਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਮਨ ਮਮਤਾ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਕਿਮੇਤਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਯਨ੍ਮੋਹੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨੋਰਪਿ । ਮਮਾਸ੍ਯ ਚ ਭਵਤ੍ਯੇषਾ ਵਿਵੇਕਾਨ੍ਧਸ੍ਯ ਮੂਢਤਾ॥੮੧.

ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ, ਇਹ ਮੋਹ ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਇਹ ਅੰਧਤਾ ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਕਿਉਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ऋषਿਰੁਵਾਚ ਜ੍ਞਾਨਮਸ੍ਤਿ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵਿषਯਗੋਚਰੇ । ਵਿषਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਯਾਤਿ ਚੈਵਂ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍॥੮੧.

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ; ਪਰ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

ਦਿਵਾਨ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਕੇਚਿਦ੍ਰਾਤ੍ਰਾਵਨ੍ਧਾਸ੍ਤਥਾਪਰੇ । ਕੇਚਿਦ੍ ਦਿਵਾ ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ਤੁਲ੍ਯਦृष੍ਟਯਃ॥੮੧.

ਕੁਝ ਜੀਵ ਦਿਨ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਰਾਤ ਨੂੰ; ਕੁਝ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਸਮੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਮਨੁਜਾਃ ਸਤ੍ਯਂ ਕਿਨ੍ਤੁ ਤੇ ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਮ੍ । ਯਤੋ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਸ਼ੁ-ਪਕ੍ਸ਼ਿ-ਮृਗਾਦਯਃ॥੮੧.

ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ—ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਤਨ੍ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਯਤ੍ਤੇषਾਂ ਮृਗृਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਯਤ੍ਤੇषਾਂ ਤੁਲ੍ਯਮਨ੍ਯਤ੍ਤਥੋਭਯੋਃ॥੮੧.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਹੈ—ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨੇऽਪਿ ਸਤਿ ਪਸ਼੍ਯੈਤਾਨ੍ ਪਤਙ੍ਗਾਞ੍ਛਾਵਚਞ੍ਚੁषੁ । ਕਣਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦृਤਾਨ੍ ਮੋਹਾਤ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਨਪਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ॥੮੧.

ਗਿਆਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ: ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਜਾ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਾਨੁषਾ ਮਨੁਜਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸਾਭਿਲਾषਾਃ ਸੁਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ । ਲੋਭਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਕਾਰਾਯ ਨਨ੍ਵੇਤਾਨ੍ ਕਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਸਿ॥੮੧.

ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ?

ਤਥਾਪਿ ਮਮਤਾਵਰ੍ਤੇ ਮੋਹਗਰ੍ਤੇ ਨਿਪਾਤਿਤਾਃ । ਮਹਾਮਾਯਾਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸਂਸਾਰਸ੍ਥਿਤਿਕਾਰਿਣਾ॥੮੧.

ਫਿਰ ਵੀ, ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੋਕ ਮਮਤਾ ਦੇ ਭਵਰ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਤਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਸ੍ਮਯਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਜਗਤ੍ਪਤੇਃ । ਮਹਾਮਾਯਾ ਹਰੇਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ਤਥਾ ਸਂਮੋਹ੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍॥੮੧.

ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਹੈ; ਇਹ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਚੇਤਾਂਸਿ ਦੇਵੀ ਭਗਵਤੀ ਹਿ ਸਾ । ਬਲਾਦਾਕृष੍ਯ ਮੋਹਾਯ ਮਹਾਮਾਯਾ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ॥੮੧.

ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ, ਉਹ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ, ਭਟਕਾਵ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਯਾ ਵਿਸृਜ੍ਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਜਗਦੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਸੈषਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਵਰਦਾ ਨृਣਾਂ ਭਵਤਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ॥੮੧.

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ, ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਸਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਪਰਮਾ ਮੁਕ੍ਤੇਰ੍ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਸਨਾਤਨੀ । ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਹੇਤੁਸ਼੍ਚ ਸੈਵ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰੀ॥੮੧.

ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਉਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।

ਰਾਜੋਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ ! ਕਾ ਹਿ ਸਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਮਾਯੇਤਿ ਯਾਂ ਭਵਾਨ੍ । ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਕਥਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਾ ਕਰ੍ਮਾਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਦ੍ਵਿਜ॥੮੧.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਭਗਵਾਨ! ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈਈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ?

ਯਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾ ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਯਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਯਦੁਦ੍ਭਵਾ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ॥੮੧.

ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਭਾਵ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।

ऋषਿਰੁਵਾਚ ਨਿਤ੍ਯੈਵ ਸਾ ਜਗਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤਯਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਤਤਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਤਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਬਹੁਧਾ ਸ਼੍ਰੁਯਤਾਂ ਮਮ॥੮੧.

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਜਗਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈ — ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮਾਵਿਰ੍ਭਵਤਿ ਸਾ ਯਦਾ । ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੇਤਿ ਤਦਾ ਲੋਕੇ ਸਾ ਨਿਤ੍ਯਾਪ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ॥੮੧.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਦੀਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਯਦਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਗਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੀਕृਤੇ । ਆਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸ਼ੇषਮਭਜਤ੍ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ॥੮੧.

ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣਾਕੇ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਫੈਲਾਈ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕੀਤਾ।

ਤਦਾ ਦ੍ਵਾਵਸੁਰੌ ਘੋਰੌ ਵਿਖ੍ਯਾਤੌ ਮਧੁਕੈਟਭੌ । ਵਿष੍ਣੁਕਰ੍ਣਮਲੋਦ੍ਭੂਤੌ ਹਨ੍ਤੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮੁਦ੍ਯਤੌ॥੮੧.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕੰਨ ਦੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਦੋ ਡਰਾਉਣੇ ਦੈਤ, ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

ਸ ਨਾਭਿਕਮਲੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਵਸੁਰੌ ਚੋਗ੍ਰੌ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍॥੮੧.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਡਰਾਉਣੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਤੁष੍ਟਾਵ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਾਮੇਕਾਗ੍ਰਹृਦਯਸ੍ਥਿਤਃ । ਵਿਬੋਧਨਾਰ੍ਥਾਯ ਹਰੇਰ੍ਹਰਿਨੇਤ੍ਰਕृਤਾਲਯਾਮ੍॥੮੧.

ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿ-ਸਂਹਾਰਕਾਰਿਣੀਮ੍ । ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਭਗਵਤੀਂ ਵਿष੍ਣੋਰਤੁਲਾਂ ਤੇਜਸਃ ਪ੍ਰਭੁਃ॥੮੧.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਹੇ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਕਾਰਣ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਵਤੀ ਨੀਂਦ, ਹੇ ਅਤੁੱਲ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਭਗਵਾਨ!

ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਧਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਵषਟ੍ਕਾਰਃ ਸ੍ਵਰਾਤ੍ਮਿਕਾ । ਸੁਧਾ ਤ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਰੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਧਾ ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸ੍ਥਿਤਾ॥੮੧.

ਤੂੰ ਸਵਾਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵਧਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵਸ਼ਟਕਾਰੀ ਹੈਂ, ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈਂ, ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ।

ਅਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਯਾਨੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਤ੍ਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਿ ਜਨਨੀ ਪਰਾ॥੮੧.

ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਰਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਚਾਰਣਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਧਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਂ ਹੈਂ।