ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁ ਸਮ੍ਭਾਰਾਨਸ਼ੇषਾਨਵਨੀਪਤਿਃ । ਆਨਿਨਾਯ ਚਕਾਰੇष੍ਟਿਂ ਸ ਚ ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਲਿਆਏ, ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਸਮ ਕੀਤੀ।

ਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵਃ ਸ ਤੁ ਤਦਾ ਚਕਾਰੇष੍ਟਿਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਾਰ੍ਯਾਸਮ੍ਪਾਦਨਾਯ ਵੈ ॥ ੭੨.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਲਈ, ਉਹ ਰਸਮ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੀਤੀ।

ਯਦਾਰੋਪਿਤਮੈਤ੍ਰੀਨ੍ਤਾਮਮਨ੍ਯਤ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਸ੍ਵਭਰ੍ਤਰਿ ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤਮੁਵਾਚ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ ॥ ੭੨.

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਆਨੀਯਤਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ! ਯਾ ਤਵੇष੍ਟਾਤ੍ਮਨੋऽਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੋਗਾਂਸ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਯਜ ਯਜ੍ਞਾਂਸ੍ਤਥਾਦृਤਃ ॥ ੭੨.

ਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਸਮ ਨੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਉ। ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਓ ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰੋ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਭੂਪਾਲੋ ਵਿਸ੍ਮਿਤਸ੍ਤਦਾ । ਸਸ੍ਮਾਰ ਤਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਮ੍ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ, ਸੱਚੇ ਰਾਤ ਦੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।

ਸ੍ਮृਤਸ੍ਤੇਨ ਤਦਾ ਸਦ੍ਯਃ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ । ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਸੋऽਪ੍ਯਾਹ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ ॥ ੭੨.

ਉਹ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਮুনি ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?"

ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਨਿਵੇਦਿਤੇ । ਗਤ੍ਵਾ ਪਾਤਾਲਮਾਦਾਯ ਰਾਜਪਤ੍ਨੀਮੁਪਾਯਯੌ ॥ ੭੨.

ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਆਨੀਤਾ ਚਾਤਿਹਾਰ੍ਦੇਨ ਸਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਦਾ ਪਤਿਮ੍ । ਉਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸੀਦੇਤਿ ਭੂਯੋਭੂਯੋ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾ ॥ ੭੨.

ਉਹ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਿਆਈ ਗਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।"

ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਰਭਸਾ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯਾਹ ਮਾਨਿਨੀਮ੍ । ਪ੍ਰਿਯੇ ! ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਏਵਾਹਂ ਭੂਯੋऽਪ੍ਯੇਵਂ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਕਿਮ੍ ॥ ੭੨.

ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਣਵੀਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੀ! ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਜੀ ਹਾਂ, ਫੇਰ ਕਿਉਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋ?"

ਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਯਦਿ ਪ੍ਰਿਸਾਦਪ੍ਰਵਣਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ! ਮਯਿ ਤੇ ਮਨਃ । ਤਦੇਤਦਭਿਯਾਚੇ ਤ੍ਵਾਂ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਮਾਰ੍ਹਣਮ੍ ॥ ੭੨.

ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਰਾਜੇ! ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇ।"

ਰਾਜੋਵਾਚ ਨਿਃ ਸ਼ਙ੍ਕਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਤ੍ਤੋ ਯਦ੍ਭਵਾਤ੍ਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਤਦਲਭ੍ਯਂ ਨ ਤੇ ਭੀਰੁ ! ਤਵਾਯਤ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ॥ ੭੨.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਦੱਸ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਣਪਹੁੰਚੀ ਨਹੀਂ, ਡਰਪੋਕ! ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਹਾਂ।"

ਪਤ੍ਨ੍ਯੁਵਾਚ ਮਦਰ੍ਥਂ ਤੇਨ ਨਾਗੇਨ ਸੁਤਾ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਸਖੀ ਮਮ । ਮੂਕਾ ਭਵਿष੍ਯਸੀਤ੍ਯਾਹ ਸਾ ਚ ਮੂਕਤ੍ਵਮਾਗਤਾ ॥ ੭੨.

ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਗ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਗੂੰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗੂੰਗੀ ਹੋ ਗਈ।"

ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਮਮ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਚੇਦ੍ਭਵਾਨ੍ । ਵਾਗ੍ਵਿਘਾਤਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਤਃ ਕਿਂ ਨ ਕृਤਂ ਮਮ ॥ ੭੨.

"ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?"

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਮਾਹਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਤਨ੍ਮੂਕਤਾਪਨੋਦਾਯ ਸ ਚ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਸ ਗੂੰਗਾਪਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?' ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ।"

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਭੂਪ ! ਸਾਰਸ੍ਵਤੀਮਿष੍ਟਿਂ ਕਰੋਮਿ ਵਚਨਾਤ੍ਤਵ । ਪਤ੍ਨੀ ਤਵੇਯਮਾਨृਣ੍ਯਂ ਯਾਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਾਤ੍ ॥ ੭੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ! ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਰਸਵਤੀ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ।"

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਇष੍ਟਿਂ ਸਾਰਸ੍ਵਤੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਦਰ੍ਥਂ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਸਾਰਸ੍ਵਤਾਨਿ ਸੂਕ੍ਤਾਨਿ ਜਜਾਪ ਚ ਸਮਾਹਿਤਃ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਸਾਰਸਵਤੀ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੂਕਤ ਪੜ੍ਹੇ।"

ਤਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਤਾਂ ਗਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਾਹ ਰਸਾਤਲੇ । ਉਪਕਾਰਃ ਸਖੀਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਕृਤੋऽਯਮਤਿਦੁष੍ਕਰਃ ॥ ੭੨.

ਫਿਰ ਗਰਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਔਖਾ ਉਪਕਾਰ ਮੇਰੀ ਸਖੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

ਇਤ੍ਥਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਨ੍ਦਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਤਿਃ ਪੁਰਮ੍ । ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞੀਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸ੍ਵਸਖੀਮੁਰਗਾਤ੍ਮਜਾ ॥ ੭੨.

ਬੋਲੀ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੰਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਰਾਣੀ, ਆਪਣੀ ਸਖੀ, ਨਾਗ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ।

ਤਞ੍ਚ ਸਂਸ੍ਤੂਯ ਭੂਪਾਲਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਨਾਗੀ ਕृਤਾਸਨਪਰਿਗ੍ਰਹਾ ॥ ੭੨.

ਉਹ ਨਾਗਣੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਗਾ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ।

ਉਪਕਾਰਃ ਕृਤੋ ਵੀਰ ! ਭਵਤਾ ਯੋ ਮਮਾਧੁਨਾ । ਤੇਨਾਸ੍ਮ੍ਯਾਕृष੍ਟਹृਦਯਾ ਯਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍ ॥ ੭੨.

"ਵੀਰ! ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੁਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੁਣ।"

ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨਰਾਧਿਪ । ਤਸ੍ਮਾਪ੍ਰਤਿਹਤਂ ਚਕ੍ਰਮਸ੍ਯਾਂ ਭੁਵਿ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੭੨.

"ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਰਹੇਗਾ।"

ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਾਨੁष੍ਠਾਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸ਼੍ਵਰੋ ਧੀਮਾਨ੍ ! ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸ ਵੈ ਮਨੁਃ ॥ ੭੨.

"ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇਗਾ; ਬੁਧੀਮਾਨ! ਉਹ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਨੂ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਦਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਤਸ੍ਮੈ ਨਾਗਰਾਜਸੁਤਾ ਤਤਃ । ਸਖੀਂ ਤਾਂ ਸਂਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪਾਤਾਲਮਗਮਨ੍ਮੁਨੇ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ, ਹੇ ਮুনি।"

ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯ ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰਮਤਃ ਪृਥਿਵੀਪਤੇਃ । ਜਗਾਮ ਕਾਲਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਲਯਤਸ੍ਤਥਾ ॥ ੭੨.

ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਪૃਥਵੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਤਤਃ ਸ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਨਯੋ ਜਜ੍ਞੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਯਥਾ ਕਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ ॥ ੭੨.

ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਚੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਾਤੇ ਮੁਦਂ ਪ੍ਰਾਪੁਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ । ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਨੇਦੁਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਃ ਪਪਾਤ ਚ ॥ ੭੨.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ, ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।

ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਪੁਃ ਕਾਨ੍ਤਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਮੇਵ ਚ । ਔਤ੍ਤਮਸ਼੍ਚੇਤਿ ਮੁਨਯੋ ਨਾਮ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਮਾਗਤਾਃ ॥ ੭੨.

ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਉ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਉੱਤਮ' ਰੱਖਿਆ।

ਜਾਤੋऽਯਮੁਤ੍ਤਮੇ ਵਂਸ਼ੇ ਤਤ੍ਰ ਕਾਲੇ ਤਥੋਤ੍ਤਮੇ । ਉਤ੍ਤਮਾਵਯਵਸ੍ਤੇਨ ਔਤ੍ਤਮੋऽਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੭੨.

ਉਹ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਉੱਤਮ' ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸੋऽਥ ਨਾਮ੍ਨਾ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਥੌਤ੍ਤਮਃ । ਮਨੁਰਾਸੀਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਭਾਗੁਰੇ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਮ ॥ ੭੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਤਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਮਨੂ ਬਣਿਆ; ਭਾਗੁਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।