ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਿਙ੍ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕ੍ਵ ਗਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ । ਭਵੇਨ੍ਮਮ ਕਥਂ ਭਰ੍ਤਾ ਕੋਪਮਰ੍ਕਸ਼੍ਚ ਨੈष੍ਯਤਿ ॥ ੭੭.

ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਮਿਲੇ? ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?

ਇਤਿ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਬਹੁਧਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਾ ਤਦਾ । ਬਹੁ ਮੇਨੇ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪਿਤृਸਂਸ਼੍ਰਯਮੇਵ ਸਾ ॥ ੭੭.

ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਓਟ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮੰਨ ਲਿਆ।

ਤਤਃ ਪਿਤृਗृਹੇ ਗਨ੍ਤੁਂ ਕृਤਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਛਾਯਾਮਯੀਮਾਤ੍ਮਤਨੁਂ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਦਯਿਤਾਂ ਰਵੇਃ ॥ ੭੭.

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਛਾਂ-ਜਿਹੀ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ।

ਤਾਞ੍ਚੋਵਾਚ ਤ੍ਵਯਾ ਵੇਸ਼੍ਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਨੋਰ੍ਯਥਾ ਮਯਾ । ਤਥਾ ਸਮ੍ਯਗਪਤ੍ਯੇषੁ ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਯਥਾ ਰਵੌ ॥ ੭੭.

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਭਾਨੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਾਵ ਕਰੀਂ।'

ਪृष੍ਟਯਾਪਿ ਨ ਵਾਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਥੈਤਦ੍ਗਮਨਂ ਮਮ । ਸੈਵਾਸ੍ਮਿ ਨਾਮ ਸਂਜ੍ਞੇਤਿ ਵਾਚ੍ਯਮੇਤਤ੍ਸਦਾ ਵਚਃ ॥ ੭੭.

'ਜੇਕਰ ਪੁੱਛਿਆ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖੀਂ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਆਖੀਂ: ਮੈਂ ਨਾਮ ਸੰਜਨਾ ਹਾਂ।'

ਛਾਯਸਂਜ੍ਞੋਵਾਚ ਆਕੇਸ਼ਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਦੇਵਿ ! ਆਸ਼ਾਪਾਚ੍ਚ ਵਚਸ੍ਤਵ । ਕਰਿष੍ਯੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵृਤ੍ਤਨ੍ਤੁ ਸ਼ਾਪਕਰ੍षਣਾਤ੍ ॥ ੭੭.

ਛਾਂ-ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਦੇਵੀ! ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵਾਲ ਫੜਨ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੱਚ ਆਖ ਦਿਆਂਗੀ।'

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਜਗਾਮ ਭਵਨਂ ਪਿਤੁਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵष੍ਟਾਰਂ ਤਪਸਾ ਧੂਤਕਲ੍ਮषਮ੍ ॥ ੭੭.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਬਹੁਮਾਨਾਚ੍ਚ ਤੇਨਾਪਿ ਪੂਜਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਤਸ੍ਥੌ ਪਿਤृਗृਹੇ ਸਾ ਤੁ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾ ॥ ੭੭.

ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ।

ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਹ ਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗੀ ਪਿਤਾ ਨਾਤਿਚਿਰੋषਿਤਾਮ੍ । ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਚ ਤਨਯਾਂ ਪ੍ਰੇਮਬਹੁਮਾਨਪੁਰਃ ਸਰਮ੍ ॥ ੭੭.

ਫਿਰ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਖਿਆ।

ਤ੍ਵਾਨ੍ਤੁ ਮੇ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਵਤ੍ਸੇ ਦਿਨਾਨਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਪਿ । ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਰ੍ਧਸਮਾਨਿ ਸ੍ਯੁਃ ਕਿਨ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮੋ ਵਿਲੁਪ੍ਯਤੇ ॥ ੭੭.

'ਪੁੱਤ, ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨ ਵੇਖਾਂ, ਉਹ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਅੱਧ ਮਿੰਟ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਧਰਮ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'

ਬਾਨ੍ਧਵੇषੁ ਚਿਰਂ ਵਾਸੋ ਨਾਰੀਣਾਂ ਨ ਯਸ਼ਸ੍ਕਰਃ । ਮਨੋਰਥੋ ਬਾਨ੍ਧਵਾਨਾਂ ਨਾਰ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤृਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ॥ ੭੭.

'ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣਾ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਰਹੇ।'

ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਾਥੇਨ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਸਙ੍ਗਤਾ । ਪਿਤृਗੇਹੇ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਵਸ੍ਤੁਂ ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਪੁਤ੍ਰਿਕੇ ॥ ੭੭.

'ਤੂੰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤ।'

ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਭਰ੍ਤृਗृਹਂ ਗਚ੍ਛ ਤੁष੍ਟੋऽਹਂ ਪੂਜਿਤਾਸਿ ਮੇ । ਪੁਨਰਾਗਮਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ ਸ਼ੁਭੇ ਮਮ ॥ ੭੭.

'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾ; ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਮੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁੜ ਆਉਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਸੁਭਾਗੀ।'

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤਦਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸਾ ਮੁਨੇ । ਸਂਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਜਗਾਮਾਥੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕੁਰੂਨ੍ ॥ ੭੭.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਆਖੀ ਗਈ, ਉਹ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ' ਆਖ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੁਰੂਆਂ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਸੂਰ੍ਯਤਾਪਮਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਤੇਜਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਿਭ੍ਯਤੀ । ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਡਵਾਰੂਪਧਾਰਿਣੀ ॥ ੭੭.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਉਥੇ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

ਸਂਜ੍ਞੇਯਮਿਤਿ ਮਨ੍ਵਾਨੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਮਹਸ੍ਪਤਿਃ । ਜਨਯਾਮਾਸ ਤਨਯੌ ਕਨ੍ਯਾਞ੍ਚੈਕਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍ ॥ ੭੭.

ਸੰਜਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।

ਛਾਯਾਸਂਜ੍ਞਾ ਤ੍ਵਪਤ੍ਯੇषੁ ਯਥਾ ਸ੍ਵੇष੍ਵਤਿਵਤ੍ਸਲਾ । ਤਥਾ ਨ ਸਂਜ੍ਞਾਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਯੋਸ਼੍ਚਾਨ੍ਵਵਰ੍ਤਤ ॥ ੭੭.

ਛਾਂ-ਸੰਜਨਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਜਨਾ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਐਸਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਲਾਲਨਾਦ੍ਯੁਪਭੋਗੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਮਨੁਵਾਸਰਮ੍ । ਮਨੁਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਨਸ੍ਯ ਯਮਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਨ ਚਕ੍ਸ਼ਮੇ ॥ ੭੭.

ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਥ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਫਰਕ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਮਨੂ ਨੇ ਸਬਰ ਕਰਕੇ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਪਰ ਯਮ ਨੇ ਇਹ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਤਾਡਨਾਯ ਚ ਵੈ ਕੋਪਾਤ੍ਪਾਦਸ੍ਤੇਨ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਤਾ ਨ ਤੁ ਦੇਹੇ ਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ ੭੭.

ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਯਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪੈਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਨੇ ਸਬਰ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪੈਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਂ ਕੋਪਾਚ੍ਛਾਯਾਸਂਜ੍ਞਾ ਯਮਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਮਾਣੌष੍ਠੀ ਵਿਚਲਤ੍ਪਾਣਿਪਲ੍ਲਵਾ ॥ ੭੭.

ਫਿਰ ਛਾਇਆ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹਲਕਾ ਕੰਪਦੇ ਹੋਠ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਯਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਪਿਤੁਃ ਪਤ੍ਨੀਮਮਰ੍ਯਾਦਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤਰ੍ਜਯਸੇ ਪਦਾ । ਭੁਵਿ ਤਸ੍ਮਾਦਯਂ ਪਦਾਸ੍ਤਵਾਦ੍ਯੈਵ ਪਤਿष੍ਯਤਿ ॥ ੭੭.

ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਮਰਯਾਦਾ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਪੈਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਯਮਃ ਸ਼ਾਪਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਭਯਾਤੁਰਃ । ਅਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਪਿਤਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਣਿਪਾਤਪੁਰਃ ਸਰਮ੍ ॥ ੭੭.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਮ ਡਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਗੇ ਬੋਲਿਆ।

ਯਮ ਉਵਾਚ ਤਾਤੈਤਨ੍ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਨ ਦृष੍ਟਮਿਤਿ ਕੇਨਚਿਤ੍ । ਮਾਤਾ ਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸ਼ਾਪਂ ਪੁਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ॥ ੭੭.

ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ— ਮਾਂ, ਮਮਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇ।

ਯਥਾ ਮਨੁਰ੍ਮਮਾਚष੍ਟੇ ਨੇਯਂ ਮਤਾ ਤਥਾ ਮਮ । ਵਿਗੁਣੇष੍ਵਪਿ ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਨ ਮਾਤਾ ਵਿਗੁਣਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੭੭.

ਜਿਵੇਂ ਮਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀ ਇਹੀ ਮਤ ਹੈ: ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਮਾਂ ਕਦੇ ਕਮੀ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਯਮਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਿਮਿਰਾਪਹਃ । ਛਾਯਾਸਂਜ੍ਞਾਂ ਸਮਾਹੂਯ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕ੍ਵ ਗਤੇਤਿ ਸਾ ॥ ੭੭.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਸੀ।

ਸਾ ਚਾਹ ਤਨਯਾ ਤ੍ਵष੍ਟੁਰਹਂ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਿਭਾਵਸੋ । ਪਤ੍ਨੀ ਤਵ ਤ੍ਵਯਾਪਤ੍ਯਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਜਨਿਤਾਨਿ ਮੇ ॥ ੭੭.

ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਸੰਜਨਾ ਹਾਂ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਭਾਵਸੁ ਦੀ ਪਤਨੀ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਮੇਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਸਾ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪृਚ੍ਛਤੋ ਯਦਾ । ਨਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਭਾਸ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ॥ ੭੭.

ਜਦ ਵਿਭਾਵਸੁ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਨਾ ਦੱਸ ਸਕੀ; ਫਿਰ, ਭਾਸਵਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਤਃ ਸਾ ਕਥਯਾਮਾਸ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ । ਵਿਦਿਤਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਜਗਾਮ ਤ੍ਵष੍ਟੁਰਾਲਯਮ੍ ॥ ੭੭.

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਭਾਵਸੁ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤਤਃ ਸ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪੂਜਿਤਮ੍ । ਭਾਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਜਗੇਹਮੁਪਾਗਤਮ੍ ॥ ੭੭.

ਉਥੇ, ਤ੍ਰੈਲੋਕੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਭਾਸਵਾਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਇਆ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।