ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਾਜੋਵਾਚ ਨਿਃ ਸ਼ਙ੍ਕਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਤ੍ਤੋ ਯਦ੍ਭਵਾਤ੍ਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਤਦਲਭ੍ਯਂ ਨ ਤੇ ਭੀਰੁ ! ਤਵਾਯਤ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ॥ ੭੨.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਦੱਸ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਣਪਹੁੰਚੀ ਨਹੀਂ, ਡਰਪੋਕ! ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹਾਂ।"

ਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਮਦਰ੍ਥਂ ਤੇਨ ਨਾਗੇਨ ਸੁਤਾ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਸਖੀ ਮਮ । ਮੂਕਾ ਭਵਿष੍ਯਸੀਤ੍ਯਾਹ ਸਾ ਚ ਮੂਕਤ੍ਵਮਾਗਤਾ ॥ ੭੨.

ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਗ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਗੂੰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗੂੰਗੀ ਹੋ ਗਈ।"

ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਮਮ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਚੇਦ੍ਭਵਾਨ੍ । ਵਾਗ੍ਵਿਘਾਤਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਤਃ ਕਿਂ ਨ ਕृਤਂ ਮਮ ॥ ੭੨.

"ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?"

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਮਾਹਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਤਨ੍ਮੂਕਤਾਪਨੋਦਾਯ ਸ ਚ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਸ ਗੂੰਗਾਪਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?' ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ।"

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਭੂਪ ! ਸਾਰਸ੍ਵਤੀਮਿष੍ਟਿਂ ਕਰੋਮਿ ਵਚਨਾਤ੍ਤਵ । ਪਤ੍ਨੀ ਤਵੇਯਮਾਨृਣ੍ਯਂ ਯਾਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਾਤ੍ ॥ ੭੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ! ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਰਸਵਤੀ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ।"

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਇष੍ਟਿਂ ਸਾਰਸ੍ਵਤੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਦਰ੍ਥਂ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਸਾਰਸ੍ਵਤਾਨਿ ਸੂਕ੍ਤਾਨਿ ਜਜਾਪ ਚ ਸਮਾਹਿਤਃ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਸਾਰਸਵਤੀ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੂਕਤ ਪੜ੍ਹੇ।"

ਤਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਤਾਂ ਗਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਾਹ ਰਸਾਤਲੇ । ਉਪਕਾਰਃ ਸਖੀਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਕृਤੋऽਯਮਤਿਦੁष੍ਕਰਃ ॥ ੭੨.

ਫਿਰ ਗਰਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਔਖਾ ਉਪਕਾਰ ਮੇਰੀ ਸਖੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

ਇਤ੍ਥਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਨ੍ਦਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਤਿਃ ਪੁਰਮ੍ । ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞੀਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸ੍ਵਸਖੀਮੁਰਗਾਤ੍ਮਜਾ ॥ ੭੨.

ਬੋਲੀ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੰਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਰਾਣੀ, ਆਪਣੀ ਸਖੀ, ਨਾਗ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ।

ਤਞ੍ਚ ਸਂਸ੍ਤੂਯ ਭੂਪਾਲਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਨਾਗੀ ਕृਤਾਸਨਪਰਿਗ੍ਰਹਾ ॥ ੭੨.

ਉਹ ਨਾਗਣੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਗਾ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ।

ਉਪਕਾਰਃ ਕृਤੋ ਵੀਰ ! ਭਵਤਾ ਯੋ ਮਮਾਧੁਨਾ । ਤੇਨਾਸ੍ਮ੍ਯਾਕृष੍ਟਹृਦਯਾ ਯਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍ ॥ ੭੨.

"ਵੀਰ! ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੁਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੁਣ।"

ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨਰਾਧਿਪ । ਤਸ੍ਮਾਪ੍ਰਤਿਹਤਂ ਚਕ੍ਰਮਸ੍ਯਾਂ ਭੁਵਿ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੭੨.

"ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਰਹੇਗਾ।"

ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਾਨੁष੍ਠਾਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸ਼੍ਵਰੋ ਧੀਮਾਨ੍ ! ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸ ਵੈ ਮਨੁਃ ॥ ੭੨.

"ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇਗਾ; ਬੁਧੀਮਾਨ! ਉਹ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਨੂ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਦਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਤਸ੍ਮੈ ਨਾਗਰਾਜਸੁਤਾ ਤਤਃ । ਸਖੀਂ ਤਾਂ ਸਂਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪਾਤਾਲਮਗਮਨ੍ਮੁਨੇ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ, ਹੇ ਮুনি।"

ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯ ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰਮਤਃ ਪृਥਿਵੀਪਤੇਃ । ਜਗਾਮ ਕਾਲਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਲਯਤਸ੍ਤਥਾ ॥ ੭੨.

ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਪૃਥਵੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਤਤਃ ਸ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਨਯੋ ਜਜ੍ਞੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਯਥਾ ਕਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ ॥ ੭੨.

ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਚੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਾਤੇ ਮੁਦਂ ਪ੍ਰਾਪੁਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ । ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਨੇਦੁਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਃ ਪਪਾਤ ਚ ॥ ੭੨.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ, ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।

ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਪੁਃ ਕਾਨ੍ਤਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਮੇਵ ਚ । ਔਤ੍ਤਮਸ਼੍ਚੇਤਿ ਮੁਨਯੋ ਨਾਮ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਮਾਗਤਾਃ ॥ ੭੨.

ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਉ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਉੱਤਮ' ਰੱਖਿਆ।

ਜਾਤੋऽਯਮੁਤ੍ਤਮੇ ਵਂਸ਼ੇ ਤਤ੍ਰ ਕਾਲੇ ਤਥੋਤ੍ਤਮੇ । ਉਤ੍ਤਮਾਵਯਵਸ੍ਤੇਨ ਔਤ੍ਤਮੋऽਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੭੨.

ਉਹ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਉੱਤਮ' ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸੋऽਥ ਨਾਮ੍ਨਾ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਥੌਤ੍ਤਮਃ । ਮਨੁਰਾਸੀਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਭਾਗੁਰੇ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਮ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਤਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਮਨੂ ਬਣਿਆ; ਭਾਗੁਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।

ਉਤ੍ਤਮਾਖ੍ਯਾਨਮਖਿਲਂ ਜਨ੍ਮ ਚੈਵੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਚ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਵਿਦ੍ਵੇषਂ ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੭੨.

ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸਦਾ ਸੁਣਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਇष੍ਟੈਰ੍ਦਾਰੈਸ੍ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਬਨ੍ਧੁਭਿਰ੍ਵਾ ਕਦਾਚਨ । ਵਿਯੋਗੋ ਨਾਸ੍ਯ ਭਵਿਤਾ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ ਪਠਤੋऽਪਿ ਵਾ ॥ ੭੨.

ਜੋ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਤਸ੍ਯ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ! ਵਦਤੋ ਮੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਯਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯੇ ਚ ਦੇਵਾਸ੍ਤਥਰ੍षਯਃ ॥ ੭੨.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨਵੰਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੌਣ ਇੰਦਰ ਸੀ, ਕੌਣ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਨ, ਇਹ ਵੀ ਸੁਣ।

ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡ ਰਸ੍ਯਵੇਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਨਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਃ । ਸਂਜ੍ਞਾ ਨਾਮ ਮਹਾਭਾਗ ਤਸ੍ਯਾਂ ਭਾਨੁਰਜੀਜਨਤ੍ ॥ ੭੭.

ਮਾਰਤੰਡ, ਰਸੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਜਨਾ ਸੀ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਾਨੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

ਮਨੁਂ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਯਸ਼ਸਮਨੇਕਜ੍ਞਾਨਪਾਰਗਮ੍ । ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਸੁਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਸਃ ॥ ੭੭.

ਮਨੂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਂਜ੍ਞਾ ਚ ਰਵਿਣਾ ਦृष੍ਟਾ ਨਿਮੀਲਯਤਿ ਲੋਚਨੇ । ਯਤਸ੍ਤਤਃ ਸਰੋषੋਰ੍ऽਕਃ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਨਿष੍ਠੁਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੭੭.

ਜਦੋਂ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਨੇਤਰ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਣੀ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲਿਆ।

ਮਯਿ ਦृष੍ਟੇ ਸਦਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰੁषੇ ਨੇਤ੍ਰਸਂਯਮਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਨਿष੍ਯਸੇ ਮੂਢੇ ਪ੍ਰਜਾਸਂਯਮਨਂ ਯਮਮ੍ ॥ ੭੭.

ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਮ ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਤਤਃ ਸਾ ਚਪਲਾਂ ਦृष੍ਟਿਂ ਦੇਵੀ ਚਕ੍ਰੇ ਭਯਾਕੁਲਾ । ਵਿਲੋਲਿਤਦृਸ਼ਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਨਰਾਹ ਚ ਤਾਂ ਰਵਿਃ ॥ ੭੭.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਘੁਮਾ ਲਈ; ਜਦ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਡੋਲਦੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਲੋਲਿਤਾ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਮਯਿ ਦृष੍ਟੇ ਤ੍ਵਯਾਧੁਨਾ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਲੋਲਾਂ ਤਨਯਾਂ ਨਦੀਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਵਿष੍ਯਸਿ ॥ ੭੭.

ਹੁਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਡੋਲਦੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇੱਕ ਧੀ, ਇੱਕ ਨਦੀ 'ਵਿਲੋਲਾ' ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਭਰ੍ਤृਸ਼ਾਪੇਨ ਤੇਨ ਵੈ । ਯਮਸ਼੍ਚ ਯਮੁਨਾ ਚੇਯਂ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਾ ਸੁਮਹਾਨਦੀ ॥ ੭੭.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ ਯਮ ਤੇ ਇਹ ਯਮੁਨਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀ ਹੈ, ਜਨਮੀ।