ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, "ਪ੍ਰਾਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਜੋੜੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜੇ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਰਜਸ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਉਤਾਵਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਦੋਵਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਮਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਚੌਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਤਮਸ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਰਥ-ਹੀਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ, ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗੇ, ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਜੋੜੇ ਆਪਸੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਅਤੇ ਸੰਭੋਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਧੀਆਂ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨਾਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਰੂਪ ਸੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਠੰਡ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਦੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ, ਦਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਿਸੇ ਨਿਸਚਿਤ ਘਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼। ਫਿਰ, ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੇਤ, ਸੱਪ, ਦੈਤ, ਈਰਖਾਲੂ ਲੋਕ, ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਮਗਰਮੱਛ, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿੰਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਹ ਘੱਟ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਜੜਾਂ, ਨਾ ਫਲ, ਨਾ ਫੁੱਲ, ਨਾ ਮੌਸਮ, ਨਾ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ। ਸਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ, ਨਾ ਵਧੀਕ ਗਰਮੀ, ਨਾ ਵਧੀਕ ਠੰਡ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ, ਅਸਚਰਜ ਕਰਤਬ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੋਪਹਰ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਤੁਰੰਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਖਮਤਾ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖਦਾਇਕ ਕਰਤਬ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੰਤਾਨ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਜਨਮੇ, ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਦੇ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਮਰ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਆਯੁ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਧ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਯੁ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ, ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖਦਾਇਕ ਰਹੀ; ਪਰ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਿਆ, ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬ ਹਰ ਥਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਜਦੋਂ ਸਭ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਲੋਕ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਿਆਦਾਤਰ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਘਰ-ਦਰੱਖਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ। ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ; ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਸਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ, ਮੌਸਮ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਹੋਣ ਲੱਗੀ; ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਉਹ 'ਘਰ-ਦਰੱਖਤ' ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਹਿਕਦਾਰ, ਰੰਗਦਾਰ, ਸੁਆਦਦਾਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਅਫ਼ੀਮ-ਰਹਿਤ ਸ਼ਹਦ ਹਰ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ; ਪਰ, ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਬਤ ਕਰ ਲਿਆ; ਇਸ ਮੰਦ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਠੰਡ ਅਤੇ ਗਰਮੀ, ਭੁੱਖ ਆਦਿ ਜੁੜੇ ਵਿਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਘਰ ਬਣਾਏ। ਉਹ ਰੇਤ-ਥਾਂ, ਕਿਲਿਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਗੁਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਲੱਗੇ—ਚਾਹੇ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਕਿਲੇ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਾਪ-ਮਾਣੇ ਬਣਾਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਕਣ 'ਪਰਮਾਣੂ' ਹੈ, ਫਿਰ ਧੂੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਧੱਪ, ਵਾਲ ਦਾ ਕੋਣਾ, ਜੂੰ, ਲੇੜ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੌ ਦਾ ਦਾਣਾ। ਹਰ ਇੱਕ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਅੱਠ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਇੱਕ ਅੰਗੁਲ (ਉਂਗਲ-ਚੌੜਾਈ) ਬਣਦੇ, ਛੇ ਅੰਗੁਲ ਇੱਕ ਪਦ (ਪੈਰ), ਅਤੇ ਵਿਤਸਤਿ (ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ) ਦੋ ਪਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਦੋ ਵਿਤਸਤੀਆਂ ਇੱਕ ਹਸਤ (ਕੁਬਿਤ), ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤੀਰਥ (ਕੁੱਲ੍ਹ) ਤੋਂ ਉਂਗਲ ਦੇ ਕੋਣ ਤੱਕ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਚਾਰ ਹਸਤ ਇੱਕ ਧਨੁ-ਲੰਬ, ਲਾਠੀ, ਅਤੇ ਨਾਡਿਕਾ (ਪਾਣੀ ਘੜੀ) ਦਾ ਮਾਪ ਬਣਦੇ। ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਧਨੁ-ਲੰਬ ਇੱਕ ਗਵਯੂਤੀ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨ; ਇਹ ਮਾਪ-ਮਾਣਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ। ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਹਨ, ਚੌਥਾ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਿਲਾ, ਮਰਟ-ਆਕਾਰ ਦੀ ਵਸਤੀ, ਦੋ-ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਸ਼ਾਖਾ-ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ, ਆਦਿ ਵਸਤੀ, ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਮਾਪ-ਮਾਣਾ ਅਤੇ ਵਸਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਚਲਿਆ।