ਸ ਕਾਰਯਤਿ ਤਚ੍ਛੀਲਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਚ ਜਾਯਤੇ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਾਸ੍ਤਥਾਸ਼ੀਲਾਃ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ।। 68.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਮਾਤ੍ਰਃ ਸਪ੍ਤਾਸੌ ਪੁਰੁषਾਂਸ਼੍ਚ ਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ । ਤਾਮਸੋ ਮਕਰੋ ਨਾਮ ਨਿਧਿਸ੍ਤੇਨਾਵਲੋਕਿਤਃ ।। 68.
ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਤਰੱਕੀ ਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ; 'ਮਕਰ' ਨਾਮ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਤਾਮਸਿਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषੋऽਥ ਤਮਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸੁਸ਼ੀਲੋऽਪਿ ਹਿ ਜਾਯਤੇ । ਬਾਣ-ਖਡ੍੍ਗÐष੍ਟ-ਧਨੁषਾਂ ਚਮ੍ਰ੍ਮਣਾਞ੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ।। 68.
ਮਨੁੱਖ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਂਸ਼ਨਾਨਾਞ੍ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾਤਿ ਮੈਤ੍ਰੀਞ੍ਚ ਰਾਜਭਿਃ । ਦਦਾਤਿ ਸ਼ੌਯ੍ਰ੍ਯਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਭੂਭੁਜਾਂਯੇ ਚ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਃ ।। 68.
ਉਹ ਡੰਸਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਤਰਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੀਤਿਮੇਤਿ ਚ । ਏਕਸ੍ਯੈਵ ਭਵਤ੍ਯੇष ਨਰਸ੍ਯ ਨ ਸੁਤਾਨੁਗਃ ।। 68.
ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਖਜਾਨਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਦਸ੍ਯੁਤੋ ਨਾਸ਼ਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਚਾਪਿ ਸ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਕਚ੍ਛਪਸ਼੍ਚ ਨਿਧਿਰ੍ਯੋऽਸੌ ਨਰਸ੍ਤੇਨਾਭਿਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। 68.
ਦੌਲਤ ਲਈ, ਉਹ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 'ਕਛੁਆ' ਨਾਮ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮਃ ਪ੍ਰਧਾਨੋ ਭਵਤਿ ਯਤੋऽਸੌ ਤਾਮਸੋ ਨਿਧਿਃ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਨਸ਼ੇषਾਂਸ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਜਾਤੈਃ ਕਰੋਤਿ ਚ ।। 68.
ਉਹ ਤਾਮਸਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਮਸਿਕ ਖਜਾਨਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਖਿਲਾਂਸ਼੍ਚੈਵਨ ਵਿ•ਾਸਿਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ । ਸਮਸ੍ਤਾਨਿ ਯਥਾਙ੍ਗਾਨਿ ਸਂਹਰਤ੍ਯੇਵ ਕਚ੍ਛਪਃ ।। 68.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਕਛੁਆ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਾਯਤਮਾਨਸਃ । ਨ ਦਦਾਤਿ ਨ ਵਾ ਭੁਙ੍੍ਕ੍ਤੇ ਤਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਭਯਾਕੁਲਃ ।। 68.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਜਾਨਾ ਮਿਟਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਧਾਨਮੁਰ੍ਵ੍ਵ੍ਯਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਿਧਿਃ ਸੋऽਪ੍ਯੇਕਪੂਰੁषਃ । ਰਜੋਗੁਣਮਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋ ਮੁਕੁਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਯੋ ਨਿਧਿਃ ।। 68.
ਉਹ ਆਪਣਾ ਖਜਾਨਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਖਜਾਨਾ ਵੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਜਾਨਾ 'ਮੁਕੁੰਦ' ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਜਸ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਰੋऽਵਲੋਕਿਤਸ੍ਤੇਨ ਤਦ੍੍ਗੁਣੋ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜ । ਵੀਣਾਵੇਣੁਮृਦਙ੍ਗਾਨਾਮਾਤੋਦ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ।। 68.
ਉਹ ਖਜਾਨਾ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ। ਜਿਵੇਂ ਵੀਂਨਾ, ਬਾਂਸਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਆਦਿ ਵਾਦਯਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ।
ਕਰੋਤਿ ਗਾਯਤਾਂ ਵਤਿਂ੍ਤ ਨृਤ੍ਯਤਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਵਨ੍ਦਿਨਾਮਥ ਸੂਤਾਨਾਂ ਵਿਟਾਨਾਂ ਲਾਸ੍ਯਾਪਾਠਿਨਾਮ੍ ।। 68.
ਉਹ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੰਦੀਆਂ, ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਜ਼ਾਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ੀ ਨਾਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ।
ਦਦਾਤ੍ਯਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਭੋਗਾਨ੍ ਭੁਙ੍੍ਕ੍ਤੇ ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਕੁਲਟਾਸੁਰਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਭਵਤ੍ਯਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਿਧੈਃ ।। 68.
ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਲਟਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸਙ੍ਗਮੇਕਞ੍ਚ ਯਂ ਨਿਧਿਰ੍ਭਜਤੇ ਨਰਮ੍ । ਰਜਸ੍ਤਮੋਮਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋ ਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਮਹਾਨਿਧਿਃ ।। 68.
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਭਾ-ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਜਾਨਾ ਚੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਵਾਲਾ ਨੰਦੋ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖਜਾਨਾ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪੈਤਿ ਸ੍ਤਮ੍ਭਮਧਿਕਂ ਨਰਸ੍ਤੇਨਾਵਲੋਕਿਤਃ । ਸਮਸ੍ਤਧਾਤੁਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਧਾਨ੍ਯਾਦਿਕਸ੍ਯ ਚ ।। 68.
ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਜਾਨਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਘਮੰਡ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਤੂ, ਰਤਨ, ਚੰਗੇ ਅਨਾਜ ਆਦਿ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਗ੍ਰਹਂ ਕਰੋਤ੍ਯੇष ਤਥੈਵ ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯਮ੍ । ਆਧਾਰਃ ਸ੍ਵਜਨਾਨਾਞ੍ਚ ਆਗਤਾਭ੍ਯਾਗਤਸ੍ਯ ਚ ।। 68.
ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖਰੀਦ-ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਤੇ ਨਾਪਮਾਨੋਕਿਂ੍ਤ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਮਪਿ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਮਹਤੀਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਯਚ੍ਛਤਿ ।। 68.
ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਿਆਰ ਜੋੜਦਾ ਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਂ ਯਮਿਚ੍ਛਤਿ ਵੈ ਕਾਮਂ ਮृਦੁਤ੍ਵਮੁਪਯਾਤਿ ਚ । ਬਹ੍ਵ੍ਯੋ ਭਾਯ੍ਰ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸੂਤਿਮਤ੍ਯੋऽਤਿਸ਼ੋਭਨਾਃ ।। 68.
ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਮਦਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਤਯੇ ਸਪ੍ਤ ਚ ਨਰਾਨ੍ਨਿਧਿਰ੍ਨਨ੍ਦੋऽਨੁਵਰ੍ਤਤੇ । ਪ੍ਰਵਦ੍ਰ੍ਧਮਾਨੋऽਥ ਨਰਮष੍ਟਭਾਗੇਨ ਸਤ੍ਤਮ ।। 68.
ਆਨੰਦ ਲਈ ਨੰਦੋ ਖਜਾਨਾ ਸੱਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤਾਂ ਇੱਕ-ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁष੍ਟ੍ਵਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਬਨ੍ਧੂਨਾਮੇਵ ਭਰਣਂ ਯੇ ਚ ਦੂਰਾਦੁਪਾਗਤਾਃ ।। 68.
ਉਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਕਰੋਤਿ ਵੈ ਨਨ੍ਦਃ ਪਰਲੋਕੇ ਨ ਚਾਦृਤਃ । ਭਵਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਚ ਸ੍ਨੇਹਃ ਸਹਵਾਸਿषੁ ਜਾਯਤੇ ।। 68.
ਨੰਦੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ।
ਪੂਰ੍ਵਮਿਤ੍ਰੇषੁ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮਨ੍ਯੈਃ ਕਰੋਤਿ ਚ । ਤਥੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸੀ ਯੋ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਧਿਃ ।। 68.
ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ ਜੋ ਵੱਡਾ ਖਜਾਨਾ ਸਤਵ ਤੇ ਰਜਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਨੀਲਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤਤ੍ਸਙ੍ਗੀ ਨਰਸ੍ਤਚ੍ਛੀਲਵਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰ-ਕਾਰ੍ਪਾਸ-ਧਾਨ੍ਯਾਦਿ-ਫਲ-ਪੁष੍ਪਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ।। 68.
ਉਹ ਖਜਾਨਾ ਨੀਲਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਪੜੇ, ਕਪਾਸ, ਅਨਾਜ, ਫਲ-ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਵਿਦ੍ਰੁਮਸ਼ਙ੍ਖਾਨਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾ ਮੁਨੇ । ਕਾष੍ਠਾਦੀਨਾਂ ਕਰੋਤ੍ਯੇष ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਜ੍ਜਲਸਮ੍ਭਵਮ੍ ।। 68.
ਉਹ ਮੋਤੀ, ਮੋਹਰ, ਸਾਂਪ, ਚਿੱਪ ਆਦਿ, ਰਿਸ਼ੀ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਰਮਤੇ ਮਨਃ । ਤਡਾਗਾਨ੍ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯੋऽਥ ਤਥਾऽऽਰਾਮਾਨ੍ ਕਰੋਤਿ ਚ ।। 68.
ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਵਿਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਉਹ ਤਲਾਬ, ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਨ੍ਧਞ੍ਚ ਸਰਿਤਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਤਥਾਰੋਪਯਤੇ ਨਰਃ । ਅਨੁਲੇਪਨਪੁष੍ਪਾਦਿਭੋਗਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਭਿਜਾਯਤੇ ।। 68.
ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਤਰ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਪੌਰੁषਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਧਿਰ੍ਨੋਲੋ ਨਾਮੈष ਜਾਯਤੇ । ਰਜਸ੍ਤਮੋਮਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਸ਼ਙ੍ਖਸਂਜ੍ਞੋ ਹਿ ਯੋ ਨਿਧਿਃ ।। 68.
ਇੱਕ ਨੋਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਰਜਸ-ਤਮਸ ਵਾਲਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਖਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨਾਪਿ ਨੀਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ! ਤਦ੍੍ਗੁਣਿਤ੍ਵਂ ਨਿਧੀ•ਾਰਃ । ਏਕਸ੍ਯੈਵ ਭਵਤ੍ਯੇष ਨਰਂ ਨਾਨ੍ਯਮੁਪੈਤਿ ਚ ।। 68.
ਉਹ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਖੋ ਨਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਕ੍ਰੌष੍ਟੁਕੇ ! ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਏਕ ਏਵਾਤ੍ਮਨਾ ਮਿष੍ਟਮਨ੍ਨਂ ਭੁਙ੍੍ਕ੍ਤੇ ਤਥਾਮ੍ਬਰਮ੍ ।। 68.
ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਸੰਖ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਕ੍ਰੌਸ਼ਟੁਕੀ, ਉਸ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਸੁਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਕਪੜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦਨ੍ਨਭੁਕ੍੍ ਪਰਿਜਨੋ ਨ ਚ ਸ਼ੋਭਨਵਸ੍ਤ੍ਰਧृਕ੍ । ਨ ਦਦਾਤਿ ਸੁਹ੍ਮਦ੍੍ਭਾਯ੍ਰ੍ਯਾਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੁषਾਦਿषੁ ।। 68.44 ਸ੍ਵਪੋषਣਪਰਃ ਸ਼ਙ੍ਖੀ ਨਰੋ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਨਿਧਯਃ ਖ੍ਯਾਤਾ ਨਰਾਣਾਮਰ੍ਥਦੇਵਤਾਃ ।। 68.
ਉਸਦੇ ਨੌਕਰ ਮਾੜਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਵੁਹੂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਸੰਖ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੌਲਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।